The Other Side of Lies

မုသားရဲ႕ တျခားတစ္ဖက္

ထူးျခားတဲ့ သုေတသနတစ္ခုကို ဗွာဂ်စ္နစ္ယားတကၠသိုလ္ (University of Virginia)က စိတ္ပညာပါေမာကၡ “ဘယ္လာ ဒ,ေပၚလို” (Bella DePaulo) ဟာ ေက်ာင္းသား ၇၇ ေယာက္ရယ္၊ တကၠသိုလ္ တည္ရွိရာ ၿမိဳ႕က အရပ္သား ၇၀ ရယ္နဲ႔ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ပါတယ္။

အဲဒီ ့သုေတသနမွာ ပါဝင္ၾကမယ့္ အဲဒီ့ လူပုဂၢိဳလ္ေပါင္း ၁၄၇ ေယာက္က တစ္ပတ္စာအတြက္ ေန႔စဥ္မွတ္တမ္းေရးခဲ့ၾကရပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ အဲဒီ့ တစ္ပတ္စာအတြင္း ေန႔စဥ္ သူတို႔ ေျပာျဖစ္ခဲ့တဲ့ ညာဝါးၿဖီးျဖန္းမႈ အႀကိမ္ အေရအတြက္ရယ္၊ အဲဒီ့ အညာအဝါးေတြရဲ႕ အေသးစိတ္ေတြရယ္ကို မွတ္တမ္းတင္ထားၾကပါတယ္။

သတ္မွတ္ ရက္သတၱပတ္ ကုန္ဆံုးတဲ့အခါမွာေတာ့ ေက်ာင္းသား တစ္ေယာက္နဲ႔ ၿမိဳ႕ခံ ေျခာက္ေယာက္တို႔က သူတို႔ဟာျဖင့္ရင္ အဲဒီ့တစ္ပတ္ လံုးလံုးမွာ ဘာမုသားမွ မေျပာခဲ့ဘူးလို႔ ဆိုၾကပါတယ္။ က်န္တဲ့ လူေပါင္း ၁၄၀ ကေတာ့ အဲဒီ့တစ္ပတ္အတြင္းမွာ မုသားေပါင္း ၁၅၃၅ ခု ေျပာခဲ့ၾကပါသတဲ့။

မုသားေတြရဲ႕ အေသးစိတ္ေတြကို မွတ္တမ္းတင္ထားခဲ့ၾကတာမို႔ အဲဒီ့ မုသားအမ်ားစုကလည္း ကြ်န္ေတာ္တို႔ေတြ အေတာ္မ်ားမ်ားအေနနဲ႔ သိပ္အေရးမႀကီးလွတဲ့၊ သူတစ္ပါးကို ဒုကၡ မေရာက္ေစႏိုင္ေလာက္တဲ့ မုသားေတြ ျဖစ္ေနပါတယ္။ ကိုယ့္အိမ္ေထာင္ဖက္မွာျဖစ္ေစ၊ ကိုယ့္မိတ္ေဆြသူငယ္ခ်င္းမွာ ျဖစ္ေစ စိတ္ခ်မ္းသာ သြားေစခ်င္တဲ့သေဘာ၊ စိတ္သက္သာေစခ်င္တဲ့ သေဘာနဲ႔ ေျပာတာ၊ ဒါမွမဟုတ္ တစ္ဖက္သားရဲ႕ အယူအဆ၊ အေတြးအျမင္ကို သေဘာတူခ်င္ေယာင္ ေဆာင္တာေလးေတြက မ်ားပါတယ္။

အဲဒီ့စိတ္ပညာပါေမာကၡကေတာ့ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ တစ္ဖက္သားကို စိတ္ခ်မ္းသာေစခ်င္လို႔ မုသားသံုးတာက မ်ားတယ္၊ ေယာက္်ားေတြကေတာ့ သူတို႔ကို လူအထင္ႀကီးေစခ်င္လို႔ မုသားသံုးတာက မ်ားတယ္လို႔ ေကာက္ခ်က္ခ်ပါတယ္။

အံ့အားသင့္စရာ အေကာင္းဆံုးကေတာ့ အဲဒီ့ မုသားကို ေထာင္နဲ႔ခ်ီၿပီး ေျပာခဲ့ၾကသူမ်ားက သူတို႔ အဲသလို မုသားေျပာခဲ့တာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ စိတ္ထဲမွာ “စႏိုးစေနာင့္ရယ္လို႔လည္း သိပ္မျဖစ္ဘူး၊ ေနာင္တလည္း သိပ္မရမိပါဘူး”တဲ့ ခင္ဗ်ား။ အဲဒီ့စကားကိုကလည္း မုသား ျဖစ္ခ်င္ ျဖစ္ေနႏိုင္တာေတာ့လည္း အမွန္ပဲေနာ္။ ေသခ်ာ စဥ္းစားၾကည့္ေတာ္မူၾကေစလိုပါတယ္။

သို႔ေပမယ့္ မလိမ့္တပတ္ လုပ္တာ၊ ေဝ့လည္လည္ လုပ္တာ၊ လွိမ့္တာ၊ ၿဖီးျဖန္းတာ၊ ညာဝါးတာကို လူအမ်ားက သည္လိုပဲ ေပါ့ေပါ့ပါးပါးေလး လုပ္ျဖစ္ေနၾကတဲ့ သေဘာကေတာ့ အေထာက္အထား အခိုင္အလံု ရွိပါတယ္။

ဥပမာအားျဖင့္ လူ႔အက်င့္နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ပညာေရးကို တစိုက္မတ္မတ္ ေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ ကိုယ္က်င့္တရားဆိုင္ရာ ဂ်ိဳဇက္(ဖွ္)ဆင္သိပၸံက (Josephson Institute of Ethics) ေန ၁၉၉၉ ခုႏွစ္မွာ စစ္တမ္း တစ္ရပ္ ေကာက္ခဲ့ဖူးတာနဲ႔ ျပလို႔ ရပါတယ္။ အဲဒီ့စစ္တမ္းမွာ အထက္တန္း ေက်ာင္းသားေပါင္း ၂၀ဝ၀ ပါဝင္ခဲ့တယ္။

အဲဒီ့စစ္တမ္းအရ ဆယ္ေက်ာ္သက္ ကိုးဆယ့္ႏွစ္ ရာခိုင္ႏႈန္းဟာ လြန္ခဲ့တဲ့ တစ္ႏွစ္အတြင္းမွာ သူတို႔ မိဘေတြကို လိမ္ညာခဲ့ၾကပါတယ္လို႔ ဝန္ခံခဲ့ၾကပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ ၇၃ ရာခိုင္ႏႈန္းကက်ေတာ့ သူတို႔ကိုယ္သူတို႔ “အထပ္ထပ္ လိမ္တတ္သူမ်ား”ရယ္လို႔ သတ္မွတ္ၾကပါတယ္။ ဆိုလိုတာက သူတို႔ဟာ အပတ္စဥ္ ပံုမွန္ကို လိမ္ညာေနၾကပါသတဲ့။

သည္လို ဝန္ခံၾကေပမယ့္လည္း အဲဒီ့ လိမ္ပါတယ္လို ႔ဝန္ခံထားသူ ၉၁ ရာခိုင္ႏႈန္းထဲက တစ္ေယာက္မက်န္ဟာလည္း “ကြ်န္ေတာ္ ကြ်န္မတို႔ရဲ႕ ကိုယ္က်င့္တရားနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ေသာ္လည္းေကာင္း၊ အက်င့္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ေသာ္လည္းေကာင္း မေက်နပ္စရာမရွိပါ”လို႔ ဆိုၾကပါတယ္။ ဆိုလိုတာက အဲသလို လိမ္တယ္လို႔ ဝန္ခံထားၾကေပမယ့္လည္း သူတို႔ကိုယ္ သူတို႔ေတာ့ ကိုယ္က်င့္တရားပ်က္ေနသူ၊ အက်င့္မေကာင္းသူလို႔ မျမင္မိပါဘူးေပါ့။

စာဖတ္သူလူႀကီးမင္းမ်ား တစ္ဆိတ္ ေတြးၾကည့္ေတာ္မူေပးေစခ်င္ပါ တယ္။ “ဆက္ဆက္ လာမွာပါ”တို႔၊ “သူ မရွိပါဘူး၊ အခုေလးတင္ပဲ အျပင္ ထြက္သြားပါတယ္”တို႔၊ “ဟာ… မရေသးဘူးလား၊ ဟိုတစ္ေန႔ကပဲ ပိုက္ဆံေတြ လႊဲေပးလိုက္တယ္ေလ”တို႔လို စကားမ်ိဳးကို လူႀကီးမင္းရဲ႕ဘဝမွာ ဘယ္ႏွခါေလာက္မ်ား နားနဲ႔ ဆတ္ဆတ္ ၾကားဖူးသလဲဆိုတာကို။

ၿပီးေတာ့ အဲသလို မုသားမ်ိဳးကို ေရလဲ သံုးတတ္ၾကသူေတြထဲမွာ မိမိကို အလုပ္ လာအပ္ၾကသူမ်ားအတြက္ အမွန္တရားကို ေဖာ္ေဆာင္ေပးေန၊ မရ အရ ထုတ္ယူေပးေနၾကတဲ့ ေရွ႕ေနေတြ၊ ပညာရွင္ ပ႑ိတေတြ၊ လူထု ဆက္ဆံေရး အတိုင္ပင္ခံေတြ ျဖစ္ေနတာေတာင္ ေတြ႕ရႏိုင္ပါေသးတယ္။ ဒါတင္မကေသးဘဲ၊ စာဖတ္သူကို အလင္းေရာင္ ေပးေနတယ္လို႔ အမ်ားက ျမင္တဲ့ စာေရးသူေတြထဲမွာလည္း အဲသလို မုသားကို ေရလဲသံုးတတ္သူေတြ အံ့ဩစရာ ေကာင္းေလာက္ေအာင္ အမ်ားအျပားရွိေနတာကို ေတြ႕ရႏိုင္ပါတယ္။

အျဖဴေရာင္မုသားလို႔ သိုးေဆာင္း ဘာသာစကားနဲ႔ တင္စားတဲ့ တစ္ဖက္သားကို သိပ္မထိခိုက္ေစေသာ မုသားမ်ားဟာ ေခြးေလွးပ်ား ေတာအႏွံ႔ ဆိုသလိုပဲ ေနရာတကာမွာ ေတြ႕ရသလို အဲသလို ပလီစိေခ်ာက္ခ်က္ေတြ ေလွ်ာက္ေျပာျခင္းအတြက္ ေပးၾကတဲ့ အေၾကာင္းျပခ်က္ေတြကလည္း တစ္မ်ိဳးတည္းပါပဲ။

ဆိုၾကပါစို႔။ ကုမၸဏီႀကီးတစ္ခုရဲ႕ ထိပ္တန္းအမႈေဆာင္ႀကီးတစ္ေယာက္ျဖစ္တဲ့ ဦးဘဆိုတဲ့ လူကို နမူနာျပပါရေစ။ သူဟာ တစ္ၿမိဳ႕တစ္ရြာမွာ ေနေလတဲ့ သူ႔ေယာကၡမႀကီးရဲ႕ အိမ္ကို သူ႔ဇနီးရယ္၊ သူ႔သားေလးရယ္ေခၚၿပီး ႏွစ္စဥ္ သြားသြားလည္ေလ့ရွိတယ္။

တကယ္ေတာ့ ဦးဘဟာ သူ႔ေယာကၡမရဲ႕ “အထူးလက္ရာ” ၾကက္သားနဲ႔ အာလူး ဆီျပန္ဟင္းကို တစ္စက္မွ ခံတြင္းမေတြ႕ဘူး။ သို႔ေပမယ့္ ၾကက္သားနဲ႔ အာလူးကို ခ်က္တာ အေမ ခ်က္တာေလာက္ ဘယ္ဟာမွ မေကာင္းဘူး၊ လွ်ာထဲကို စြဲေနတာပဲလို႔ ႏွစ္စဥ္ မပ်က္မကြက္ ေျပာတတ္တာလည္း ဦးဘပဲ။ သူ႔ကို ေစတနာနဲ႔ ခ်က္ေကြ်းရွာေလတဲ့ ေယာကၡမႀကီး စိတ္ခ်မ္းသာေအာင္ ေျပာတာေလ။

“အဲသလို ေျပာလိုက္တာ ဘာမ်ား မွားလို႔လဲဗ်ာ”လို႔ ဦးဘက ဂ်ိဳဇက္(ဖွ) ဆင္ သိပၸံရဲ႕ ဥကၠဌျဖစ္တဲ့ မိုက္ကယ္ဂ်ိဳဇက္(ဖွ္)ဆင္ကို ျပန္ေမးပါတယ္။ သည္ေမးခြန္းဟာ ကြ်န္ေတာ္တို႔ အားလံုး၊ စာဖတ္သူလူႀကီးမင္းမ်ား အားလံုး ေမးျဖစ္ေကာင္း ေမးျဖစ္ႏိုင္မယ့္ ေမးခြန္းပါ။

သည္အခါမွာ မိုက္ကယ္က ျပန္ေျဖပါတယ္။ သည္မုသားကို ဦးဘရဲ႕ ေယာကၡမေနရာက ျပန္စဥ္းစားၾကည့္ေစခ်င္ပါတယ္။ ဆိုၾကပါစို႔၊ တစ္ေန႔မွာ ဦးဘရဲ႕ သားေလးက သူ႔အေဖဟာ ဘြားေအႀကီး ခ်က္တဲ့ ၾကက္သားနဲ႔ အာလူးဟင္းကို တစ္စက္မွ ခံတြင္းမေတြ႕တဲ့အေၾကာင္းကိုသာ ကေလးတို႔ဘာဝ အမွတ္တမဲ့ ေျပာျဖစ္သြားၿပီး ေယာကၡမႀကီးကလည္း သူ႔သမက္က သူ႔ကို တစ္ေလွ်ာက္လံုး ညာခဲ့မွန္း သိသြားမယ္ဆိုပါစို႔။ အဲဒီ့အခါမွာ အဘြားႀကီးက “သိပ္ေတာ္တာပဲ ငါ့သားရယ္၊ မင့္မွာ အေမ့ကို စိတ္ခ်မ္းသာေအာင္ ထားခ်င္တဲ့စိတ္ကေလး ရွိတဲ့အတြက္ အေမက မင့္ကို သိပ္ေက်းဇူးတင္လွသကြဲ႕”လို႔မ်ား ေျပာမယ္ ထင္ပါသလား။

ဒါမွမဟုတ္ရင္လည္း အဘြားႀကီးဟာ အရမ္းကို စိတ္ထိခိုက္သြားၿပီးသကာလ “မင္း အေမ့ကို တစ္ေလွ်ာက္လံုး ညာရက္တယ္ေနာ္။ တျခားေရာ မင္း ငါ့ကို ညာထားတာ ဘာေတြမ်ား က်န္ေသးသလဲကြဲ႕၊ ေျပာစမ္းပါဦး”လို႔ပဲ ေျပာလိုက္မွာလား။

ၿပီးေတာ့ေရာ ဦးဘလို လူစားက သူ႔သမီးအေပၚမွာေရာ ဘယ္လိုေတြ လိမ္ညာ ၿဖီးျဖန္းထားေလမလဲဆိုတာ မေတြးဘဲ ေနပါ့မလား။ ဒါတင္မကေသးဘူး၊ ဦးဘရဲ႕ သားေလးကလည္း သူ႔မိဘေတြအေပၚမွာ အဲသလိုပဲ လိမ္ညာရင္းက သူ႔ကိုယ္သူလည္း တစ္စက္မွ အျပစ္မျမင္တဲ့ စိတ္အခံေလးပါ ရွိမသြားေပဘူးလား။

ေကာင္းပါၿပီ။ ဝလို႔ လွလို႔ပါလားတို႔၊ ခင္ဗ်ား ဝတ္ထားတာေလးနဲ႔ ခင္ဗ်ားနဲ႔ သိပ္လိုက္တာပဲတို႔၊ ခင္ဗ်ာ့စိတ္ကူးက သိပ္ေကာင္းတာပဲတို႔စသျဖင့္ တကယ္လည္း စိတ္ထဲက မပါဘဲနဲ႔ လူတစ္ဖက္သားကို ကြ်န္ေတာ္တို႔ေတြ ႀကိမ္ဖန္မ်ားစြာ ေျမႇာက္ပင့္ေျပာဆိုခဲ့ၾကဖူးပါတယ္။  တကယ္လည္း အဲဒီ့ ၿဖီးလံုးေတြဟာ “အၿဖီးေကာင္း”ေလးေတြ ျဖစ္သလို တစ္ဖက္သားအတြက္ ဘာအႏၲရာယ္မွလည္း မရွိ၊ စိတ္ေစတနာေကာင္းနဲ႔ ေျပာတဲ့ ၿဖီးလံုးေတြလည္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ တစ္နည္းေျပာရရင္ ဒါဟာ လူမႈေရးမွာ အဆင္ေျပ ေခ်ာေမြ႕ေစမယ့္ “ေခ်ာဆီ”သေဘာလည္း  ေဆာင္ေနပါတယ္။


သို႔ေပမယ့္ ကြ်န္ေတာ္တို႔ေတြဟာ အဂၤလိပ္ဝတၳဳေရးဆရာႀကီး “ဆာ ဝါလထာ စေခါ့(ထ္)” ေရးခဲ့တဲ့ စာေလးကို သတိရသင့္ပါတယ္။ “လွည့္ဖ်ားမႈေလးကို က်င့္သံုးလိုက္တဲ့အခါ သပြတ္အူလိုက္ေနတဲ့ ပင့္ကူအိမ္ကို   ယက္လုပ္လိုက္သလို ျဖစ္သြားတာ”တဲ့။ သူ႔မူရင္းက “What a tangled web we weave, when first we practice to deceive.”ပါတဲ့ ခင္ဗ်ား။

ဘာမွ အႏၲရာယ္ မရွိေလာက္ဘူးဆိုတာ အေတာ္ႀကီး သိသာေနတဲ့ ညာဝါး ၿဖီးျဖန္းမႈမ်ားကပင္လွ်င္ ႀကိဳတင္မျမင္ႏိုင္တဲ့ အက်ိဳးဆက္ေတြကို ေပၚေပါက္လာေစႏိုင္ပါတယ္။ “လိမ္ညာျခင္း – ပုဂၢလိကဘဝႏွင့္  အမ်ားနဲ႔ သက္ဆိုင္ေသာ ဘဝမ်ားမွ စာရိတၱပိုင္းဆိုင္ရာ ေရြးခ်ယ္မႈ”ဆိုတဲ့ စာအုပ္ထဲမွာ ဒႆနပညာရွင္ ဆစၥယ္လာ ေဘာ့(ခ္) (Sissela Bok)က ေအာက္ပါအတိုင္း ေရးသားခဲ့ပါတယ္။

“မုသားကို တစ္ခါ ေျပာၿပီးတဲ့ေနာက္မွာေတာ့ ေနာက္ထပ္ မုသားေျပာဖို႔ ဆိုတာလည္း ဘာမွ မခက္ေတာ့ပါဘူး”တဲ့။ သည္ေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔ေတြဟာ တစ္ဖက္သားကို မထိခိုက္ေစမယ့္ မုသားအျဖဴကို သံုးတာမွန္ေပမယ့္ အဲဒီ့မုသားအျဖဴကိုသံုးရင္းကေန မုသားေျပာတဲ့ “အထံု”ေလးပါ အလိုလို ပါသြားႏိုင္တာလည္း အေသအခ်ာပါပဲ။  “မုသားမေျပာသင့္ဘူးလို႔ နားလည္ သိမွတ္ထားတဲ့ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အဆီးအတားေတြ ပါးလွပ္ကုန္တယ္။ ညာဝါးၿဖီးျဖန္းတာကို လုပ္ႏိုင္တဲ့ အရည္အေသြးကက်ေတာ့ ပိုၿပီး ထူထဲ က်စ္လစ္လာတယ္။ အလိမ္ ေပၚေလာက္တယ္ဆိုတာကို ျမင္ထားတဲ့ အျမင္ကလည္း ပ်က္ယြင္းလာပါေတာ့တယ္”လို႔ သူက ေရးခဲ့ပါတယ္။

ဦးဘဆီ ျပန္သြားရေအာင္လားခင္ဗ်ာ။ ၾကက္သားနဲ႔ အာလူးဟင္းကို ေကာင္းလွေခ်ရဲလို႔ ဟိုး… ပထမဆံုးအႀကိမ္မွာ စတင္ ခ်ီးမြမ္းခန္း ဖြင့္ခဲ့တာဟာ ေယာကၡမႀကီး စိတ္ခ်မ္းသာေစခ်င္လို႔ဆိုတဲ့ အေၾကာင္းတစ္ခုတည္းေၾကာင့္ေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ သူ႔ကိုယ္သူ သတိထားမိသည္ျဖစ္ေစ၊ သတိ မထားမိသည္ ျဖစ္ေစ၊ ဦးဘဟာ သူ႔ကို ၾကည္ျဖဴေစခ်င္တဲ့စိတ္နဲ႔ သည္စကားကို ေျပာခဲ့တာပါ။ တစ္နည္းအားျဖင့္  ေယာကၡမႀကီးက သူ႔ကို အထင္ႀကီးေအာင္၊ သေဘာက်ေအာင္ သူ အဲသလို ေျပာခဲ့တာပါပဲ။

ၿပီးေတာ့ ပထမဆံုးတစ္ခါ ၿဖီးမိသြားၿပီးတဲ့ေနာက္မွာေတာ့ ဦးဘအေနနဲ႔ အဲဒီ့ၿဖီးလံုးကို ဖံုးႏိုင္ေအာင္ ေနာက္ထပ္ အခါခါ ဆက္ညာရပါေတာ့တယ္။

တစ္ေယာက္ေယာက္ဆီ ဖုန္းဆက္တဲ့အခါ “မရွိပါဘူး၊ အျပင္သြားေနပါတယ္”လို႔ ျပန္ေျဖသံၾကားရင္ အဲဒီ့စကားကို ယံုတဲ့သူ ဘယ္ႏွေယာက္မ်ား ရွိပါသလဲ။ သက္သက္မဲ့ ေရွာင္ေနတာ ေနမွာလို႔ ေတြးတဲ့သူေတြ ရွိလိမ့္မယ္ ထင္ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ အဲသလို မုသားမ်ိဳးဟာ ဘာမွ သိပ္ႀကီးႀကီးက်ယ္က်ယ္ ဒုကၡေပးတတ္တဲ့ မုသားမ်ိဳးမဟုတ္ပါဘူး။ သို႔ေပမယ့္ အဲသလို ပလီစိေခ်ာက္ခ်က္ေတြ လုပ္ရင္းလုပ္ရင္းကေန လိမ္တတ္၊ ညာတတ္၊ ၿဖီးတတ္၊ ျဖန္းတတ္တဲ့ အက်င့္ဟာ တကယ့္ မဟာ အက်င့္စ႐ိုက္ႀကီး ျဖစ္လာတဲ့အထိ တစ္မုဟုတ္ခ်င္း ႀကီးထြားလာတတ္တာလည္း အမွန္ပါပဲ။

လိမ္တာ ညာတာက သိပ္အက်င့္ပါလာၿပီး သိပ္တြင္က်ယ္လာတဲ့အခါ မွာေတာ့ တစ္ဖက္သားကို နာက်င္ ထိခိုက္ေစလိုရင္းစြဲ နည္းနည္းမွ မရွိတဲ့ မမွန္ကန္မႈ အေသးအမႊားေလးေတြကေန အဆိုးျမင္စရာေတြ၊ ယံုၾကည္မႈ ပ်က္ယြင္းတာေတြကို ဖန္တီးေပးတတ္ပါတယ္။ “ယံုၾကည္မႈကို ထိခိုက္လာတဲ့အခါမွာ အသိုင္းအဝိုင္း တစ္ခုလံုး နာပါတယ္၊ ယံုၾကည္မႈ လံုးလံုးပ်က္စီး သြားတဲ့အခါမွာေတာ့ လူ႔ေဘာင္တစ္ရပ္လံုး လိမ့္လိမ့္လည္းလည္းျဖစ္ရာက ေနာက္ဆံုးမွာ ဗံုးဗံုးလဲသြားရစျမဲပါ”လို႔ ဆစၥယ္လာက သတိေပးထားပါတယ္။

သည္လိုဆိုတဲ့အတြက္ မုသားအျဖဴေတြကို အသက္နဲ႔ လဲၿပီး မေျပာဘဲ ေနရေတာ့မလားလို႔ ေမးစရာ ရွိပါတယ္။ မဟုတ္ပါဘူး။ တစ္ဖက္သားကို အမွန္တကယ္ စိတ္ခ်မ္းသာေစခ်င္တဲ့အတြက္ဆိုရင္ေတာ့ ယံုၾကည္မႈ ပ်က္ယြင္းေစတဲ့ လိမ္ညာမႈမ်ိဳးကို နားလည္ေပးလို႔လည္းရ၊ ခြင့္လႊတ္ေပးလို႔လည္း ရပါတယ္။  ဥပမာ “ကေလးေလးေတြ ငယ္သြားလဲတဲ့အခါ  ၾကြက္ကေလးက သူ႔သြားနဲ႔ လဲမွာမို႔လို႔ ကေလးရဲ႕သြားကို ယူသြားတာလို႔ ေျပာတာမ်ိဳး၊ လူတစ္ေယာက္အတြက္ ဂုဏ္ျပဳပြဲ၊ ေမြးေန႔ပြဲကို အဲဒီ့လူ မထင္မွတ္တဲ့ အခ်ိန္မွာ အံ့အားတသင့္ ျဖစ္သြားေစခ်င္တဲ့ ေစတနာနဲ႔ က်င္းပမွာမို႔ လိမ္ညာတာမ်ိဳးေတြပါပဲ”လို႔ မိုက္ကယ္က ေျပာပါတယ္။

“စဥ္းစားသင့္တာ တစ္ခ်က္ကေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔ရဲ႕ သူငယ္ခ်င္း အေပါင္းအသင္းေတြ၊ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ေတြမွာ ကြ်န္ေတာ္တို႔ရဲ႕ ေကာင္းက်ိဳးအတြက္  ကြ်န္ေတာ္တို႔အေပၚ လိမ္ညာခြင့္၊ ၿဖီးျဖန္းခြင့္၊ လွည့္ဖ်ားခြင့္ေတြ ေပးခ်င္တဲ့စိတ္ ရွိပါသလားဆိုတာပါပဲ”လို႔ သူက ဆက္ေျပာပါတယ္။

မိုက္ကယ္ေပးတဲ့ အၾကံက အေတာ္ေကာင္းပါတယ္။ တကယ္လို႔မ်ား ကိုယ္ ညာထားတာကို တစ္ဖက္သားက သိသြားတဲ့အခါမွာ အဲဒီ့လူဟာ သူ႔ကို စိတ္ခ်မ္းသာေစခ်င္လို႔ သည္လို ညာလိုက္ေပတာပဲဆိုၿပီး ကိုယ့္ကို ေက်းဇူးေတြ တင္ေနမွာလား၊ ဒါမွမဟုတ္ ကိုယ့္အေပၚ သူတစ္သက္လံုး ယံုၾကည္လာခဲ့ေလသမွ် အလကား ျဖစ္ကုန္ေတာ့မွာလားဆိုတာနဲ႔ ခ်င့္ခ်ိန္ ၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္ ကိုယ့္မုသားဟာ တစ္ဖက္သားအေပၚ ထိခိုက္မယ္ မထိခိုက္ဘူးဆိုတာကို တိုင္းတာႏိုင္ပါသတဲ့။

တကယ္လို႔မ်ား မုသား ေျပာသင့္သလား၊ မေျပာသင့္ဘူးလားဆိုတာ ကိုယ့္ဘာသာ မေရမရာျဖစ္ေနတယ္ဆိုရင္ေတာ့ တစ္ဆယ့္ကိုးရာစုက အေမရိကန္ စာေရးဆရာႀကီး မာ့(ခ္)ထြိန္း(န္)း ေပးခဲ့တဲ့ ျဖတ္လမ္းနည္းကို သတိရသင့္ပါ တယ္။ သူက “မေသခ်ာရင္ အမွန္ကိုသာ ေျပာခ်လိုက္ပါ။ အဲဒါဆိုရင္ ကိုယ့္ရန္သူေတြ မႊန္ထူၿပီး ေျခမကိုင္မိ လက္မကိုင္မိေတြ ျဖစ္ကုန္ၾကမွာ ျဖစ္သလို ကိုယ့္မိတ္ေဆြေတြလည္း မွင္တက္မိကုန္ၾကမွာပါပဲ” (When in doubt, tell the truth.  It will confound your enemies and astound your friends.) တဲ့။

———————-

၂၀ဝ၀ျပည့္ႏွစ္ မတ္လထုတ္ ဖတ္သူ႔အႏွစ္မဂၢဇင္းထဲကRandy Fitzgerald ေရးတဲ့ The Real Truth About Lies ကို ဆီေလ်ာ္ေအာင္ ျပန္ဆိုတင္ဆက္ လိုက္တာျဖစ္ပါတယ္။

ကြ်န္ေတာ္ကိုယ္တိုင္က ညာတာကို သိပ္မုန္းတယ္။ သိပ္ရြံတယ္။ သိပ္စက္ဆုပ္လွပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ့္သားသမီးေတြကိုလည္း ငယ္ငယ္ကတည္းက တစ္ခုတည္းပဲ ဆံုးမတယ္။ မွားတာကို ႀကိဳက္သေလာက္ မွားလာခဲ့၊ အေဖ ခြင့္လႊတ္တယ္။ ေအး… ညာတာကိုေတာ့ လံုးဝ ခြင့္မလႊတ္ဘူးလို႔ ကြ်န္ေတာ္ အထပ္ထပ္ ေျပာခဲ့ပါတယ္။ အဲဒါ ကြ်န္ေတာ့္ သံမဏိ စည္းကမ္းပါပဲ။

ကြ်န္ေတာ္ကိုယ္တိုင္ကေရာ…၊ အလုပ္သေဘာအရ သိုသိပ္အပ္တဲ့ ကိစၥေတြဆိုရင္ ကြ်န္ေတာ့္ကို ေမးလာတဲ့အခါ အဲဒီ့ေမးခြန္းကို မေမးပါနဲ႔၊ ကြ်န္ေတာ့္မွာ က်င့္ဝတ္ပိုင္းအရ ေျဖခြင့္မရွိပါဘူးလို႔ပဲ မိသားစုကို ေျပာခဲ့ပါတယ္။ ဒါဟာ တကယ့္ အမွန္တရားပါ။ ကြ်န္ေတာ့္ထံ သူ႔ရဲ႕လူမႈေရး ျပႆနာကို လာေရာက္ တိုင္ပင္ ေဆြးေႏြးသူရဲ႕ ကိုယ္ေရးကိုယ္တာကို ဘယ္သူ႔ကိုမွ အသိေပးလို႔မရပါဘူး။  ဒါ က်င့္ဝတ္ပါ။

သို႔ေသာ္ ကြ်န္ေတာ့္ ကိုယ္ေရးကိုယ္တာကိုေတာ့ အမွန္အတိုင္း ေျပာခဲ့တာခ်ည္းပါပဲ။ ယုတ္စြအဆံုး၊ ကြ်န္ေတာ့္ အိမ္ေထာင္ေရး ေဖာက္ျပန္မႈကိုေတာင္ ကြ်န္ေတာ့္ ဇနီးနဲ႔ သားသမီးမ်ားကို အမွန္အတိုင္း ဖြင့္ဟ ဝန္ခံခဲ့ပါတယ္။ ေၾကာင္သူေတာ္ ၾကြက္သူခိုး မလုပ္ခဲ့ပါဘူး။

ကြ်န္ေတာ့္ကို ခ်ိန္းဆိုတာ၊ ဖိတ္ၾကားတာမ်ားကိုလည္း အမွန္အတိုင္းခ်ည္း ေျပာတာပါပဲ။ လာရင္ လာမယ္ပဲ။ မလာရင္ မလာဘူးလို႔ ယတိျပတ္ပဲ ေျဖတယ္။ အားနာပါးနာနဲ႔ လာခဲ့မယ္လို႔ ေျပာၿပီးမွ အပ်က္မခံဘူး။ ကြ်န္ေတာ့္ဘက္က  နဂိုကတည္းက သြားဖို႔ စိတ္ကူး မရွိလွရင္ အားနာပါးနာနဲ႔ ေျပာတဲ့စကားက “ဟုတ္ကဲ့… ကြ်န္ေတာ္ လာႏိုင္ေအာင္ ႀကိဳးစားပါ့မယ္”ဆိုတဲ့ စကားေလာက္ပဲ ေျပာပါတယ္။ လာမယ္လို႔ ယတိျပတ္ ကတိမေပးဘူး။

ကြ်န္ေတာ့္ကိုယ္ ကြ်န္ေတာ္ ေျဖာင့္မတ္လွေခ်ရဲ႕၊ မွန္ကန္လွေခ်ရဲလို႔ အသံေကာင္းဟစ္ေနတာမဟုတ္ပါဘူး။ တစ္ခါက ဘယ္သူ႔ဆီက ဖုန္း လာလာ၊ အေဖ မရွိဘူးလို႔ ေျပာလိုက္ကြာဆိုၿပီး သားနဲ႔ သမီးကို မွာဖူးတယ္။ ကြ်န္ေတာ္ အေတာ့္ကို အလုပ္မ်ားေနလို႔ပါ။

ဒါေပမယ့္ အဲသလို မွာၿပီး တစ္နာရီ မျပည့္ခင္အတြင္းမွာ ကြ်န္ေတာ့္ စိတ္ထဲမွာ ဒိန္းခနဲျဖစ္သြားတယ္။ “ဟာ… အဲဒါ ငါ့သားနဲ႔ သမီးကို ငါကိုယ္တိုင္ လက္ေတြ႕နည္းနဲ႔ အညာသင္ေနတာပါကလား”လို႔။ သည္မွာတင္ ခ်က္ခ်င္း ျပန္လည္ျပင္ဆင္လိုက္ပါတယ္။ “အေဖ မွားသြားတယ္။ အေဖက မင္းတို႔ကို မညာနဲ႔လို႔ မွာသာမွာတယ္၊ လက္ေတြ႕မွာ အေဖက မင္းတို႔ကို အညာခိုင္းေနတဲ့အခါ အေဖ့ ေရွ႕စကားနဲ႔ ေနာက္စကားမွာကိုက တြင္တြင္ႀကီး ကြဲလြဲေနတယ္။ အေဖ့ကို ခြင့္လႊတ္ပါ။ ဘယ္သူ႔ဆီက ဖုန္းလာလာ၊ အေဖ့ကို လာေခၚပါ”လို႔ ေျပာလိုက္ရပါေတာ့တယ္။

ေျပာခ်င္တာက ကြ်န္ေတာ္လည္း ႏုစဥ္အခါက ႀကိမ္ဖန္မ်ားစြာ ညာဝါးခဲ့ ၿဖီးဖ်န္းခဲ့ဖူးပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ မူရင္းေဆာင္းပါးအစမွာ ေယာက်္ားေတြက လူအထင္ႀကီးခံခ်င္လို႔ ညာၾကတယ္ဆိုၿပီး “ဘယ္လာ” ေကာက္ခ်က္ခ်ခဲ့တဲ့အတိုင္း ကြ်န္ေတာ္ႏုစဥ္အခါတုန္းက ကြ်န္ေတာ့္ကို အထင္ႀကီးေစခ်င္လို႔ ႀကိမ္ဖန္မ်ားစြာ ညာခဲ့ဖူးပါတယ္။

သို႔ေပမယ့္ ကြ်န္ေတာ့္ရဲ႕ ေဟာေဟာဒိုင္းဒိုင္းနဲ႔ တုတ္ထိုးအိုးေပါက္ ေျပာတတ္တဲ့ ပင္ကိုစ႐ိုက္နဲ႔ လိမ္ညာျခင္းနဲ႔က ေျဖာင့္ေျဖာင့္ႀကီး ဆန္႔က်င္လို႔ ေနတာကို သတိထားမိေနတာေတာ့ ၾကာပါၿပီ။ မူရင္းထဲမွာ ပါသလိုပဲ၊ လိမ္ညာတာဟာလည္း အစရွိ အေနာင္ေနာင္ဆိုသလို ပထမအလိမ္ မေပၚေအာင္ ဖံုးရင္းဖံုးရင္းက ဆက္တိုက္ လိမ္ျဖစ္ေနတာႀကီးကို ဘယ္လိုမွ ခံစားလို႔ မရဘူး။ ေအာင့္ထားလို႔လည္း မရဘူး။ အဲသလိုနဲ႔ ကြ်န္ေတာ္ ၾကာၾကာ မလိမ္ႏိုင္ေတာ့ဘဲ ကြ်န္ေတာ့္ အလိမ္အညာကို ကြ်န္ေတာ့္ဘာသာပဲ ဝန္ခံ ေျဖရွင္းမိကုန္ေတာ့တယ္။

ေနာက္ပိုင္းက်ေတာ့ အဲသလို ဝန္ခံေနရတာႀကီးကို စိတ္ပ်က္လာရျပန္တယ္။ ဒါနဲ႔ အစကတည္းက မလိမ္မိေအာင္ ႀကိဳးစားခဲ့တာ အေတာ္ ၾကာပါၿပီ။
သည္ၾကားထဲမွာပဲ ေစာေစာက ေျပာသလို ကေလးေတြကို မလိမ္ညာရဘူးလို႔ တြင္တြင္သင္ရင္းက လိမ္ခိုင္းမိတဲ့ အျဖစ္ကေလးက ကြ်န္ေတာ့္ကို လႈပ္ႏိႈးလိုက္ခ်ိန္မွာေတာ့ ကြ်န္ေတာ္ အေတာ္ႀကီး ဆင္ျခင္ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။

တစ္ေန႔က ကြ်န္ေတာ္တို႔ သားအဖႏွစ္ေယာက္ စာေရးေနၾကတယ္။ ကြ်န္ေတာ္က ပါးစပ္က ေခၚေပးတာကို သားက ေနာက္က လိုက္ေရးေပးတာပါ။ အသက္ႀကီးမွ ကေလး ယူသင့္၊ မယူသင့္ဆိုတဲ့ ေဆာင္းပါးတစ္ပုဒ္ကို ကြ်န္ေတာ္က ဘာသာျပန္ေနတယ္။ အဲဒီ့ေဆာင္းပါးထဲမွာ မေအလုပ္တဲ့ သူ ၄၇ ႏွစ္မွာမွ ေမြးလာရတဲ့ အမ်ိဳးသမီးက သူ႔ငယ္ဘဝကို ျပန္ေျပာေနတာပါ။ တစ္ေနရာမွာ  ဘာကိုမဆို အမွန္အတိုင္း ေျပာလိုက္လို႔ အဆူ မခံရ၊ အျပစ္ေပး မခံရဘဲ သူ ႀကီးျပင္းခဲ့ရတဲ့အတိုင္း သူ႔ကေလး ႏွစ္ေယာက္ကိုလည္း ဘာမဆို အမွန္အတိုင္း ေျပာတတ္ေအာင္ သူပ်ိဳးေထာင္ေနတယ္လို႔ ေျပာတာေလး ပါလာတယ္။

အဲဒါကို ကြ်န္ေတာ္က ေခၚၿပီး သားေတာ္ေမာင္က လိုက္ေရးေနရင္း တန္းလန္းကေန သားႏႈတ္က တစ္ခြန္းထြက္လာပါတယ္။ “မိသားစုတိုင္း အဲဒီ့လို ျဖစ္ေနရင္ သိပ္ေကာင္းမွာပဲေနာ္”တဲ့။

“ဘာလို႔ မင္းက အဲဒီ့စကား ေျပာရတာလဲ”

“သူငယ္ခ်င္းေတြကို သနားလို႔ပါ။ သူတို႔မွာ မိဘေတြကို နည္းမ်ိဳးစံုနဲ႔ လိမ္ေနရတာကို ၾကည့္ၿပီး သားစိတ္ထဲ မေကာင္းဘူး။ သားတို႔လို မိဘကို ဘာမဆို မေျပာရဲ၊ မတိုင္ပင္ရဲတာႀကီးက မေကာင္းဘူးဗ်”

ကြ်န္ေတာ္ အဲဒါကို အသိဆံုးပါ။

သို႔ေပမယ့္ ကြ်န္ေတာ္တို႔မွာက လြဲေနတယ္။ ပိုဆိုးတာက “မုတမပါ လကၤာ မေခ်ာ” (ခံစားခ်က္ မပါရင္ စာေတြ ကဗ်ာေတြ ဖတ္လို႔မေကာင္းဟု ဆိုလိုသည္)ကိုပဲ နားစြန္နားဖ်ားနဲ႔ “မုသားမပါ လကၤာမေခ်ာ”ဆိုတာႀကီးနဲ႔ ဒိုင္းသဖြယ္ ကာဆီးလိုက္တဲ့အခါ ကြ်န္ေတာ္တို႔ေတြမွာက လိမ္တာကိုပဲ တရားသေယာင္  ထင္ျမင္လာမိရတတ္ပါတယ္။

မူရင္းေဆာင္းပါးထဲက မိုက္ကယ္ ဂ်ိဳဇက္(ဖွ္)ဆင္ ေျပာတာေလးက ေကာင္းပါတယ္။ တစ္ဖက္သားကို စိတ္ခ်မ္းသာေစခ်င္လို႔ ညာတာကေတာ့ ဟုတ္ပါၿပီ။ အလိမ္ေပၚတဲ့အခါ သူ႔ကို စိတ္ခ်မ္းသာေအာင္ ညာခဲ့တဲ့အတြက္ အဲဒီ့တစ္ဖက္ သားက ကိုယ့္ကို ေက်းဇူးေတြ တင္ေနမွာလား၊ ဒါမွမဟုတ္ ကိုယ့္အေပၚမွာ တစ္သက္လံုး ယံုလာခဲ့သမွ် က်ိဳးပ်က္သြားေလမွာလား ဆိုတာနဲ႔ ခ်ိန္ထိုးပါဆိုတဲ့ သူ႔စကားက အေတာ္ႀကီး စဥ္းစားစရာ ေကာင္းပါတယ္။

စာဖတ္သူလူႀကီးမင္းမ်ားမွာလည္း ကြ်န္ေတာ့္လိုပဲ သားေလးေတြ၊ သမီးေလးေတြ ရွိမွာပါ။ မိဘခ်င္း ကိုယ္ခ်င္းစာမိတဲ့စိတ္ကေလးနဲ႔ ကြ်န္ေတာ္ အမွတ္မထင္ ဖတ္မိသြားတာေလးကို မွ်ေဝလိုက္တာပါပဲ။

က်န္တာကေတာ့ စာဖတ္သူလူႀကီးမင္းရဲ႕ သေဘာေတာ္ျမတ္အတိုင္းပါပဲေလ။

(အေတြးသစ္ဂ်ာနယ္မွာ ပထမဆံုး ေဖာ္ျပခဲ့ၿပီး စာမူခြင့္ျပဳခ်က္အမွတ္ ၄၀၀၁၉၇၀၂၀၉ နဲ႔ လက္တြဲေဖာ္ စာအုပ္တိုက္က ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္လမွာ ထုတ္ေ၀ထားတဲ့ အတၱေက်ာ္ရဲ႕ “မိုးထိေအာင္ ေလွကားေထာင္နည္း”စာအုပ္ထဲက စာတစ္ပုဒ္ျဖစ္ပါတယ္။)

Author: lettwebaw

A prolific Burmese writer whose main work is non-fiction with many articles and books on psycho-social and health issues including sex education for teenagers, proper etiquette, child rearing practices and marriage counselling tips. Another nom de plume is "Pseudonym."

One thought on “The Other Side of Lies”

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s