“နည္းက် သ႐ုပ္ေဆာင္ျခင္း”

ဖတ္ဖူးတယ္၊ ဖတ္ဖူးတယ္… ကိုယ္မလြယ္ဘူး ႐ူးႏိုင္တယ္

“နည္းက်သ႐ုပ္ေဆာင္ျခင္း” (method acting) ဆိုတဲ့ ေဝါဟာရကို ဇဏ္ခီက ေျပာလိုက္ေတာ့ ဘာပါလိမ့္လို႔ ျပဴးတူးျပဲတဲ ရွာၾကည့္မိရတယ္။

 

ေဝါဟာရကိုသာ မသိတာ၊ တကယ္က အဲဒီ့ သ႐ုပ္ေဆာင္ပညာအေၾကာင္း ငယ္ငယ္က ဖတ္ဖူးတယ္။ ဘယ္မွာလဲ၊ ဘယ္သူေရးလဲဆိုတာေတာ့ မသိဘူး။ ငယ္ငယ္က ဖတ္ဖူးတယ္ဆိုေတာ့ ျမတ္ေလး ေရးတာပဲလား မသိဘူး။ ဒါမွမဟုတ္ ထြန္းလိႈင္ (ဒါ႐ိုက္တာ)လည္း ျဖစ္ႏိုင္မယ္။ ဒါမွမဟုတ္ စာေရးဆရာထဲကလည္း ျဖစ္ႏိုင္မယ္။ ဖတ္ေတာ့ ဖတ္ဖူးတယ္။

အေသးစိတ္ေတာ့ မမွတ္မိေတာ့ဘူး။ ႏွစ္ေတြလည္း ၾကာၿပီဆိုေတာ့ မွတ္မိတာေလးက နည္းနည္းပဲ က်န္ပါေတာ့တယ္။

ဆိုရွယ္မလစ္ခင္ ဆိုဗီယက္ေခတ္တုန္းကလည္း သ႐ုပ္ေဆာင္ပညာရပ္ပိုင္းမွာေရာ ႐ုပ္ရွင္ပညာမွာပါ ဆိုဗီယက္က စခဲ့တာေတြ အမ်ားႀကီးပဲ။ သည္ သ႐ုပ္ေဆာင္ပညာကလည္း Konstantin Stanislavski (1863-1938) ဆိုတဲ့ ျပဇာတ္ဆရာ/သ႐ုပ္ေဆာင္က စတင္ခဲ့တာပါ။ ယေန႔ထက္တိုင္ သူ႔နာမည္ကို အစြဲျပဳၿပီး သ႐ုပ္ေဆာင္ပညာမွာ “စတာနစ္(စ္)စလာ့(ဗွ္)စခီး စနစ္”ဆိုၿပီး သူ႔အမည္ကို အစြဲျပဳထားတဲ့ စနစ္က ေဟာလီးဝု(ဒ္)အထိ တြင္က်ယ္ေနပါတယ္။

အဲဒီ့စနစ္မွာ သ႐ုပ္ေဆာင္ကို ေလ့က်င့္သင္ၾကားေပးတဲ့စနစ္၊ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္တဲ့ စနစ္၊ ၿပီးေတာ့ အစမ္းေလ့က်င့္တဲ့ နည္းစနစ္ေတြ ပါဝင္ပါတယ္။

ထားပါေတာ့… အျမည္းအေနနဲ႔ ေရးျပတာမို႔ အေသးစိတ္ ပ်င္းစရာေတြ မသြားေတာ့ပါဘူး။ သူ႔နည္းနဲ႔ အၿပိဳင္ ေပၚထြန္းခဲ့တာေတြလည္း ရိွပါတယ္။ အဲဒါေတြေပါင္းၿပီးေတာ့မွ နည္းက်သ႐ုပ္ေဆာင္ပညာရယ္လို႔ ျဖစ္လာပါတယ္။

သ႐ုပ္ေဆာင္ျခင္းရဲ႕ အေျခခံ သံုးပိုင္း

f7bc8c5deecefced3e7b76af64f24952--kate-winslet-the-readerနည္းက် သ႐ုပ္ေဆာင္ရာမွာ အၾကမ္းေျပာရင္ စိတ္ပိုင္း၊ လူမႈေရးပိုင္းနဲ႔ အမူအက်င့္ပိုင္းေတြ ပါဝင္ပါတယ္။ (အဲဒါကို ငယ္ငယ္က ဖတ္ဖူးတာသြားမွတ္မိေနတာပါ။)

လူတေယာက္ထဲေပမယ့္ ေပ်ာ္ေနခ်ိန္၊ ဝမ္းနည္းေနခ်ိန္၊ တက္ၾကြေနခ်ိန္၊ ညိႇဳးငယ္ေနခ်ိန္ေတြမွာ မ်က္လံုးမွသည္ လမ္းေလွ်ာက္ပံု၊ လက္ထားပံု၊ မတ္တတ္ရပ္ပံုကအစ မတူႏိုင္ပါဘူး။ အဲဒါဟာ စိတ္ပိုင္းပါ။

လူမႈေရးပိုင္းဆိုတာက ဆရာဝန္၊ ေက်ာင္းဆရာ၊ သူနာျပဳ၊ အငွားယာဥ္ေမာင္း၊ ထန္းတက္သမား၊ ႏိုင္ငံေရးသမား၊ စစ္ဗိုလ္ အစရိွတဲ့ အလုပ္အကိုင္ အသီးသီးေၾကာင့္ လူေတြရဲ႕ မ်က္လံုးမွသည္ အထက္က ေျပာခဲ့တာ အကုန္လံုးကို ႐ိုက္ခတ္ေနပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ လူတန္းစား စ႐ိုက္လည္း ရိွပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးသမားထဲမွာမွ မိေကာင္းဖခင္သားသမီး (ဆရာႀကီး ေရႊဥေဒါင္း ေျပာတဲ့ gentlemen) စ႐ိုက္နဲ႔ မိလကၡဴ လူတန္းစားက ေပါက္ဖြားသူ ႏိုင္ငံေရးသမားတို႔ၾကားမွာ ေျပာဆိုပံုေတြ ကြာေနဦးမွာပါပဲ။

အမူအက်င့္ပိုင္းက်ျပန္ေတာ့လည္း အလြယ္ဆံုး ေျပာရင္ လူတေယာက္ထဲမွာေတာင္မွ အရက္မူးေနခ်ိန္၊ တေယာက္တည္း ရိွေနခ်ိန္၊ လူအုပ္ၾကားထဲ ေရာက္သြားခ်ိန္၊ ကင္မရာေရွ႕ ေရာက္ေနခ်ိန္၊ မိန္းကေလးေတြ ေရွ႕၊ ေယာက္်ားခ်င္းေရွ႕၊ ဆရာ့ေရွ႕၊ မိဘေရွ႕၊ တပည့္ေရွ႕မွာ အမူအက်င့္ေတြ ကြာေနတတ္ျပန္ပါတယ္။ ေနာက္အမူအက်င့္က ေဒသပါ။ အညာသားက အညာသား ဓေလ့၊ ေအာက္သားက ေအာက္သားဓေလ့၊ ေတာင္ေပၚသားက ေတာင္ေပၚသားဓေလ့နဲ႔ ရိွေနတာမ်ိဳးေပါ့။

ဝင္စားသ႐ုပ္ေဆာင္တာ

သ႐ုပ္ေဆာင္တဲ့အခါ အဲဒါေတြကို ဝင္စားသ႐ုပ္ေဆာင္တာပါပဲ။ အဲဒီ့အခါမွာ ဇာတ္႐ုပ္ကို ကုိယ္စားျပဳတဲ့ သ႐ုပ္ေဆာင္နည္း (Character Representation) ကို နည္းက် သ႐ုပ္ေဆာင္ျခင္းလို႔ သူတို႔က မေခၚပါဘူး။ ဇာတ္႐ုပ္အတိုင္း ေတြ႕ၾကံဳခံစားျခင္း (Character Experiencing) ကိုမွ နည္းက်သ႐ုပ္ေဆာင္မႈလို႔ ေခၚဆိုပါတယ္။

ဝင္းဦးတို႔၊ ေကာလိပ္က်င္ ေနဝင္းတို႔၊ ေက်ာ္ေဆြတို႔၊ ေရႊဘတို႔မွာ ကိုယ္ပိုင္ဟန္ေတြ ရိွၾကတယ္။ သို႔ေသာ္ သူတို႔က ဇာတ္႐ုပ္ကို ကိုယ္စားျပဳခဲ့ၾကတာပါ။ ဘယ္ကားမွာျဖစ္ျဖစ္ ဒါ ဝင္းဦးပဲ၊ ဒါ ေကာလိပ္ဂ်င္ပဲ၊ ဒါေရႊဘပဲဆိုၿပီး ပရိသတ္က သိေနရပါတယ္။ တနည္းေျပာရင္ သ႐ုပ္ေဆာင္ေနတယ္လို႔ပဲ ပရိသတ္က ျမင္ေနရတယ္။ ေက်ာ္ဟိန္းလည္း ေစာေစာပိုင္းတုန္းက အဲလိုေပမယ့္ ေနာက္ပိုင္းမွာ သူက နည္းနည္း ဝင္စားတတ္လာေတာ့ တပ္ၾကပ္ဖိုးစည္၊ တာတီးစသျဖင့္ နည္းနည္း ကြဲလာတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေက်ာ္ဟိန္း ေပ်ာက္သြားတဲ့အထိေတာ့ ျဖစ္မသြားခဲ့ဘူး။

ဇာတ္႐ုပ္အတိုင္း တကယ္ ဝင္စားႏိုင္တဲ့အခါက်ေတာ့ ပရိသတ္က မင္းသား၊ မင္းသမီးဆိုတာကို ေမ့သြားတယ္။ အဲဒီ့ ဇာတ္႐ုပ္ လံုးလံုးျဖစ္သြားတယ္။ အခုေနာက္ပိုင္းမွာ Leonardo DiCarprio နဲ႔ Kate Winslet တို႔ဟာ အဲလို အေတာ္ ဝင္စားႏိုင္ပါတယ္။ အႀကီးတန္းထဲက ေျပာရင္ Marlon Brando, Robert DeNiro, Meryl Streep, Dustin Hoffmann တို႔ကို အလြယ္ဆံုး နမူနာ ျပႏိုင္မယ္ထင္ပါတယ္။

နမူနာေတြ

အစြန္းအေရာက္ဆံုး နမူနာကေတာ့ Gandhi (1982) ဇာတ္ကားမွာ ဂႏၶီအျဖစ္ သ႐ုပ္ေဆာင္ခဲ့တဲ့ Ben Kingsley ပါပဲ။ သူဟာ အဲဒီ့ကား႐ိုက္ဖို႔အတြက္ တကယ့္ကို ဂႏၶီေနသလိုေန၊ ဝတ္သလိုဝတ္၊ စားသလို စားၿပီး ကိုယ္အေလးခ်ိန္ကိုပါ တကယ့္ဂႏၶီတုန္းကလို အ႐ိုးေပၚ အေရတင္တဲ့အထိ ေနကာ သ႐ုပ္ေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။

550full-gandhi-screenshot

ေနာက္တေယာက္က လူမည္း သ႐ုပ္ေဆာင္ Forest Whitaker ပါ။ The Last King of Scotland (၂၀၀၆) မွာ အာဏာရွင္ အီဒီအာမင္အျဖစ္ သ႐ုပ္ေဆာင္ၿပီး ေအာ္စကာဆု ရခဲ့သလို ၂၀၁၃ ခုႏွစ္က ထြက္တဲ့ Butler ဇာတ္ကားမွာလည္း ေျပာင္ေျမာက္စြာ သ႐ုပ္ေဆာင္သြားခဲ့ပါတယ္။ သူ႔ရဲ႕ နည္းက် သ႐ုပ္ေဆာင္ပံုကို အဲဒီ့ ႏွစ္ကား ယွဥ္ၾကည့္လိုက္တာနဲ႔ တန္းခနဲ ေတြ႕ႏိုင္မလားပဲ။

Robert DeNiro လည္း Raging Bull ဇာတ္ကားမွာ လက္ေဝွ႕သမားအျဖစ္ သ႐ုပ္ေဆာင္ဖို႔ သူ႔ကိုယ္အေလးခ်ိန္ကို ေပါင္ ၆၀ အထိ တက္ေအာင္ ေနထိုင္ ျပင္ဆင္ခဲ့ဖူးပါတယ္။

Kate Winslet ရဲ႕ နည္းက် သ႐ုပ္ေဆာင္ခ်က္ကလည္း ကမၻာေက်ာ္ပါတယ္။ The Reader (2008) မွာ မင္းသမီးဟာ ဂ်ာမန္ နာဇီ အက်ဥ္းစခန္းအေစာင့္အျဖစ္ သ႐ုပ္ေဆာင္ရပါတယ္။ နည္းက်သ႐ုပ္ေဆာင္တာမ်ား ၿဗိတိသွ်မင္းသမီးဟာ ဂ်ာမန္သံတဝဲ၀ဲက အက်င့္အပါလြန္ကုန္ၿပီး ႐ုိက္ကြင္းအျပင္သာမက ႐ိုက္ကူးေရး ၿပီးလို႔ သူ႔အိမ္သူ ျပန္တဲ့အထိေတာင္ အဲဒီ့ ဂ်ာမန္သံစြဲေနတာမို႔ မနည္း ျပန္ေဖ်ာက္ယူခဲ့ရဖူးပါတယ္။ အဲဒီ့ဇာတ္႐ုပ္ကို သူ႔ကိုယ္ထဲက ျပန္ထုတ္ဖို႔ လနဲ႔ခ်ီၿပီး ႀကိဳးစားယူခဲ့ရတယ္လို႔ Kate ကိုယ္တိုင္က ေျပာဖူးပါတယ္။

စကားသံဝဲတာလည္း ပါတယ္ေနာ္

သူ႔နည္းတူ အံ့အားသင့္စရာေကာင္းေအာင္ ေဒသသံဝဲ ေပါင္းစံုနဲ႔ သ႐ုပ္ေဆာင္ႏိုင္တဲ့ အေမရိကန္ မင္းသမီးက Renée Zellweger ပါပဲ။ အေမရိကန္ ေတာသူသံဆိုလည္း ေကာ့ေနတာပဲ၊ ၿဗိတိသွ်သံလည္း သူ ရေအာင္ ေျပာၿပီး သ႐ုပ္ေဆာင္ႏိုင္ပါတယ္။ ေဆးစက္က်ရာ အ႐ုပ္ထင္တယ္ဆိုတဲ့ ဗမာစကား ရိွပါတယ္။ သ႐ုပ္ေဆာင္ဟာ သူက်တဲ့ သ႐ုပ္ေဆာင္ ေျပာမယ့္ ေလသံ၊ စကားဝဲပံုကအစ တူေနေအာင္ လုပ္ႏိုင္မွ တကယ့္ သ႐ုပ္ေဆာင္ပါ။ တလံုးက ကက္ဆက္ဖြက္ဖို႔ တလံုးက မီးထြင္းဖို႔ဆိုရင္ အဲဒါဟာ ဇာတ္ေဆာင္သာျဖစ္ပါတယ္။ ဇာတ္သ႐ုပ္ကိုမွ မဝင္စားႏိုင္တာကိုး။

နည္းက်သ႐ုပ္ေဆာင္ျခင္းနဲ႔ပတ္သက္လို႔ အျမည္းသေဘာေလး တင္ျပေဆြးေႏြးတာပါ။ ေျပာေတာ့ လြယ္လြယ္ေလး ထင္ရပါတယ္။ တကယ့္ကို ဂ႐ုတစိုက္ အခ်ိန္ယူ ျပင္ဆင္ၾကရတဲ့ သေဘာပါပဲ။ ႏႈတ္ခမ္းေမႊးနဲ႔ သ႐ုပ္ေဆာင္မယ္ဆိုရင္ တကယ္ကို ႏႈတ္ခမ္းေမႊးထားမွ ဇာတ္႐ုပ္ပီမွာပါ။ မိတ္ကပ္နဲ႔ ႏႈတ္ခမ္းေမႊး လုပ္မယ္ဆိုရင္ တူသလိုလုိနဲ႔ လြဲေနမွာမ်ိဳးေပါ့။

မွတ္မိပါေသးေတာ့တယ္။ အကို ေမာင္ဝဏၰရဲ႕ ေနာက္ဆံုးကားတုန္းကပါ။ ေအာင္ျမင္ေနတဲ့ တိုင္းရင္းသူ မင္းသမီးေလးကို ငွားၿပီး ဘာလုပ္ခိုင္းတယ္ မွတ္တံုး။ ျမန္မာစာ သင္ပုန္းႀကီးက အ၊ အာ၊ အား၊ အိ၊ အီ၊ အီးဆိုတဲ့ သရသံေတြကို အလြတ္က်က္ ဆိုခိုင္းခဲ့ဖူးပါတယ္။ မင္းသမီးရဲ႕ အသံထြက္ကို သူစိတ္တိုင္းက်ေတာ့မွ ကားစ႐ိုက္တာပါ။ အဲဒီ့ကားက မေအာင္ျမင္လိုက္ပါဘူး။ သို႔ေပမယ့္ ေျပာခ်င္တာကို သေဘာေပါက္ၾကမယ္ ထင္ပါတယ္။

ဆရာလိုတယ္

ေနာက္တခ်က္က ဆရာျပမွ နည္းက်မွာပါ။ သည္လိုပဲ လုပ္ေနၾကတာပဲဆိုၿပီး သည္လိုပဲ လႊတ္ထားရင္လည္း သည္လိုပဲထဲက ထြက္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။

ဗမာစကားလည္း ရိွသမို႔လား… ငါးပိဖုတ္တာေတာင္မွ ဆရာနဲ႔ မဟုတ္ရင္ ေကာင္းေကာင္း မနပ္ဘူးခင္ဗ်။

အားလံုး ေတြးဆ ဆင္ျခင္ၾကည့္ႏိုင္ၾကပါေစ
အတၱေက်ာ္
(ရန္ကုန္ – ၁၈၀၃၁၈)

 

ဒီမိုခရက္တစ္ အာဏာရွင္ ျဖစ္ခ်င္ၾကပါသလား

27750025_10213857428202897_2584576942854188819_nက်က္သေရ ေဝလီေဝလင္း

မေန႔မနက္က မိုးမလင္းခင္ ေလယာဥ္ကြင္းအသြား လမ္းမွာ ဒါကို ေတြ႕ေတာ့ ျပံဳးမိရပါတယ္။

အငွားယာဥ္တစီးရဲ႕ ေနာက္မွန္မွာ ပိုက္ဆံအကုန္ခံ၊ စထစ္ခါကို စာထြင္းၿပီး က်က်နန ကပ္ထားတာပါ။

အစိုးရကို ေဝန္တာ မင္းအျပစ္ မဟုတ္ဘူး။ ကိုယ့္ေရွ႕က အမိႈက္ေတာင္ မေကာက္ပဲ (သတ္ပံုမွန္က ဘဲ) ေဝဖန္ေရးပဲ ထိုင္လုပ္ေနရင္ေတာ့ မင္းအျပစ္ျဖစ္သြားၿပီတဲ့။

ေအာက္က Bill Gates လို႔လည္း ေရးထားေသးတယ္။ ခပ္တည္တည္ပဲ။

စဆရကေတြက ဖြဘုတ္ေပၚမွသည္ ကားေနာက္မွန္အထိ တက္လာပါေပါ့လားလို႔ ေတြးမိၿပီး ျပံဳးမိရတာပါ။

အျမင္လြဲ၊ အယူတိမ္း

႐ုတ္တရက္ေတာ့ သူေျပာတာ ဟုတ္သလိုလို။ ဒါေပမယ့္ နည္းနည္းေလး ေခါင္းသံုးလိုက္တာနဲ႔ ဒါဟာ ဆင္ျခင္ဉာဏ္ႏံုနဲ႔တဲ့ စကားမွန္း သိသာပါတယ္။

ေဝဖန္ေရးအေပၚ လူအေတာ္ေတာ္မ််ားမ်ားရဲ႕ သေဘာထား လြဲေနတာကို ထုတ္ေဖာ္ျပသေနတာပါပဲ။ တေလာက သြားေလသူ နာမည္ေက်ာ္တေယာက္ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ ၃၀ ေလာက္က ေဝဖန္ခံရတာကို ဆတ္ဆတ္ခါၿပီး စာမ်က္ႏွာထက္ကေန ေဝဖန္သူေတြကို ယဥ္ယဥ္ေက်းေက်း ဆဲထားတဲ့ စာေလးကို ေရႏွဴးေနၾကတာေတြ ဖြဘုတ္မွာ ေတြ႕လိုက္ရေသးတယ္။ အက်ဥ္းခ်ဳပ္ကေတာ့ ကားေနာက္မွန္က သည္စာသားနဲ႔ မနီး႐ိုးစြဲပဲ။

ကိုယ္ဘာမွ မလုပ္ႏိုင္ရင္ မေဝဖန္နဲ႔ဆိုတဲ့ သေဘာ။

ဟား… ဆင္ျခင္ဉာဏ္ကင္းလိုက္ၾကတာ…

လူနဲ႔ ေဝဖန္ေရး သဘာဝ

သိပ္အေဝးႀကီး ၾကည့္စရာ မလိုပါဘူး။ ၄-၅-၆ ႏွစ္အရြယ္ ကေလးေလးက ေျပာတယ္၊ ဘြားဘြားႀကီးက ေမႊးေနတာပဲတဲ့။ ေရခ်ိဳးၿပီးစ သနပ္ခါးအေဖြးသားနဲ႔ ဘြားေအကို ဖက္ရင္း ေျပာလိုက္တယ္။ ဒါ ေဝဖန္တာပဲ မဟုတ္ပါလား။

အဲဒီ့ကေလးေလးကပဲ သူ႔အေဖက ခုေခတ္ဟန္ ဂ်င္းေဘာင္ဘီ အျပဲအစုတ္ကို ဝတ္လာတာ ေတြ႕ေတာ့ ေဖေဖ့ ေဘာင္းဘီႀကီးကလဲ အျပဲႀကီးလို႔ ေျပာလိုက္ျပန္တယ္။ ဒါလည္း ေဝဖန္တာပဲေလ။

အဲဒီ့ကေလးက အိမ္ေရွ႕ဝရံတာမွာ ထိုင္ရင္း လမ္းသြားလမ္းလာေတြကို ၾကည့္ၿပီး ေျပာခ်င္တာေတြ ေျပာေနႏိုင္ပါေသးတယ္။ ဟို အေဒၚႀကီးက မည္းလိုက္တာ၊ ဟိုဦးေလးႀကီးက သနားစရာ၊ ဟိုအန္တီႀကီးက ဝတုတ္ႀကီး၊ ဟိုအန္ကယ္ႀကီးက ပိန္ပိန္ရွည္ရွည္ႀကီး…

ဒါက ကေလး။

လူႀကီးမိဘေတြကေရာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ငယ္စဥ္ေတာင္ေက်း ကေလးဘဝမွသည္ သူတို႔ မေသမခ်င္း ကၽြန္ေတာ္တို႔ကို ေဝဖန္ခဲ့ၾကတာပဲ မဟုတ္ပါလား။

ေခြးျဖစ္မယ့္ အေကာင္၊ ဟိုကေလးရဲ႕ မစင္ကို ေကၽြးရမယ္၊ လူေလးက လက္ေတာက္ေလာက္ ရိွေသးတယ္၊ မိဘကို ခံေျပာတာ ငရဲအိုးထဲ ေစာက္ထိုးက်ေတာ့မွာ၊ ပိုက္ဆံေလး ရွာႏိုင္လာေတာ့ လူဝါးဝလာတယ္၊ ခြာရာတိုင္းခ်င္လာတယ္… စံုတကာ့ကို ေစ့လို႔။

သူငယ္ခ်င္းေတြကေရာ၊ တျခား ပတ္ဝန္းက်င္ကေရာ… ေတ့ေတ့တင္တင္ အေဝဖန္မခံဖူးတဲ့သူ ရိွလို႔လား။

ဘုရားေသာ္မွ မေရွာင္သာ

ျမတ္စြာဘုရားရွင္ကိုယ္ေတာ္ျမတ္ႀကီး၊ ေယ႐ႈခရစ္ေတာ္၊ တမန္ေတာ္မိုဟာမက္တို႔ေရာ ေဝဖန္ေရးနဲ႔ ကင္းႏိုင္ခဲ့ၾကလို႔လား။ အမနာပ အေျပာမခံခဲ့ၾကဘူးလို႔လား။

ပထမနမူနာက ကေလးေလးပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ဒုတိယနမူူနာက မိဘေတြပဲျဖစ္ျဖစ္၊ တျခားတျခားေသာသူငယ္ခ်င္းေတြ၊ ပတ္ဝန္းက်င္က လူေတြ၊ သူစိမ္းေတြထဲက အမနာပ ေျပာသူေတြ၊ ေဝဖန္ကဲ့ရဲ႕ သူေတြကို အမိႈက္ေလးေတာင္ ေကာက္ေဖာ္မရလို႔ဆိုၿပီး ေဝဖန္တာ အျပစ္လို႔ သြားေျပာတာမ်ိဳးဟာ ေတာ္ေတာ့္ကို ဆင္ျခင္ဉာဏ္နည္းလွတယ္ဆိုတာ ထင္ရွားေနၿပီီ မဟုတ္ပါလား။

တခ်ိန္က အင္မတန္ လက္သံေျပာင္တဲ့ ႐ုပ္ရွင္ေဝဖန္ေရးဆရာ အေက်ာ္အေမာ္ စိန္ခင္ေမာင္ရီဆိုတာ ရိွဖူးတယ္။ အဲဒီ့ေခတ္က ႐ုပ္ရွင္သမားေတြရဲ႕ ေမတၱာကို အတံုးလိုက္ အတစ္လိုက္ ခံယူခဲ့ရသူေပါ့။ ပရိသတ္ကေတာ့ ဆရာ့ ေဝဖန္ေရးေတြကို တခုတ္တရ ေစာင့္ဖတ္ခဲ့ၾကရပါတယ္။ အဲဒီ့ ဆရာဟာ ႐ုပ္ရွင္သာ ေဝဖန္ေနပါတယ္၊ ကိုယ္တိုင္ ႐ုပ္ရွင္တကား ႐ိုက္ဖူးဖို႔ ေဝးစြ၊ ႐ုပ္ရွင္ ႐ိုက္ရာမွာ မွန္ထိုး မီီးထိုးေတာင္ မလုပ္ဖူးတဲ့သူပါ။ အဲဒါနဲ႔ပဲ သူ မေဝဖန္ရေတာ့ဘူးလား။

အခါခါလည္း ေရးဖူးတယ္။ ဟင္းခ်က္တတ္ခ်င္မွ ခ်က္တတ္မယ္၊ ေပါ့တယ္၊ ငန္တယ္၊ စပ္တယ္၊ ခါးတယ္၊ ဆီေခ်းေစာ္နံတယ္၊ တူးနံ႔ရတယ္၊ အသားက မလတ္ဘူး စသျဖင့္ ေျပာတတ္ၾကပါတယ္။ အဲလိုေျပာသူကို မီးဖိုေခ်ာင္ အရိပ္ေတာင္ မနင္းဖူးပဲနဲ႔ ေျပာရေကာင္းလားလို႔ သြားေျပာရင္ ေဝဖန္သူ ႐ူးတာလား၊ ေျပာသူ ႐ူးတာလား။

ခက္တာက

ဆင္ျခင္ဉာဏ္ကို အျမစ္ျပတ္ေခ်မႈန္း သုတ္သင္တဲ့ ပညာေရးစနစ္ကို ၁၉၆၄ ခုႏွစ္မွွာ စတင္ခဲ့တာပါ။ ဒါ့ေၾကာင့္ ကေန႔ ၆၀ တန္းနဲ႔ေအာက္ဟာ ဆင္ျခင္ဉာဏ္ေရခ်ိန္ နည္းသထက္ နည္းနည္းလာပါေတာ့တယ္။ ဗမာျပည္မွာ လူျဖစ္ရသူေတြအေနနဲ႔ အသက္ငယ္ေလ ဆင္ျခင္ဉာဏ္ နည္းလာေလလို႔ ေယဘုယ် ဆိုႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။ (ျခြင္းခ်က္ေတြကို ေထာက္မျပေစခ်င္ပါဘူး။ ေယဘုယ်ဆိုတဲ့ စကားကို မေမ့မေလ်ာ့ ထည့္ထားပါတယ္။)

အဲေတာ့ ေစာေစာက ေျပာခဲ့တဲ့ သြားေလသူ နာမည္ေက်ာ္အပါအဝင္ လူူအေတာ္မ်ားမ်ားဟာ ဆင္ျခင္ဉာဏ္ထက္ ကိုယ့္ထိ မခ်ိေအာင္ နာျပသူေတြက တေန႔တျခား ပိုပိုေပါလာသလိုပဲ။

သည္အထဲမွွာမွ ကိုယ့္အစိုးရကို ေဝဖန္ရင္ ၾကားထဲကေန အေျခာက္တိုက္ ရင္နာၿပီး ဆတ္ဆတ္ထိ မခံျဖစ္ႏိုင္ၾကသူေတြရဲ႕ အကဲပိုမႈကလည္း တကယ္ေတာ့ ဆင္ျခင္ဉာဏ္ နည္းတဲ့ေနရာမွာ ဧတဒဂ္ ဘြဲ႕ခံေလာက္ေအာင္ အံုနဲ႔ က်င္းနဲ႔ ေတြ႕ေနရပါတယ္။

အေဝဖန္မခံခ်င္ လူူဆက္မလုပ္နဲ႔

အစိုးရကို အသာထား၊ ရပ္ကြက္လူႀကီးေလာက္ လုပ္ရင္ကို အေကာင္းေျပာမယ့္သူ၊ အဆိုးေျပာမယ့္သူ၊ ဓမၼဓိဋာန္က်က် ေဝဖန္သံုးသပ္မယ့္သူ၊ လူေပါင္းစံု ရိွေနေတာ့မွာ မလြဲတဲ့ အခ်က္ကို မ်က္စိလွ်မ္းေနၾကတာပါပဲ။

နီတိအေနနဲ႔ကေတာ့ လူမွန္ရင္ အေဝဖန္ခံရမွာခ်ည္းပါပဲ။ ဒါက စကားအျဖစ္ ေျပာတာပါ။ တိရစၦာန္ေတြေတာင္ လူေတြရဲ႕ ေဝဖန္ခ်က္က ေျပးမလြတ္ပါဘူးေနာ္။ ဟိုေခြးႀကီးကို ဆိုးလိုက္တာ၊ သည္ေခြးေလးက သိပ္အေဟာင္သန္တာပဲ၊ သည္ေၾကာင္မက ဟင္းခိုးစားတတ္တယ္၊ ဟိုေၾကာင္ေလးက ေရာဂါသည္ထင္တယ္ ပိန္ေညႇာ္လို႔ စသျဖင့္ေပါ့။ သို႔ေသာ္ တိရစၦာန္္က လူစကား နားမလည္ေတာ့ ေဆြ႕ေဆြ႕ခုန္ရေကာင္းမွန္း မသိၾကဘူးေပါ့။ ကားလည္း မေမာင္း၊ မရိွေတာ့ ကားမွန္က တဆင့္ တိရစၦာန္ေတြ စဆရက လုပ္လို႔ မရဘူးေပါ့။

ေဝဖန္ရင္ အကဲဆတ္တာ အာဏာရွင္ပါ

သည္စကားကို အထူးဖြင့္ဆိုစရာ မလိုပါဘူး။ ၁၉၆၂ ခုႏွစ္ကစၿပီး ယေန႔ထက္တိုင္ ေဝဖန္လို႔၊ သတင္းေရးလို႔ ပုဒ္ထီး ပုဒ္မ အမ်ိဳးမ်ိဳး အတပ္ခံရၿပီး အက်ဥ္းစံရသူေတြ အေရအတြက္၊ အႏွိပ္စက္ခံရသူ အေရအတြက္၊ ဒုကၡေပးခံရသူ အေရအတြက္က နည္းမွ မနည္းတာ။

ဘယ္အာဏာရွင္ ႏိုင္ငံမွာမွ စာနယ္ဇင္း လြတ္လပ္ခြင့္၊ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္ကို အသိအမွတ္မျပဳပါဘူး။ ခြင့္မေပးပါဘူး။ သူတို႔ရဲ႕ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးကို ေဝဖန္ေျပာဆိုသူကို ရန္သူလို႔ အတိအလင္း သတ္မွတ္ၿပီး အေရးယူအျပစ္ေပးေနၾကပါတယ္။

ကားမွန္မွာ စာေရးတဲ့သူကို သြားေမးရင္ သူ႔ကိုယ္သူ ဒီမိုကေရစီ ဘက္ေတာ္သားႀကီးလို႔ ေျပာေကာင္း ေျပာႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူေရးတဲ့စာဟာ သူ႔ေသြးသားထဲက အာဏာရွင္စိတ္ကို ေဖာ္က်ဴးေနမွန္း သူကိုယ္တိုင္ တစက္ကေလးမွ သတိထားမိမယ္ မထင္ပါဘူး။

လူေတြမွာ ပါးစပ္ေတြ ပါတယ္ဆိုတာကို မေမ့ၾကပါနဲ႔

သူမ်ားသာ ေျပာေနရတယ္၊ ကၽြန္ေတာ္ကိုယ္တိုင္လည္း တခ်ိန္က ကၽြန္ေတာ့္ကို ေဝဖန္ရင္ မခ်ိေအာင္ နာတတ္ခဲ့ဖူးပါတယ္။ လူသိရွင္ၾကားသာ ဘာမွ သိပ္မတံု႔ျပန္ခဲ့တာပါ။ ကၽြန္ေတာ့္ ဝမ္းထဲမွာေတာ့ က်ိတ္ၿပီး ေဆြ႕ေဆြ႕ခုန္တတ္ခဲ့ဖူးပါတယ္။

ဒါေပသည့္ အခုေနာက္ပိုင္းေတာ့ ေနတတ္လာပါတယ္။ စာေရးသူ ဘဝကို အသာထားဦး၊ အခုလို ဖြဘုတ္မွာ ေတာင္ေတာင္အီအီ ေရးၿပီး လူသိရွင္ၾကား တခုခု ခ်ျပၿပီဆိုကတည္းက ေျပာခ်င္တဲ့သူလူတကာ ေျပာခ်င္တာ လာေျပာဖို႔ အလိုလို လမ္းဖြင့္ေပးလိုက္သလို ျဖစ္ေနပါၿပီ။ အဲဒါကို
ဆင္ျခင္မိျခင္းနဲ႔အတူ လူေတြမွာ ပါးစပ္ေတြပါတယ္၊ ေျပာခ်င္တာ ေျပာလိမ့္မယ္ဆိုတဲ့ စိတ္ကေလးကို ေမြးႏိုင္ေနပါၿပီ။ အရင္ကဆို ဆဲတဲ့သူေတြကို ကၽြန္ေတာ့္ဆီ ဝင္ၾကည့္လို႔ မရေအာင္ ပိတ္ခဲ့ဖူးပါတယ္။ အခုေတာ့ ဘယ္သူ႔ကိုမွ ပိတ္မထားေတာ့ဘူး။ ဆဲလည္း သူ႔သေဘာ သူေဆာင္ေနတာပဲ၊ သူ႔အေၾကာင္း လူသိတာပဲလို႔ ေတြးတတ္လာပါၿပီ။

လူေတြမွာ ပါးစပ္ေတြ ပါတဲ့အတြက္ ေျပာခ်င္တာ ေျပာၾကမယ္၊ ဆဲခ်င္လည္း ဆဲၾကမယ္၊ ေဝဖန္ခ်င္လည္း ေဝဖန္ၾကပါလိမ့္မယ္။ ဒါကို မေမ့သင့္ၾကဘူးလို႔ ထင္ပါတယ္။

ေဝဖန္ေရးထဲက အျမတ္

သည္လို ေျပာတဲ့အတြက္ လာေရးတဲ့ မွတ္ခ်က္ေတြကို ကၽြန္ေတာ္လစ္လ်ဴ႐ႈထားတယ္ မမွတ္ပါနဲ႔။ အကုန္ ဖတ္ပါတယ္။ အဲဒီ့ထဲကမွ ကၽြန္ေတာ့္ရဲ႕ ဟာကြက္ ေပ်ာ့ကြက္ကို ေထာက္ျပတာေတြ႕ရင္ ေက်းဇူးတင္တဲ့အေၾကာင္း ေျပာပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ အမွားကို ျပင္ေပးပါတယ္။ ဒါကေတာ့ စာေရးသူဘဝ အစအဦးကတည္းက အစဥ္တစိုက္ လုပ္ခဲ့တဲ့ ကၽြန္ေတာ့္အက်င့္ပါပဲ။

အစိုးရအဖြဲ႕ဝင္မ််ား၊ ရဟန္းသံဃာမ်ားအပါအဝင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ လူသားေတြအားလုံးဟာ အလံုးစံု ထိုးထြင္းသိျမင္တဲ့ ဉာဏ္ေတာ္အနႏၲနဲ႔ ဘုရားရွွင္ေတြ မဟုတ္ၾကပါဘူး။ သာမာန္ အႏုဉာတ ပုထုဇဥ္မ်ားသာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ သိထားတာဟာ အကန္႔အသတ္နဲ႔သာ ျဖစ္ေနၾကမွာ ျဖစ္သလို အယူူအစြဲေတြရဲ႕ ပေယာဂဒဏ္ကိုလည္း လူတိုင္း ခံေနၾကရသူခ်ည္းပါပဲ။ အဲဒီ့ အသိ၊ အဲဒီ့ အစြဲေတြေၾကာင့္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ျပဳသမွ် အမႈတိုင္းဟာ စင္းလံုးမေခ်ာႏိုင္႐ံုသာမက မွားတာ၊ လြဲတာ၊ ေခ်ာ္တာ အနႏၲနဲ႔ ျပည့္ဝေနမွာလည္း မလြဲပါဘူး။

အဲေတာ့ ေဝဖန္လာတဲ့အခါ ကိုယ့္အမွား ကိုယ့္အလြဲကို ရင္ဖြင့္ႀကိဳဆိုလိုက္တာနဲ႔အမွ် ကိုယ့္ရဲ႕ အသိဉာဏ္အဆင့္က အလိုလို ျမင့္လာေတာ့မွာပါ။ ဒါဟာ ေဝဖန္ေရးထဲက ေကာက္ႏုတ္ယူႏိုင္တဲ့ ဧရာမအျမတ္အျဖစ္ သံုးသပ္ဆင္ျခင္ေနမိရပါတယ္။

ေဝဖန္ၾကတဲ့အထဲမွာ ခပ္ညံ့ညံ့ခပ္ခ်ာခ်ာေတြလည္း ပါလာမွာ မလြဲသလို ဆဲသံေတြလည္း ၾကားရမွွာပါ။ ဒါကိုေတာ့ တဦးခ်င္းစီရဲ႕ သေဘာထားအတိုင္း ခံယူ႐ံုပါပဲ။ လစ္လ်ဴ႐ႈမလား၊ အဆဲကို အဆဲနဲ႔ တုံ႔ျပန္မလား၊ ဒါမွမဟုတ္ လံုးလံုး ေရွာင္ၾကဥ္မလား။ ႀကိဳက္တာ ေရြးႏိုင္ပါတယ္။ အဲဒီ့မွာလည္း ဆင္ျခင္ဉာဏ္ကေတာ့ စကားေျပာေနဦးမွာလည္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

အခ်ဳပ္

ေဝဖန္ေရးဟာ ဒီမိုကေရစီ စနစ္အတြက္ မရိွမျဖစ္လိုအပ္ခ်က္ပါ။ အတိုက္အခံဆိုတာလည္း ဒီမိုကေရစီစနစ္မွာမွ ထြန္းကားတာပါ။

အတိုက္အခံေတြ၊ ေဝဖန္ခ်က္ေတြကို လက္မခံဘူး၊ အတိုက္အခံလုပ္သူ၊ ေဝဖန္သူေတြကို ရန္သူ မွတ္ေနမယ္၊ အျပစ္ေျပာေနမယ္ဆိုရင္ လူႀကီးမင္းဟာ ဒီမိုကေရစီဆိုၿပီး ေလးဘက္ေထာက္ ကုန္းေအာ္ေနလင့္ကစား အာဏာရွင္ စိတ္ထားက တျပားမွ မေလွ်ာ့ႏိုင္ေသးသူသာ ျဖစ္ေနမယ္ဆိုတဲ့အေၾကာင္းေလာက္ေတာ့ သေဘာေပါက္သင့္ပါတယ္ခင္ဗ်ား။

အားလံုုးေတြးဆ ဆင္ျခင္ၾကည့္ႏိုင္ၾကပါေစ
အတၱေက်ာ္
(ေနျပည္ေတာ္ – ၁၄၀၂၁၈)

ဦးေႏွာက္ထဲက အပိုင္းႏွစ္ပိုင္း

လူ႔ဦးေႏွာက္မွာ အပိုင္းႏွစ္ပိုင္းရိွတယ္။ ခံစားတဲ့ အပိုင္းနဲ႔ ဆင္ျခင္တဲ့အပိုင္း။

ခံစားတဲ့အပိုင္းက ကိုယ္မွာ ျဖစ္ေနတဲ့ အာ႐ံုငါးပါးကို ထက္ခနဲ သိတယ္၊ ခံစားလိုက္တယ္။

ဆာတယ္၊ အစာစားေတာ့လို႔ လူကို အမိန္႔ေပးတာ ခံစားတဲ့ အပိုင္းပါ။ တိရစၦာန္ဆိုရင္ေတာ့ ဆာတယ္၊ အစာစားေတာ့လို႔ ခံစားတဲ့အပိုင္းကပဲ ခိုင္းတာပဲ ဦးေဆာင္ေတာ့ ႏြားဆို ျမက္ရွာစားမယ္၊ သူမ်ား ပိုင္နက္ေတြ ဘာေတြ မသိဘူး။ ေခြးဆို တျခားေခြးေတြနဲ႔ အၿပိဳင္ လုယက္စားမယ္။ သူတပါးကို ငဲ့ရေကာင္းမွန္း မသိဘူး။ က်ားဆို သားေကာင္ ရွာမယ္၊ ကိုက္သတ္မယ္၊ စားမယ္၊ ပါဏာတိပါတာေတြ ဘာေတြ နားမလည္ဘူး။

လူမွာက်ေတာ့ ဆင္ျခင္တဲ့အပိုင္းက ခံစားတဲ့အပိုင္းကို အေပၚက အုပ္ထားတယ္။ ကြပ္ထားတယ္။ ဆာတယ္၊ ဒါေပမယ့္ သူတပါး အစာကို လုမစားရဘူး၊ ေမာင္ႏွမခ်င္းဆို မွ်တစားရမယ္၊ ဆာလို႔ ေတြ႕ကရာ သတ္မစားဘူး။ အဲဒါ ဆင္ျခင္တဲ့အပိုင္းက ထိန္းခ်ဳပ္တာ။screenshot_011

ခံစားခ်က္ကို ေရွ႕တန္းတင္လိုက္တဲ့အခါ သူတပါး နားဝင္ မဝင္ မသိဘူး။ ေဒါသတႀကီးနဲ႔ အယုတၱအနတၱေတြ ေျပာျဖစ္ကုန္တတ္တယ္။ ဒါေတာင္ ေျပာလို႔ ရတဲ့သူမို႔ ေျပာတာ။ ကိုယ့္ထက္အႀကီး၊ ဒါမွမဟုတ္ လူပံုအလယ္မွာဆိုရင္ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ တတ္ႏိုင္သမွ် ထိန္းတတ္ၾကတယ္။ ဆင္ျခင္တဲ့ ဦးေႏွာက္က တားေနလို႔။

ခံစားခ်က္ေၾကာင့္ ထြက္ေျပးတဲ့သူေနာက္ ေျပးလိုက္တယ္။ အဲဒီ့လူကို စိတ္ဆိုးဆိုးနဲ႔ ကိုယ္က ထိုးေတာ့မလို႔ဟာ… သူက ထြက္ေျပးတယ္။ သင္းေတာ့ ေနႏွင့္ဦး… မိမွ ေကာင္းေကာင္း လုပ္ပလိုက္မယ္ဆိုၿပီး ခံစားခ်က္ ေရွ႕တန္းပို႔လိုက္တယ္။ ဆင္ျခင္တဲ့ ဦးေႏွာက္က အလုပ္မလုပ္ေတာ့ ေျပးတဲ့လူေနာက္ လိုက္တဲ့အခါ ကားေတြ ဥဒဟို ေမာင္းေနတာကို သတိလစ္သြားတယ္။ ဟိုလူ႔ကို ဘာမွ မလုပ္လိုက္ရဘဲ ကားတိုက္ခံရတယ္၊ ပြဲခ်င္း ၿပီးခ်င္ ၿပီးမယ္။ ဒါမွမဟုတ္ အႀကီးအက်ယ္ ဒဏ္ရာရခ်င္ရမယ္။

အဲေတာ့… ဦးေႏွာက္ရဲ႕ အပိုင္းႏွစ္ပိုင္းမွာ ဘယ္အပိုင္းက လူကို ဦးေဆာင္ေနဖို႔ လိုသလဲဆိုတာ လူတိုင္း ဆင္ျခင္ႏိုင္မယ္ ထင္ပါတယ္။

သို႔ေပတည့္… ဘာထရန္(ဒ္) ရပ္ဆယ္(လ္)ဆိုတဲ့ ဒႆနာဆရာ၊ ယုတၱိေဗဒ ပညာရွင္၊ သခ်ၤာပညာရွင္၊ သမိုင္းပညာရွင္၊ စာေရးဆရာ၊ လူမႈေဗဒ ေဝဖန္ေရးဆရာ ႏိုင္ငံေရး တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူရဲ႕ ေအာက္ပါ စကားေလးကို ျပန္ေျပာင္း သတိရမိတဲ့အခါ ေရႊျပည္ႀကီးမွာသာ မဟုတ္၊ တကမၻာလံုးမွာ ဆင္ျခင္ဉာဏ္ကင္းမဲ့သူေတြက အားသာ မ်ားျပားလွတာကို သံေဝဂ ယူမိလိုက္ရျပန္ပါတယ္။

“အ႐ူးအမူး စြဲလမ္းစိတ္နဲ႔ ဖက္တြယ္ဆုပ္ကိုင္ထားတဲ့ သေဘာထား ခံယူခ်က္ေတြဟာ ဘယ္ေတာ့မဆို အေျခအျမစ္ မရိွတာေတြသာျဖစ္ပါတယ္။ ဖက္တြယ္ဆုပ္ကိုင္ထားသူမ်ားဟာ ဆင္ျခင္ဉာဏ္ ကင္းမဲ့တာကို အ႐ူးအမူး စြဲလမ္းစိတ္က ျပေနတာလည္း အမွန္ပါပဲ။ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ ဘာသာေရး သေဘာထားခံယူခ်က္ေတြကို အ႐ူးအမူး စြဲလမ္းစိတ္နဲ႔သာ ဖက္တြယ္ဆုပ္ကိုင္ထားၾကတာ ဘယ္ေတာ့မဆို ခပ္မ်ားမ်ားပါ”တဲ့။

(မူရင္း)
“The opinions that are held with passion are always those for which no good ground exists; indeed the passion is the measure of the holders lack of rational conviction. Opinions in politics and religion are almost always held passionately.”
― Bertrand Russel (1872-1970), British philosopher, logician, mathematician, historian, writer, social critic and political activist.

အားလံုးေတြးဆ ဆင္ျခင္ၾကည့္ႏိုင္ၾကပါေစ
အတၱေက်ာ္
(ရန္ကုန္ – ၁၃၀၃၁၈)

(ပံုက အင္ထနက္ထဲက ရွာထားတာပါ။)