Freedom of Expression (Australian Version)

၂၀၀၃ခုႏွစ္ မတ္လ ၂၃ရက္ေန႔တြင္ ဆူဒိုနင္/အတၱေက်ာ္အား ျပည္ေတာင္စု ျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ဆိုင္ရာ ၾသစေၾတးလ် သံ႐ံုး၏ ျပန္ၾကားေရးႏွင့္ သုေတသန တာ၀န္ခံ ရာထူးမွ ထုတ္ပယ္သည္အထိ အေရးယူေလာက္ေအာင္ အလုပ္ရွင္ ၾသစေၾတလ်ံ သံႀကီးတမန္ႀကီးမ်ား ရာဇမာန္ရွသြားခဲ့ရသည့္ မူရင္း မဟာ သတင္းဂ်ာနယ္ပါ ေဆာင္းပါးေလးကို စိတ္၀င္စားသူမ်ား ဖတ္ရွဳႏိုင္ရန္ အလို႔ငွာ ျပန္လည္ေဖာ္ျပလိုက္ပါသည္။


မာနႏွင့္ မူ၊ မတူေရးခ် မတူ

ဆူဒိုနင္

မ်ားမၾကာေသးမီက ျဖစ္ပါသည္။

ႏိုင္ငံျခားအဖြဲ႕အစည္းတစ္ခုက သတင္းစာ ရွင္းလင္းပြဲ ျပဳလုပ္မည္ ျဖစ္သျဖင့္ ျမန္မာျပည္၊ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ရွိ ႏိုင္ငံျခားသတင္းေထာက္မ်ားအသင္းမွ တစ္ဆင့္ ျပည္တြင္းရွိ ႏိုင္ငံျခားသတင္းဌာန ကိုယ္စားျပဳ သတင္းစာဆရာႀကီးမ်ားကို “ဖိတ္စာျဖင့္” ဖိတ္ၾကားခဲ့ပါသည္။

သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲျပဳလုပ္မည့္အခ်ိန္က ညေနငါးနာရီခြဲ၊ စေကာစက အခ်ိန္ျဖစ္သည္။ စေကာစကအခ်ိန္ဟု ဆိုရသည္မွာ သာမန္႐ံုးခ်ိန္ မဟုတ္ေသာေၾကာင့္တည္း။

သတင္းသမားဟူသည္က သတင္းႏွင့္ ပတ္သက္လာလွ်င္ အခ်ိန္အခါ ေရြးလို႔ ရစေကာင္းသည္မ်ိဳး မဟုတ္သျဖင့္ ဆိုင္ရာသတင္းေထာက္မ်ား အားလံုးသည္ ဖိတ္ၾကားရာေနရာသို႔ အသက အသက ေရာက္ရွိလာခဲ့ပါသည္။ ႏိုင္ငံျခားအဖြဲ႕အစည္းတစ္ခုမွ ဖိတ္ၾကားျခင္းျဖစ္သည့္အတြက္လည္း ဖိတ္ၾကားခ်ိန္ထက္ ၁၅မိနစ္၊ နာရီဝက္မွ် ေစာကာလည္း ေရာက္ရွိလာခဲ့ၾကျခင္းျဖစ္သည္။ ထို႔အျပင္ သတင္းစာ ရွင္းလင္းပြဲ လုပ္သည့္အခါမ်ားတြင္ မိမိ ေရာက္ေနက် ေနရာမဟုတ္က သတင္းသမားတို႔အေနျဖင့္ ေနရာကို အကဲခတ္ စူးစမ္းရေသးသည္။ ဓာတ္ပံုဆရာမ်ားအေနျဖင့္ အခန္းဖြဲ႕စည္းပံုႏွင့္ မီးအလင္းအေမွာင္က အေရးႀကီးသည္။ ထိုအခ်က္မ်ားကို သတင္းစာ ရွင္းလင္းပြဲ မစမီ ႀကိဳတင္စူးစမ္းရသည္။ အသံဖမ္းမည့္သူမ်ားအေနျဖင့္လည္း မည္သည့္နည္းျဖင့္ ရွင္းလင္းမည္ကို ႀကိဳတင္သိရွိရန္ လိုအပ္တတ္သည္။ အသံခ်ဲ႕စက္သံုးပါက မိမိ၏ အသံဖမ္းစက္ကို အသံထုတ္အိမ္ အနီးအနားမွာ ထားရမည္။ အသံခ်ဲ႕စက္ မသံုးဘူးဆိုလွ်င္လည္း အသံမ်ား အရအမိ ပါေစရန္ ရွင္းလင္း ေျပာၾကာသူႏွင့္ အနီးဆံုးေနရာတြင္ ေနရာယူရမည္စသျဖင့္ ႀကိဳတင္ ျပင္ဆင္ရန္ လိုအပ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲမ်ားမွာ သတင္းသမားတို႔ တင္တင္ႀကိဳႀကိဳ ေရာက္ေနဖို႔ လိုသည္။

သို႔ေသာ္ ထိုသို႔ေရာက္ရွိလာေသာအခ်ိန္တြင္ ဖိတ္ၾကားသည့္ အဖြဲ႕အစည္းက လံုျခံဳေရးကို အေၾကာင္းျပၿပီး ဝင္ခြင့္မေပးပါ။ ထို႔အျပင္ ဖိတ္ထားသည္က ငါးနာရီခြဲမွသာ ျဖစ္သည့္အတြက္ ေစာၿပီး ေရာက္လာသူမ်ားပင္ မွားယြင္းေနေလသေယာင္ အေျပာအဆိုမ်ိဳးကို ေျပာလိုက္ပါေသးသည္။ လက္ေတြ႕တြင္ သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲတြင္ တာဝန္ယူရွင္းလင္းမည့္သူက ခ်ိန္းဆိုခ်ိန္အတိုင္း အတိအက် ေရာက္မလာႏိုင္ျခင္းသာျဖစ္ပါသည္။ ထိုသူ ေရာက္လာခ်ိန္မွာ ခ်ိန္းဆိုဖိတ္ၾကားခ်ိန္ထက္ နာရီဝက္ခန္႔ ေနာက္က်ပါသည္။

မည္သို႔ပင္ဆိုေစ၊ သက္ဆိုင္ရာေနရာအတြက္ တာဝန္ရွိသူ ႏိုင္ငံျခားသားက ဖိတ္ၾကားခံစာနယ္ဇင္းဆရာမ်ား တင္ႀကိဳ ေရာက္ရွိေနသည့္အတြက္ မွားယြင္းေနသေယာင္ ေျပာဆိုခဲ့ပါသည္။ ထိုမွ်မကေသး သူတို႔ ဖိတ္ၾကားခ်ိန္ျဖစ္ေသာ ညေန ငါးနာရီခြဲသြားသည့္တိုင္လည္း ဝင္ခြင့္ လံုးဝမေပးခဲ့ပါ။ တာဝန္ယူ ရွင္းလင္းမည့္သူ အမွန္တကယ္ ေရာက္ရွိလာၿပီး အတန္ၾကာမွ စာနယ္ဇင္းဆရာႀကီးမ်ား ထိုေနရာသို႔ ဝင္ခြင့္ရခဲ့ပါသည္။

စာနယ္ဇင္းဆရာႀကီးမ်ားမွာ ထိုေနရာအနီး လမ္းမေပၚတြင္ အေျခအေနမဲ့မ်ားႏွယ္ မတ္တတ္ရပ္ ေစာင့္ဆိုင္းေနခဲ့ၾကရေလသည္။

ထိုအခ်ိန္အတြင္း အႏွီစာနယ္ဇင္းဆရာမ်ားအၾကား ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ အျငင္းပြားမႈတစ္ရပ္ ရွိခဲ့ပါသည္။ ယင္းကို ေျပာလိုသျဖင့္ အစခ်ီေနရျခင္းလည္း ျဖစ္ေလသည္။

ကမၻာ့အႀကီးဆံုး သတင္းဌာနဟူ၍ လက္ညိဳးထိုးကာ ေျပာလွ်င္ သံုးခုသာ ရွိပါသည္။ တစ္ခုမွာ အေမရိကန္ႏိုင္ငံ၊ ေနာက္တစ္ခုမွာ ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံႏွင့္ ေနာက္တစ္ခုမွာ ျပင္သစ္ႏိုင္ငံတို႔မွျဖစ္ပါသည္။ ျမန္မာျပည္တြင္လည္း ယင္းသတင္းဌာနမ်ားကို ကိုယ္စားျပဳေနသည့္ ျမန္မာလူမ်ိဳး သတင္းစာဆရာႀကီးမ်ား ရွိပါသည္။

ထိုသတင္းဌာနသံုးခုအနက္မွ တစ္ခုေသာ သတင္းဌာနကို ကိုယ္စားျပဳသည့္ သတင္းစာဆရာႀကီးက ယခုျဖစ္ရပ္ကို လံုးဝ မေက်နပ္ပါ။ အထူးသျဖင့္ ျမန္မာလူမ်ိဳးမ်ားအေပၚ အသားလြတ္ လူဝါးဝသည့္ သေဘာထားဟု ျမင္ပါသည္။ ဖိတ္စာျဖင့္ ဖိတ္ၾကားသည့္ကိစၥလည္းျဖစ္၊ သတ္မွတ္ခ်ိန္ထက္လည္း ေက်ာ္လြန္ေနပါလ်က္ကႏွင့္ လံုျခံဳေရးကို အေၾကာင္းျပကာ ဝင္ခြင့္ မေပးဘဲထားျခင္းမွာ အေျခအျမစ္ မရွိဟု သူက ယူဆပါသည္။ ထို႔ထက္ ပိုသည္မွာ ဖိတ္ၾကားသူက ႏိုင္ငံျခားသားမ်ားျဖစ္ေနၿပီး ဖိတ္ၾကားခံမ်ားက ျမန္မာမ်ားျဖစ္ေနျခင္းပင္။ ဖိတ္ၾကားခံထဲတြင္ ႏိုင္ငံျခားသားမ်ားသာ ပါပါက ထိုသို႔ ျဖစ္မည္ မဟုတ္သည္ကလည္း ေသခ်ာသေလာက္ဟု သူက ေတြးလိုက္ပါသည္။ ထိုေရာအခါ ျမန္မာဟူေသာ ဇာတိမာန္ကလည္း ဟုန္းခနဲ ၾကြတက္လာပါေတာ့သည္။

ထို႔ေၾကာင့္ ထိုသတင္းစာရွင္းလင္းပြဲကို မတက္ေတာ့ရန္ အားလံုးကို သူက ေမတၱာရပ္ခံလိုက္ပါသည္။

မွန္ပါသည္။ အားလံုးတစ္ညီတစ္ၫြတ္တည္း မတက္ေတာ့လွ်င္ ျမန္မာတို႔အေပၚ အသားလြတ္ ႏွိမ္သည့္ ႏိုင္ငံျခားသားတို႔၏ လုပ္ရပ္ကို ျမန္မာတို႔ကလည္း ထိေရာက္စြာ ႐ံႈ႕ခ်ရာေရာက္သြားမည္လည္း အမွန္ပင္ျဖစ္သည္။ သူတို႔ဘက္က ေပးလိုသည့္ သတင္း၊ ရွင္းလိုသည့္ အခ်က္အလက္မ်ားကို အားလံုးက သတင္းမေရးဘဲ ေနလိုက္ႏိုင္သည္။ သူတို႔ဘက္က မေခ်ငံသည့္ ကိစၥကိုသာ သတင္း ေရးၾကမည္ဆိုလွ်င္ အႏွီႏိုင္ငံျခားအဖြဲ႕အစည္းသည္ ကမၻာ့အလယ္တြင္ အရွက္ကြဲရေတာ့မည္လည္း ျဖစ္ေနေပသည္။

ထိုအခ်က္ကို ျမင္သူ အႏွီသတင္းစာဆရာႀကီးက အားလံုးကို ေမတၱာရပ္ခံရာ တက္ေရာက္လာသူ တစ္ဝက္ခန္႔ကလည္း သေဘာတူၾကပါသည္။ သို႔ရာတြင္ အထက္က ဆိုခဲ့ေသာ ကမၻာ့အႀကီးဆံုး သတင္းဌာနႀကီး သံုးခုအနက္မွ ႏွစ္ခုကမူ ထိုသေဘာတူသည့္အထဲတြင္ မပါပါ။

မပါသည့္အျပင္ ထိုႏွစ္ဦး၏အနက္မွ တစ္ဦးက ေျပာေသာစကားက စိတ္ဝင္စားစရာ ေကာင္းလွပါသည္။ ယင္းကား… “သတင္းသမားဆိုတာ မာန မထားသင့္ဘူး”ဟူသတည္း။

႐ုတ္တရက္ၾကည့္ေသာ္ ထိုစကားမွာ ဟုတ္တုတ္တုတ္ ျဖစ္ပါသည္။ ထို႔အျပင္ ေယဘုယ်အားျဖင့္လည္း မွန္ကန္ေသာစကားလည္း ျဖစ္ပါသည္။ သတင္းသမားသည္ မာနႀကီးေနလို႔ မရပါ။ မိမိလိုခ်င္သည့္ သတင္းရဖို႔ အတြက္ ေအာက္က်ေနာက္က် ခံသင့္လည္းခံ၊ အဟိန္းအေဟာက္ ခံသင့္လည္းခံ၊ အဆူအႀကိမ္း ခံသင့္လည္း ခံရမည္မွာ အမွန္ပင္ျဖစ္ပါသည္။

သို႔ရာတြင္ ယခုကိစၥမွာမူ ယင္းစကားႏွင့္ စပ္ဆိုင္ျခင္းအလ်ဥ္း မရွိေတာ့ပါ။ မာန (pride) ႏွင့္မဆိုင္ေတာ့ပါ။ ယခုကိစၥမွာ “မူကိစၥ” (an issue of principles) ျဖစ္သြားပါၿပီ။ အဘယ္ေၾကာင့္ပါနည္း။

သတင္းသမားမ်ားဘက္က လိုခ်င္သျဖင့္ ဇြတ္တိုးသြားေသာ အခမ္းအနား မဟုတ္ပါ။ သူတို႔ဘက္မွ ေပးခ်င္သျဖင့္ တကူးတက ဖိတ္ေသာ အခမ္းအနား ျဖစ္ပါသည္။ လိုခ်င္သျဖင့္ သြားေသာအခါမ်ိဳးတြင္ မာနထားပါက ထားသူဘက္က အလြန္ ျဖစ္ပါလိမ့္မည္။ ေပးခ်င္လို႔ ဖိတ္သျဖင့္ သြားရေသာအခါတြင္မူ ဖိတ္ၾကားခံအေနျဖင့္ အလိုလိုကို တင့္တယ္ေနၿပီး ျဖစ္ပါသည္။ ထိုအေျခအေနမွာ ဖိတ္ၾကားခံကို ၾကမ္းပိုး သူခိုးႏွယ္ မယံုသကၤာ သေဘာထားမ်ိဳးထားကာ အေျခအျမစ္ မရွိလွေသာ လံုျခံဳေရးကို အေၾကာင္းျပၿပီး သတ္မွတ္ေနရာသို႔ သတ္မွတ္ခ်ိန္ ေက်ာ္သည့္တိုင္ ဝင္ခြင့္မေပးဘဲ ထားျခင္းမွာ အသားလြတ္ ေစာ္ကားျခင္း မည္ပါသည္။ ဤအေျခအေနမ်ိဳးမွာေတာ့ မာန ရွိရပါလိမ့္မည္။ ယင္းအေျခအေနမွာ မာန မထားပါက သတင္းသမားမ်ားကို ဘယ္သူကမွ ေလးစားေတာ့မည္ မဟုတ္ပါ။

ေဖာ္ျပခဲ့ေသာ အေျခအေနတြင္ ပိုဆိုးေသာ အေၾကာင္းတစ္ရပ္ ပါေနပါေသးသည္။ ယင္းကား သတင္းသမားမ်ားသည္ ျမန္မာမ်ား ျဖစ္ေနကာ သတင္းသမားမ်ားအေပၚ မေခ်မငံဆက္ဆံသူမ်ားမွာ မ်က္ႏွာျဖဴ ႏိုင္ငံျခားသားမ်ား ျဖစ္ေနပါသည္။ ထိုအခါ မိမိတို႔၏ အမ်ိဳးဂုဏ္၊ ဇာတိဂုဏ္ကို ထိန္းသိမ္းရမည့္ ဝန္တာတစ္ခုက အလိုလို ပိုလာပါေတာ့သည္။ ထိုေနရာမ်ိဳးတြင္ မာနမထားသင့္ဘူးဟူေသာ စကားကို ေျပာျခင္းမွာ အက်ည္းတန္လွစြာပင္၊ မွားယြင္းေနပါေတာ့သည္။

ဇာတ္လမ္းကို ျပန္ဆက္ရေသာ္ ဆိုခဲ့သည့္အတိုင္း သတင္းဌာနႀကီး သံုးခုအနက္မွ ႏွစ္ခုက သေဘာမတူသျဖင့္ ထိုပြဲကို မတက္ရန္ ေမတၱာရပ္ခံသူဘက္မွ အားနည္းသြားပါသည္။ ထိုသတင္းဌာနႀကီး သံုးခုမွာ တစ္ခုႏွင့္ တစ္ခု အၿပိဳင္ျဖစ္ေနၾကသျဖင့္ သူတစ္ဦးတည္း မတက္လွ်င္ သူ႔ဘက္ကသာ နစ္နာရန္ အေၾကာင္းရွိသြားသျဖင့္ မာန္ေလွ်ာ့လိုက္ရပါေတာ့သည္။

သတင္းေထာက္မ်ားအသင္း နာယကႀကီးကေတာ့ လုပ္စရာရွိသည္ကို လုပ္သြားပါသည္။ အဆိုပါ သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲတြင္ ယင္းျဖစ္ရပ္အေပၚ တရားဝင္ ကန္႔ကြက္ခဲ့ျခင္းျဖစ္ပါသည္။ သို႔တိုင္ေအာင္ တာဝန္ရွိသူ ႏိုင္ငံျခားသားမ်ားကေတာ့ ဆင္ေဝွ႕ရန္ေရွာင္သာ လုပ္သြားၾကပါသည္။ တိတိပပ ေတာင္းပန္ျခင္းမ်ိဳးလည္း မျပဳခဲ့ပါ။ ေစာင့္ေနရသည့္အတြက္ ေတာင္းပန္ေၾကာင္းမွ်ေလာက္သာ သာမန္ကာ လွ်ံကာလုပ္လိုက္ၾကပါသည္။ သူတို႔ ဘက္က ႐ိုင္းျပမႈကို တာဝန္မယူခဲ့ၾကပါ။

ဇာတိမာန္ဆိုသည္မွာ လူတိုင္းတြင္ ငုပ္လွ်ိဳးေနေသာ အရာမ်ိဳး ျဖစ္ပါသည္။ ထိုမာန္မွာ ေပၚသင့္သည့္အခ်ိန္တြင္ အလိုလို ေပၚလာတတ္ပါသည္။ ေပၚသင့္ပါလ်က္ႏွင့္ မေပၚလာေသာအခါ ထိုသူမ်ားကို ကြ်န္စိတ္ေပါက္ေနသူမ်ားဟုသာ ကြ်န္ေတာ္ကျဖင့္ ပစ္ပစ္ႏွစ္ႏွစ္ႀကီးကို ႐ႈတ္ခ်ေနခ်င္မိရပါေတာ့သည္။


ျပည္တြင္းမွ ေရးေဖာ္ေရးဖက္၊ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ သတင္းသမားမ်ား ဝိုင္းဝန္းစဥ္းစားႏိုင္ၾကေစရန္ အလို႔ငွာ မၾကာေသးခင္က အမွန္တကယ္ ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ ကိစၥကို ေဖာ္ခ်ဖြင့္ထုတ္လိုက္ရျခင္းျဖစ္ပါသည္။

အားလံုး ေတြးဆ ဆင္ျခင္ၾကည့္ႏိုင္ၾကပါေစ
ဆူဒိုနင္

(၂၄-၁၀-၀၂ ေန႔ထုတ္ မဟာသတင္းဂ်ာနယ္မွာ ေဖာ္ျပခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ မူရင္းေဆာင္းပါးမွာ သံ႐ံုးနာမည္ကို ထည့္မေရးခဲ့ပါဘူး။ ျဖစ္စဥ္အမွန္က အဲဒီ့အခ်ိန္က ၾသစေၾတးလ်ႏိုင္ငံ ႏိုင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီး အလက္ဇႏၵာ ေဒါင္နာ ျမန္မာျပည္ကို လာေရာက္ေနစဥ္ ၂၀၀၂ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလ ၂ ရက္ေန႔ ညေန ငါးနာရီခြဲမွာ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ ကမ္းနားလမ္း အမွတ္ ၈၈ မွာ ရိွတဲ့ ၾသစေၾတးလ် သံ႐ံုးမွာ သတင္းစာ ရွင္းလင္းပြဲ ျပဳလုပ္ဖို႔ ဖိတ္ၾကားခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီ့ေနာက္ တစ္လခန္႔ အၾကာမွာေတာ့ ၾသစေၾတးလ်သံ႐ံုးရဲ႕ သံတမန္ထဲက ရာထူးအနိမ့္ဆံုး တတိယအတြင္း၀န္က ျမန္မာႏိုင္ငံ ႏိုင္ငံျခားသတင္းေထာက္မ်ားအသင္းကို သတင္းစာ ရွင္းလင္းပြဲေန႔က ၀င္ခြင့္မေပးဘဲ ထားခဲ့မိတဲ့ ျဖစ္ရပ္အတြက္ ေတာင္းပန္စာတစ္ေစာင္ ေပးပို႔ခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္ မတ္လ ၂၃ရက္ေန႔မွာေတာ့ ကၽြန္ေတာ့္ကို သည္ျပစ္မႈေၾကာင့္ အလုပ္က ထုတ္ပယ္လိုက္ပါတယ္။ သို႔ေပမယ့္ အက်င့္စာရိတၱ ပ်က္ျပားလို႔ အလုပ္က ထုတ္ပယ္တာ မဟုတ္တဲ့အတြက္ ကၽြန္ေတာ့္ရဲ႕ လုပ္သက္ခံစားခြင့္မ်ားကို အျပည့္အ၀ ေပးခဲ့ၾကရပါတယ္။

အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္း အလုပ္က ျပဳတ္ေစတဲ့အထိ “ေျပာင္ေျမာက္”ခဲ့တဲ့ စာေလးမို႔ အမွတ္တရ ျပန္လည္ ေဖာ္ျပလိုက္တာပါ။)