အလုပ္နဲ႔ သက္ေသျပခ်က္တရပ္

ဒီမိုကေရစီနဲ႔ ေရြးေကာ္

“သြယ္ဝိုက္ဒီမိုကေရစီ”လို႔ ဆိုတဲ့ လူထုက ေရြးေကာက္တင္ေျမႇာက္တဲ့ ကိုယ္စားလွယ္ေတြနဲ႔ လႊတ္ေတာ္ကို ဖြဲ႕စည္း၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး၊ တရားစီရင္ေရး၊ တရားဥပေဒျပဳေရးအတြက္ အာဏာအပ္ႏွင္းၾကတဲ့ စနစ္မွာ ေရွးဦးအက်ဆံုးနဲ႔ အခရာ အက်ဆံုးက “ေရြးေကာက္ပြဲ”ေတြပါပဲ။ ေရြးေကာက္ပြဲေတြ လြတ္လပ္မယ္၊ မွ်တမယ္ဆိုရင္ လူထုလိုခ်င္တဲ့သူ အစစ္အမွန္ေတြကို ေရြးျဖစ္မွာေပါ့။ မလြတ္လပ္၊ မမွ်တရင္ လူထု မလိုခ်င္တဲ့သူေတြ စင္ေပၚ ေရာက္လာမွာေပါ့။ ဒါ အရွင္းႀကီးပါပဲ။

သည္အခါမွာ “ေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္” (“ေရြးေကာ္”လို႔ ဆက္သံုးသြားပါမယ္။)ရဲ႕ အခန္းက႑က အရမ္း စကားေျပာ လာပါၿပီ။ ေရြးေကာ္ေတြကိုယ္တိုင္က မွီခိုမႈ၊ ေၾကာက္ရမႈ၊ ဘက္လုိက္မႈ ကင္းရွင္း လြတ္လပ္ပါမွ၊ တနည္းေျပာရင္ ေရြးေကာ္ေတြ ကိုယ္တိုင္က သမာသမတ္ ရိွပါမွ လြတ္လပ္၊ မွ်တတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲေတြ ေပၚထြန္းလာမွာ ေျမႀကီးလက္ခတ္ မလြဲပါဘူး။

Image may contain: 5 people, people smiling, eyeglasses, selfie and closeup

မႏွစ္က ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႔ စြဲခ်က္ေတြ

၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ေမလ ၉ ရက္ေန႔မွာ က်င္းပခဲ့တဲ့ မေလးရွားႏိုင္ငံရဲ႕ အေထြေထြ ေရြးေကာက္ပြဲမွာေတာ့ မေလးရွားႏိုင္ငံရဲ႕ ေရြးေကာ္ဟာ မဲလိမ္ခဲ့တယ္ဆိုတဲ့ စြဲခ်က္ေတြ အုတ္ေအာ္ေသာင္းသဲ ေပၚထြက္လာခဲ့ပါတယ္။

မေလးမွာက ၂၀၀၆ ခုႏွစ္ ႏိုဝင္ဘာ ၂၃ ရက္ကတည္းက တရားဝင္ ဖြဲ႕စည္းထားတဲ့ ဘာဆီ (Bersih) ဆိုတဲ့ မဟာမိတ္အဖြဲ႕က အခိုင္အမာရိွေနတယ္။ အဲဒီ့မဟာမိတ္အဖြဲ႕ရဲ႕ နာမည္အျပည့္အစံုက သန္႔ရွင္း မွ်တတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားအတြက္ မဟာမိတ္အဖြဲ႕ (Coalition for Clean and Fair Elections) [မေလးလို Gabungan Pilihanraya Bersih dan Adil] ေပါ့။

ေရြးေကာက္ပြဲ မက်င္းပခင္ ၃ ရက္အလိုျဖစ္တဲ့ ၂၀၁၈ ေမ ၆ ရက္မွာကတည္းက ဘာဆီက ေရြးေကာ္ဟာ မသမာမႈေတြ က်ဴးလြန္ေနတယ္ဆိုၿပီး စြဲခ်က္ ၁၀ ခ်က္နဲ႔ သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲ လုပ္ခဲ့ပါတယ္။

ေရြးေကာက္ပြဲအၿပီး ၂၀၁၈ ၾသဂုတ္မွာ ဘာဆီက ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ မဟာသီယာဆီကို တိုင္စာပို႔ပါေတာ့တယ္။ မဲဆႏၵနယ္ နယ္နိမိတ္သတ္မွတ္ရာမွာ ပညာျပခဲ့တဲ့နည္းနဲ႔ တပါတီက မဲပိုရသေယာင္ ဖန္တီးခဲ့တာ၊ မဲေရတြက္တာ ၾကာလြန္းမက ၾကာတာ၊ မဲေပးရမယ့္ေန႔ကို ၾကားရက္ကို ေရြးလိုက္ျခင္းအားျဖင့္ မဲေပးသူ နည္းေအာင္ လုပ္ခဲ့တာ၊ ႏိုင္ငံျပင္ပေရာက္ေနသူေတြ စာတိုက္ကေန မဲေပးရ ခက္ေအာင္ မဲျပားေတြကို ေနာက္က်မွ ႏိုင္ငံျခားတုိင္းျပည္ေတြကို ပို႔ခဲ့တာဆိုတဲ့ စြဲခ်က္မ်ားနဲ႔ ေရြးေကာ္ဟာ မသမာမႈမ်ား က်ဴးလြန္ခဲ့ေၾကာင္း စြပ္စြဲလိုက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။

ခံု႐ံုးဖြဲ႕၊ ေရွာင္ထြက္

၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလ ၁၈ ရက္ေန႔မွာေတာ့ သည္အမႈကို စံုစမ္းစစ္ေဆးဖို႔ ျပည္ေထာင္စုတရားသူႀကီးေဟာင္း ၅ ဦးပါတဲ့ ခံု႐ံုးကို ဖြဲ႕စည္းမယ္လို႔ အစိုးရက စီစဥ္ပါေတာ့တယ္။

အဟဲ… ေရြးေကာ္ကလည္း ဘယ္ရမလဲေနာ္။ ေနာက္တရက္မွာပဲ ေရြးေကာ္အဖြဲ႕ဝင္ ၅ ေယာက္က ေရြးေကာ္ကေန ႏုတ္ထြက္သြားပါေတာ့တယ္။ က်န္တဲ့တေယာက္ကလည္း ႏိုဝင္ဘာ ၂၇ ရက္မွာ ႏုတ္ထြက္ပါတယ္။ ေရြးေကာ္အဖြဲ႕ဝင္ ၆ ေယာက္စလံုး တာ့တာျပသြားေတာ့ ခံု႐ံုးက တိုးလို႔တန္းလန္း။ ဆက္စစ္ရမွာလား၊ မစစ္ရဘူးလား။

သို႔ေပတည့္ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းအရ ႏုတ္ထြက္တာ တရားဝင္မွာက ၂၀၁၉ ဇႏၷဝါရီ ၁ ရက္ေန႔မွ တရားဝင္မွာ။ ဒါနဲ႔ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာ ၅ ရက္ေန႔မွာ ခံု႐ံုးကို ဖြဲ႕လိုက္တယ္။

ခံု႐ံုးရဲ႕ ဆံုးျဖတ္ခ်က္

ျပႆနာက ႏုတ္ထြက္တာျဖစ္တဲ့အတြက္ အဲဒီ့ ေရြးေကာ္ဆရာႀကီးေတြဟာ အၿငိမ္းစားလစာ ခံစားခြင့္ ရိွေနတယ္။ အထုတ္ခံရတယ္ဆိုရင္ ခံစားခြင့္မရိွဘူး။ ဘာဆီက ခံု႐ံုးက စစ္ေဆး၊ အျပစ္မရိွရင္ အၿငိမ္းစား လစာ ခံစားေစ၊ ရိွရင္ မခံစားေစနဲ႔၊ အဲလို ျပတ္ျပတ္သားသား ျဖစ္ေစခ်င္တယ္။ ေရွ႕ေနခ်ဳပ္ကလည္း ဘဝင္မက်ဘူး။ သည္လို ထြက္တာဟာ သူတို႔ရဲ႕ မသမာမႈကို စံုစမ္းစစ္ေဆးမယ့္ ခံု႐ံုးကို သက္သက္မဲ့ ေမွာင့္လိုက္တာပဲလို႔ ေျပာတယ္။

ခံု႐ံုးက စြဲခ်က္တင္သင့္ မတင္သင့္ မဲခြဲေတာ့ ၃ မဲ ၂ မဲနဲ႔ စြဲခ်က္မတင္သင့္ဘူးျဖစ္သြားတယ္။ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈ မလုပ္ေတာ့ဘူးေပါ့။

ဘာဆီလည္း မေက်နပ္ဘူး။ တာဝန္ရိွသူေတြဟာ ႏုတ္ထြက္လိုက္ရင္ ဘာပဲ က်ဴးလြန္ခဲ့ က်ဴးလြန္ခဲ့ ေရွာင္ထြက္လို႔ ရတယ္ဆိုတဲ့ သတင္းစကားကို ခံု႐ံုးက ပါးလိုက္တာပဲလို႔ ဆိုတယ္။

ေရွ႕ေနခ်ဳပ္ကေတာ့ ေျပာတယ္။ ခံု႐ံုးက အၾကံျပဳခ်က္ကိုသာ ေပးတာ၊ ဥပေဒေၾကာင္းအရ စည္းေႏွာင္မႈ မရိွဘူး။ ဒါ့ေၾကာင့္ သည္အမႈအတြက္ တျခားလမ္းေတြ ရိွေသးတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ အၾကံျပဳခ်က္ ၅ ရပ္ကို ဘုရင့္ဆီ သူတင္မယ္လို႔ ဆိုတယ္။

ေရြးေကာ္ ဥကၠဌသစ္

ေရြးေကာ္အတြက္ အလြတ္တန္း ေရွ႕ေန အာ့(ထ္) ဟာရြန္ကို ဥကၠဌသစ္အျဖစ္ ၂၀၁၈ စက္တင္ဘာ ၂၁ ရက္မွာ ဘုရင္က ဖြဲ႕အုပ္ဥနဲ႔အညီ ခန္႔အပ္လိုက္ပါတယ္။ အသက္ ၅၆ ႏွစ္အရြယ္သာ ရိွေသးတဲ့ ဟာရြန္က မေလးတကၠသိုလ္နဲ႔ လန္ဒန္က ဘုရင့္ေကာလိပ္တို႔က ဥပေဒ ဘြဲ႕မ်ား ရယူခဲ့သူ ျဖစ္ၿပီး ၁၉၈၇ ခုႏွစ္ကစၿပီး ေရွ႕ေနအျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့တဲ့သူပါ။ ေရြးေကာက္ပြဲ ဥပေဒေတြကို ကၽြမ္းက်င္ပိုင္ႏိုင္သူလို႔ ဆိုပါတယ္။

ေရြးေကာ္ကို ခန္႔ထားသူ ဦးလူလည္

သည္ႏွစ္ ေဖေဖာ္ဝါရီ ၁၅ ရက္မွာေတာ့ ေနာက္ထပ္ ေရြးေကာ္အဖြဲ႕ဝင္ ၅ ေယာက္ကို ဖြဲ႕အုပ္ဥနဲ႔အညီ ဘုရင္က ခန္႔လိုက္ျပန္ပါတယ္။ သည္ေနရာမွာ ဖြဲ႕အုပ္ဥ (ဖြဲ႕စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပံုအေျခခံဥပေဒ) ကို ထည့္သာ ေျပာရတယ္။ မေလး ဖြဲ႕အုပ္ဥမွာ ေရြးေကာ္ကို ဘုရင္က ခန္႔ရမယ္လို႔ ျပ႒ာန္းထားေပမယ့္ အဲလို ခန္႔တဲ့အခါ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္က အမည္စာရင္း တင္သြင္းသူကို ခံရမယ္လို႔ ဖြဲ႕အုပ္ဥပမွာပဲ ဆိုထားျပန္တာမို႔ လက္ေတြ႕မွာ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္သေဘာက်သူေတြကို ခန္႔ရတာေပါ့။

သို႔ေသာ္ သည္တခါ ခန္႔ပံုက သင္းတယ္။ ဒါမွ မဟုတ္ စိတ္ဝင္စားစရာ ေကာင္းလြန္းလွပါတယ္။ တနည္းေျပာရင္ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ “လ်င္တာ”၊ လူရည္လည္တာ၊ လူဝါးဝတာကို ျပလိုက္တယ္လို႔ေတာင္ က်ေနာ္ျဖင့္ ထင္မိပါတယ္။

လန္ထြက္ေနတဲ့ ဒုဥကၠဌ

ပထမဆံုးက ဒုဥကၠဌအျဖစ္ ခန္႔ထားခံရတဲ့ အာဇမီ ရွရြမ္ပါ။ မေလးတကၠသိုလ္၊ ဥပေဒဌာနက တြဲဖက္ပါေမာကၡ။ အင္ထနက္မွာ ေနာက္လိုက္ေနာက္ပါ အလြန္မ်ားသူ၊ ေရာ့(ခ္)ၾကယ္ပြင့္လို႔ေတာင္ တင္စားခံရတဲ့ ဂ်င္းေဘာင္းဘီနဲ႔ တီရွပ္သာ တစိုက္မတ္မတ္ ဝတ္ဆင္သူ၊ ဆံပင္ရွည္ကို ေနာက္မွာ စုၿပီး စည္းထားသူ “လန္ထြက္ေနတဲ့” ပါေမာကၡပါ။ ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံက ဥပေဒ ဘြဲ႕ရခဲ့တဲ့သူ ျဖစ္ၿပီး မေလးတကၠသိုလ္မွာ ၂၉ ႏွစ္တာ စာသင္ေပးခဲ့သူ ျဖစ္ပါတယ္။

၂၀၁၄ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလမွာ သူ႔ကို ကုလားျဖဴအဂၤလိပ္တို႔ ခ်န္ရစ္ခဲ့တဲ့ ဥပေဒ ျဖစ္တဲ့ “ႏိုင္ငံေတာ္ အၾကည္ညိဳ ပ်က္ေစမႈ” ပုဒ္မတပ္ၿပီး ဖမ္းဆီးခဲ့ေပမယ့္ စြဲခ်က္ကို ေနာက္ပိုင္းမွာ ပယ္ဖ်က္ခဲ့ဖူးပါတယ္။ အၾကည္ညိဳပ်က္တယ္လို႔သာ စြပ္စြဲတယ္၊ တကယ္တမ္းမွာသူက ဖြဲ႕အုပ္ဥနဲ႔ မညီတာကို ေထာက္ျပခဲ့တာသာ ျဖစ္ပါတယ္။ (မေလး ႏိုင္ငံေရးက ႐ႈပ္ေထြးလြန္းပါတယ္။ အဲဒါကို အေသးစိတ္ရွင္းရင္ က်ေနာ္လည္း အီ၊ ပရိသတ္လည္း စိမ့္သြားပါလိမ့္မယ္။ ဝါသနာပါရင္ ကိုယ့္ဘာသာသာ ရွာရွက္ဖတ္ၾကပါေတာ့ဗ်ာ။)

အဲလိုလူက ဒု ဥကၠဌျဖစ္လာတာပါ။ သူ႔အသက္ကို ရွာမေတြ႕ေပမယ့္ ၅၀ ဝန္းက်င္ပဲ ျဖစ္ေလာက္ပါတယ္။ ၅၅ ေတာင္ ေက်ာ္ေသးပံု မရပါဘူး။

တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူ မတ္မတ္ေလးလည္း ပါသဗ်

ေနာက္တေယာက္က ဘာဆီလႈပ္ရွားမႈမွာ ပါဝင္ခဲ့သူ ျဖစ္ၿပီး ခန္႔အပ္ခံရခ်ိန္မွာ ဘာဆီရဲ႕ ရင္းျမစ္အရာရိွအျဖစ္ တာဝန္ယူထားတဲ့ အမ်ိဳးသမီး ဇိုး ရန္ဒါဝါပါ။ အသက္က ၃၀ ေက်ာ္ေလးပဲ ရိွပါေသးတယ္။

သူကလည္း လန္ထြက္ေနတဲ့ ပါေမာကၡလို ေခသူမဟုတ္ပါပဲ။ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ေမလမွာ သူနဲ႔ ဘာဆီက တျခားတက္ၾကြ လႈပ္ရွားသူေတြကို ပုလိပ္က ေခၚစစ္တာ ခံခဲ့ဖူးသူပါ။ အမႈကေတာ့ စုေဝးခြင့္အက္ဥပေဒကို ေဖာက္ဖ်က္လို႔ ဆိုပဲ။

လန္ဒန္ စီးပြားေရး ေက်ာင္း (LSE) က ပါရဂူဘြဲ႕ရ၊ ပထမတန္း ဂုဏ္ထူးနဲ႔ ေအာင္ျမင္ခဲ့သူ ျဖစ္ပါတယ္။ ပါရဂူဘြဲ႕မွ တဘြဲ႕မဟုတ္ ႏွစ္ဘြဲ႕ရသူပါ။ က်ေနာ္ထင္တယ္၊ တကမၻာလံုးမွာ မဟုတ္ဘူးဆိုရင္ေတာင္ အာရွက ေရြးေကာ္ေတြထဲမွာ သူဟာ အသက္အငယ္ဆံုး ေရြးေကာ္အဖြဲ႕ဝင္ ျဖစ္ပါတယ္။ (သူ႔ပံု သီးျခားထည့္ထားပါတယ္။)

က်န္ ၃ ေယာက္

က်န္တဲ့ ၃ ေယာက္မွာ တေယာက္က ႏိုင္ငံျခားေရး ဝန္ႀကီးဌာန အတြင္းဝန္ခ်ဳပ္ေဟာင္းရယ္၊ လူသားရင္းျမစ္ ဝန္ႀကီးဌာန ညြန္ခ်ဳပ္ေဟာင္း အမ်ိဳးသမီးရယ္၊ မေလးရွား ကီဘန္ဆာ(န္) တကၠသိုလ္က အႀကီးတန္းသုေတသီရယ္တို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

မေလးရွားႏိုင္ငံရဲ႕ သမိုင္းမွာ သည္ေရြးေကာ္ဟာ အသက္အငယ္ဆံုး အဖြဲ႕ဝင္ေတြနဲ႔ ဖြဲ႕စည္းထားတာပါပဲ။

မုဒိတာ ပြားခ်င္စရာ

သည္ေရြးေကာ္ကို ေဖေဖာ္ဝါရီလကမွ ဖြဲ႕စည္းလိုက္တာမို႔ သူ႔သက္တမ္းက အခုမွ ၆ လသာသာပဲ ရိွပါေသးတယ္။ သူတို႔ ဘယ္ေလာက္စြမ္းၿပီလဲဆိုတာကို မျပႏိုင္ေသးဘူးေပါ့။

သို႔ေသာ္ လူငယ္ေတြနဲ႔ ေသြးသစ္ေလာင္းလိုက္တာ၊ အမ်ိဳးသမီးႏွစ္ဦး ပါဝင္တာ၊ ႏိုင္ငံေတာ္ အၾကည္ညိဳပ်က္ေစမႈနဲ႔ စြပ္စြဲခံရဖူးသူ၊ တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူေတြ ထည့္ထားတာမ်ားဟာျဖင့္ရင္ အလြန္အင္မတန္ မုဒိတာပြားခ်င္စရာပါပဲ။ ပိုမုဒိတာ ပြားထိုက္တာက တကယ့္ပညာတတ္ေတြ ဦးေဆာင္ေနတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းျဖစ္ေနတာပါ။

အလုပ္နဲ႔ ျပတဲ့ သက္ေသ

အသက္ ၉၃ ႏွစ္အရြယ္ လက္ရိွ မေလးဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ (ဆရာဝန္ဘြဲ႕ရ) ေဒါက္တာ မဟာသီယာ မိုဟာမက္ရဲ႕ အေျမာ္အျမင္က မအိုေသးဘူးဆိုတာ လက္ေတြ႕ ျပလိုက္တာလို႔ ျမင္မိပါတယ္။ ဒါမွမဟုတ္ အထက္မွာ က်ေနာ္ေရးခဲ့သလို သူ လူရည္လည္လြန္းတာပါ။

ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးဆိုတာ ပါးစပ္က အျမႇဳပ္ထြက္ေအာင္ ဘယ္ေလာက္ေျပာေျပာ၊ လက္ေတြ႕ ဘာမွ ျဖစ္မလာရင္ အလကားပါပဲ။ မဟာသီယာႀကီးကေတာ့ ေရြးေကာ္ကို အထက္ပါအတိုင္း ျပဳျပင္ဖြဲ႕စည္းလိုက္ျခင္းအားျဖင့္ အလုပ္နဲ႔ သက္ေသျပလိုက္တယ္လို႔ က်ေနာ္ျဖင့္ ႐ႈျမင္သံုးသပ္ေနမိရပါေတာ့တယ္။

အားလံုး ေတြးဆ ဆင္ျခင္ၾကည့္ႏိုင္ၾကပါေစ
အတၱေက်ာ္
(၃၀၀၈၁၉)

က်မ္းကိုး စာရင္း
https://bit.ly/2zwMBYp
https://bit.ly/2ZINSuo
https://bit.ly/2ZEXw0K
https://bit.ly/2UewY1r
https://bit.ly/34eTIDc
https://bit.ly/2Zyvu3b
https://bit.ly/2HwmRQb
https://bit.ly/2Lad6K1

Author: lettwebaw

A prolific Burmese writer whose main work is non-fiction with many articles and books on psycho-social and health issues including sex education for teenagers, proper etiquette, child rearing practices and marriage counselling tips. Another nom de plume is "Pseudonym."

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s