လူထုရဲ႕ သိပိုင္ခြင့္ကို ျဖည့္ဆည္းျခင္း

ℹ️ℹ️ℹ️ℹ️ℹ️ℹ️ℹ️ℹ️ℹ️ℹ️ℹ️ℹ️

အခုလတ္တေလာ လူေျပာသူေျပာမ်ားေနတဲ့ အမ်ားျပည္သူအခြင့္အေရး၊ ႏိုင္ငံေရးအခြင့္အေရးမ်ားနဲ႔ စပ္လ်ဥ္းတဲ့ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ သေဘာတူစာခ်ဳပ္ (ICCPR)ကိစၥထဲမွာ မေနႏိုင္ မထိုင္ႏိုင္ ဝင္ပါခ်င္လာမိလို႔ နည္းနည္း ပါပါရေစ။ ဝင္ပါခ်င္သြားရျခင္း အေၾကာင္းရင္းက အခ်က္အလက္တခ်ိဳ႕ကို ထိန္ခ်န္ၿပီး တခ်ိဳ႕ေတြ ေျပာေျပာေနတာေလးေတြ ေတြ႕မိေနရလို႔ပါ။

အဲဒီ့စာခ်ဳပ္ထဲမွာ ပါတဲ့ အဓိက အခြင့္အေရး အက်ဥ္းခ်ဳပ္

  • ပထမဆံုးက ကိုယ္ကာယသိကၡာအခြင့္အေရးပါ။ အသက္ရွင္ခြင့္၊ ႏွိပ္စက္မႈ၊ ကၽြန္ျပဳမႈမွ ကင္းလြတ္ခြင့္ (အပိုဒ္ ၆၊ ၇၊ ၈)။

  • လူတေယာက္ရဲ႕ လြတ္လပ္မႈနဲ႔ လံုျခံဳမႈ။ ဖမ္းခ်င္တိုင္း ဖမ္း၊ ခ်ဳပ္ခ်င္တိုင္း ခ်ဳပ္ခြင့္ မေပးေတာ့ပါဘူး။ ဒါ့အျပင္ လက္တင္ဘာသာနဲ႔ ေဟးဘီးယပ္(စ္) ေကာပပ္(စ္)လို႔ ေခၚတဲ့ အခ်ဳပ္ခံရသူကို တရားသူႀကီး၊ ဒါမွမဟုတ္ တရား႐ံုးေတာ္ရဲ႕ ေရွ႕ေမွာက္ကို ေခၚလာၿပီး သူ႔ကို ဘာေၾကာင့္ ခ်ဳပ္ေႏွာင္ထားသင့္ေၾကာင္း ဥပေဒနဲ႔ညီညြတ္တဲ့ အေၾကာင္းျခင္းရာမ်ားကို ခိုင္လံုထင္ရွား မျပသႏိုင္ရင္ ျပန္လႊတ္ေပးရမယ္ဆိုတဲ့ အခြင့္အေရးကို ေတာင္းဆိုပိုင္ခြင့္လည္း ပါပါတယ္။ (အပိုဒ္ ၉ မွ ၁၁)

  • ဥပေဒအရ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းပိုင္းမွာ မွ်တမႈ။ ထိုက္သင့္တဲ့ လုပ္ငန္းစဥ္အတိုင္း စစ္ေဆးစီရင္ခံပိုင္ခြင့္၊ မွ်တၿပီး ဘက္မလိုက္တဲ့ တရားခြင္၊ (ျပစ္မႈထင္ရွားေၾကာင္း မစီရင္ေသးသမွ်) အျပစ္မရိွဘူးလို႔ ယူဆခ်က္၊ ဥပေဒေရွ႕ေမွာက္မွာ လူသားတဦးအျဖစ္သာ အသိအမွတ္ျပဳတာတို႔ ပါဝင္ပါတယ္။ (အပိုဒ္ ၁၄ မွ ၁၆)

  • လူတဦးခ်င္းစီရဲ႕ လြတ္လပ္ခြင့္၊ လြတ္လပ္စြာ သြားလာခြင့္၊ ေတြးျမင္ခြင့္၊ ယံုၾကည္ခြင့္၊ ကိုးကြယ္ခြင့္၊ ေျပာခြင့္၊ သင္းဖြဲ႕ခြင့္၊ စုေဝးခြင့္၊ မိသားစုအခြင့္အေရး၊ ႏိုင္ငံသားျဖစ္ခြင့္၊ ကိုယ္ေရးကိုယ္တာပိုင္း သိုသိပ္ခြင့္ (အပိုဒ္ ၁၂၊ ၁၃၊ ၁၇ မွ ၂၄)

  • စစ္မက္အတြက္ ဝါဒျဖန္႔တာကို တားဆီးပိတ္ပင္တာ၊ ခြဲျခားဆက္ဆံမႈ (ႏွိမ္တာေပါ့ဗ်ာ)၊ ရန္လိုတဲ့ ဥပေဒ၊ အၾကမ္းဖက္တဲ့ ဥပေဒေတြကို ျပ႒ာန္းက်င့္သံုးတာမ်ားကို ႏိႈးေဆာ္တဲ့ အမ်ိဳးသားေရးအမုန္းတရား၊ ဘာသာေရး အမုန္းတရားမ်ားဘက္က ေရွ႕ေနလိုက္ ေျပာဆိုေဆာ္ၾသတာကို တားဆီးပိတ္ပင္တာလည္း ပါပါတယ္။ (အပိုဒ္ ၂၀)

  • မဲေပးခြင့္အပါအဝင္ ႏိုင္ငံေရးမွာ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္ခြင့္ (အပိုဒ္ ၂၅)

  • ခြဲျခားဆက္ဆံမႈ မရိွျခင္း၊ လူနည္းစု အခြင့္အေရး၊ တရားဥပေဒေရွ႕ေမွာက္မွာ အားလံုး သာတူညီမွ်မႈ (အပိုဒ္ ၂၆၊ ၂၇)

ဘယ္ႏိုင္ငံမွာ မွီတင္းေနထိုင္သူပဲျဖစ္ျဖစ္၊ လူအမ်ားအေနနဲ႔ အထက္ပါ အခြင့္အေရးေတြ ရသင့္ မရသင့္ မိမိတို႔ရဲ႕ ကိုယ္ပိုင္ဉာဏ္မ်ားနဲ႔သာ ဆံုးျဖတ္ေတာ္မူၾကပါ။

ကေန႔အထိ သည္စာခ်ဳပ္ကို ဘယ္သူေတြ ဘာလုပ္ထားၾကသလဲ

  • ကေန႔ကမၻာမွာ ႏိုင္ငံေပါင္း ၁၉၅ ႏိုင္ငံ ရိွပါတယ္။

  • ကုလသမဂၢအဖြဲ႕ဝင္ႏိုင္ငံက ၁၉၃ ႏိုင္ငံပါ။

  • အဲဒီ့ ၁၉၃ ႏိုင္ငံမွာ ၁၇၃ ႏိုင္ငံက သည္စာခ်ဳပ္ကို တရားဝင္လက္ခံသေဘာတူေၾကာင္း အတည္ျပဳ လက္မွတ္ေရးထိုးထားပါတယ္။ (၈၉.၆၄ %) [ကုလသမဂၢရဲ႕ ႏိုင္ငံတကာ သေဘာတူစာခ်ဳပ္ေတြအနက္မွာ သည္စာခ်ဳပ္က အမ်ားသေဘာတူမႈ အမ်ားဆံုးလို႔ အဆိုရိွပါတယ္။ ၉၀ ရာႏႈန္းနီးပါးမို႔ အျပတ္အသတ္ သေဘာတူၾကတဲ့ စာခ်ဳပ္လို႔ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။]

  • ၆ ႏိုင္ငံက လက္မွတ္ပဲ ထိုး႐ံုထိုးထားပါတယ္။ (၃.၁၁ %) အဲဒီ့ထဲမွာ တ႐ုတ္နဲ႔ က်ဴးဘား ပါပါတယ္။

  • မီးသီးျခင္ေထာင္ေထာင္ေနဆဲႏိုင္ငံက ၁၈ ႏိုင္ငံပါ။ (၉.၃၃ %) အဲဒီ့ထဲမွာ ျမန္မာပါတယ္။ ဘ႐ူႏိုင္း၊ မေလးရွား၊ စကၤာပူ၊ အာရပ္ ေစာ္ဘြားမ်ားႏိုင္ငံ၊ ေတာင္ဆူဒန္တို႔ ပါဝင္ပါတယ္။

(ေျမပံုကို ႐ႈ။ ေျမပံုမွာ အျပာရင့္ေရာင္က သေဘာတူလက္မွတ္ ေရးထိုးၿပီး ႏိုင္ငံေတြပါ။ အျပာႏုက လက္မွတ္သာ ထိုး႐ံုထိုးထားတဲ့ ႏိုင္ငံေတြ ျဖစ္ၿပီး လိေမၼာ္ေရာင္က ဘာမွ မလုပ္တဲ့ ႏိုင္ငံေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ေျမပံုနဲ႔တင္ သည္စာခ်ဳပ္ဟာ ကမၻာ့ႏိုင္ငံအမ်ားဆံုးက လက္ခံသေဘာတူထားတဲ့ စာခ်ဳပ္ျဖစ္ေၾကာင္း ထင္ရွားေနပါလိမ့္မယ္။)

No photo description available.

လက္မွတ္ထိုးတာ၊ သေဘာတူ လက္မွတ္ထိုးတာ

အဲသလို ႏိုင္ငံတကာ သေဘာတူစာခ်ဳပ္ေတြမွာ လက္မွတ္ထိုးတာ (sign) နဲ႔ သေဘာတူ လက္မွတ္ထိုးတာ (ratify) အေတာ္ ကြာျခားပါတယ္။

လက္မွတ္ထိုးတာ

ပါဝင္ေနတဲ့ ႏိုင္ငံေတြကို ကိုယ္စားျပဳတဲ့ ကိုယ္စားလွယ္အဖြဲ႕ေတြဟာ ညီလာခံမွာျဖစ္ျဖစ္၊ အစည္းအေဝးမွာျဖစ္ျဖစ္ စာခ်ဳပ္မတိုင္ခင္ ေတြ႕ၾက ညိႇႏိႈင္းၾကတယ္။ လက္မွတ္ထိုးတဲ့ ႏိုင္ငံ (signatory) ေတြ လိုက္နာရမယ့္ သတ္မွတ္ခ်က္ေတြကို သေဘာတူၾကတယ္။ အဲသလို သေဘာတူၿပီဆိုရင္ စာခ်ဳပ္ကို လက္မွတ္ေရးထုိးပါတယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ သက္ဆိုင္ရာ ဝန္ႀကီးေတြကပဲ လက္မွတ္ထိုးၾကတာပါ။

အဲလို လက္မွတ္ထိုးျခင္းဟာ သည္စာခ်ဳပ္ကိုျဖင့္ရင္ ႏိုင္ငံေတာ္က လိုက္နာလိုတဲ့ ဆႏၵရိွေၾကာင္း ေဖာ္ျပလိုက္တာသာ ျဖစ္ပါတယ္။

အေရးႀကီးလွတာက ဆႏၵရိွတယ္လို႔သာ ေျပာတာ၊ တကယ္လိုက္နာမယ္ မလိုက္နာဘူးလို႔ ကတိကဝတ္ျပဳတာ မဟုတ္ပါဘူး။ စာခ်ဳပ္ရဲ႕ စည္းေႏွာင္အားလည္း မရိွပါဘူး။ ဆိုလိုတာက စာခ်ဳပ္အတိုင္း မျဖစ္မေန လိုက္နာစရာ တစက္ကမွ မလိုပါဘူး။ လိုက္နာခ်င္စိတ္ေတာ့ ရိွပါတယ္၊ ဒါေပမယ့္… ဆိုတဲ့ အေနအထားေပါ့။

သေဘာတူ လက္မွတ္ထိုးတာ

စာခ်ဳပ္ကို လက္မွတ္ထိုးၿပီးသြားတဲ့အခါ လက္မွတ္ထိုးတဲ့ႏိုင္ငံအေနနဲ႔ ကိုယ့္ႏိုင္ငံရဲ႕ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းေတြနဲ႔အညီ ကိုင္တြယ္ပါလိမ့္မယ္။ စာခ်ဳပ္ပါ အခ်က္အလက္မ်ားအရ လိုအပ္တဲ့၊ ကိုက္ညီတဲ့ ျပည္တြင္း ဥပေဒေတြကို ျပ႒ာန္း ျဖည့္ဆည္းရပါေတာ့မယ္။ အဲဒီ့ေနာက္ တျခား သေဘာတူလက္မွတ္ေရးထိုးထားတဲ့ ႏိုင္ငံေတြ (state parties) ေတြကို စာခ်ဳပ္အတိုင္း မလြဲမေသြ လိုက္နာေတာ့မယ္ဆိုတဲ့ သေဘာထားကို ထုတ္ျပန္ အသိေပးရပါတယ္။ ဒါကို သေဘာတူ လက္မွတ္ထိုးတာ (ratification) လို႔ ေခၚပါတယ္။ အဲလိုဆိုရင္ေတာ့ စာခ်ဳပ္ဟာ ႏိုင္ငံအေပၚမွာ တရားဝင္ စည္းေႏွာင္ ခိုင္မာ သြားပါၿပီ။ စာခ်ဳပ္အတုိင္း မျဖစ္မေန လိုက္နာပါေတာ့မယ္။ ဘာ ဒါေပမွ မမယ့္ေတာ့ပါဘူးဆိုတဲ့ သေဘာပါ။

(သို႔တိုင္ေအာင္ RUD နဲ႔သာ သေဘာတူလက္မွတ္ထိုးႏိုင္ေၾကာင္းကို ေအာက္ဆံုးက စာၾကြင္းမွာ ထပ္မံျဖည့္စြက္ထားပါတယ္။)

သေဘာပါတယ္ေနာ္ ပရိသတ္

သာမန္လက္မွတ္ထိုးတာနဲ႔ သေဘာတူ လက္မွတ္ထိုးတာၾကားက ကြာျခားခ်က္ကို သေဘာေပါက္ၿပီဆိုရင္ လက္မွတ္ပဲ ထိုး႐ံု ထိုးထားတဲ့ ၆ ႏိုင္ငံက ဘာသေဘာလဲဆိုတာကိုပါ သေဘာေပါက္ၾကလိမ့္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။ ေပါက္ေဖာ္ႀကီးေတြဆိုရင္ သည္စာခ်ဳပ္ကို လက္မွတ္ထိုး႐ံုသာ ထိုးထားတာ လာမယ့္ ေအာက္တိုဘာ ၅ ရက္ေန႔မွာ ၂၁ ႏွစ္ တင္းတင္း ျပည့္ပါလိမ့္မယ္။

ႏႈတ္ခမ္းနာနဲ႔မွ တည့္ပါ့မလား

အဲ… သည္လိုအခ်ိန္မွာ ေတာင္ေတာင္အီအီေတြ ေလွ်ာက္ေျပာေနတာဟာ ႏႈတ္ခမ္းနာနဲ႔မွ တည့္ပါ့မလားလို႔ ေမးရမလိုေတာင္ ျဖစ္ေနပါတယ္။ လက္မွတ္ထိုးတာဟာ မုန္႔ဆီေၾကာ္ စားခ်င္တယ္လို႔သာ ေျပာတာပါ။ ေပါက္ေဖာ္ႀကီးေတြဆို ဝလည္း စားခ်င္လယ္၊ အားကီး အားကီး စားခ်င္လယ္လို႔ပဲ ေျပာေနတာ ႏွစ္ေပါင္း ၂၀ ေက်ာ္ၿပီေလေနာ္။ သူ႔ႏိုင္ငံသားေတြ အဲဒီ့စာခ်ဳပ္ထဲက အခြင့္အေရးေတြကို တကယ္ ခံစားေနရျခင္း ရိွမရိွက အားလံုး အသိပါပဲ။

လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့

ကုလသမဂၢ ႏိုင္ငံတကာ သေဘာတူစာခ်ဳပ္ ၁၈ ေစာင္နဲ႔ ႏိုင္ငံတခ်ိဳ႕

အေသးစိတ္ သိခ်င္ရင္ ရွာဖတ္ၾကည့္ၾကပါေနာ္။ လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ႏိုင္ငံတကာ သေဘာတူစာခ်ဳပ္ စုစုေပါင္း ၁၈ ေစာင္ ရိွပါတယ္။

က်ေနာ္တို႔ ႏိုင္ငံက သေဘာတူ အတည္ျပဳထားတာ ၅ ေစာင္ပဲ ရိွပါတယ္။ လက္မွတ္ထိုး႐ံုသာ ထိုးထားတာက တေစာင္သာ ရိွပါတယ္။ ICCPR အပါအဝင္ ဘာမွ မလုပ္ဘဲ ထားထားေသးတဲ့ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ ႏိုင္ငံတကာ သေဘာတူစာခ်ဳပ္က ၁၂ ေစာင္ က်န္ပါတယ္။

စကၤာပူနဲ႔ မေလးရွားက သေဘာတူအတည္ျပဳထားတာ ၅ ေစာင္ပဲ ရိွပါတယ္။ မီးသီးျခင္ေထာင္ေထာင္တာ ၁၃ ေစာင္ပါ။ က်ေနာ္တို႔က စကၤာပူ၊ မေလးထက္ သာပါတယ္။ ဒါေပသည့္ စကၤာပူနဲ႔ မေလး သေဘာတူအတည္ျပဳထားတဲ့ တေစာင္ကို က်ေနာ္တို႔က လက္မွတ္ ထိုး႐ံုပဲ ထိုးထားရပါေသးတယ္။

အိမ္နီးခ်င္း ထိုင္းႏိုင္ငံက သေဘာတူအတည္ျပဳထားတာ ICCPR အပါအဝင္ ၁၂ ေစာင္ ရိွပါတယ္။ လက္မွတ္ ထိုး႐ံုထိုးထားတာ တေစာင္ ရိွပါတယ္။ မီးသီးျခင္ေထာင္ေထာင္တာ ၅ ေစာင္ပဲ ရိွေတာ့တာေပါ့။

ဗီယက္နမ္က ICCPR အပါအဝင္ ၉ ေစာင္ကို သေဘာတူ အတည္ျပဳထားပါတယ္။ မီးသီးျခင္ေထာင္ေထာင္ထားတာ ၉ ေစာင္ ရိွပါတယ္။

အင္ဒိုနီးရွားက ICCPR အပါအဝင္ ၁၀ ေစာင္ကို သေဘာတူ အတည္ျပဳထားပါတယ္။ လက္မွတ္ ထိုး႐ံုထိုးထားတာ ၂ ေစာင္မို႔ က်န္ေနတာ ၆ ေစာင္ပါ။

ေနာက္ထပ္အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံျဖစ္တဲ့ ဘဂၤလားေဒ့(ရွ္)ကလည္း ICCPR အပါအဝင္ ၁၂ ေစာင္ကို သေဘာတူ အတည္ျပဳထားပါတယ္။ အိမ္နီးခ်င္းေတြထဲမွာ သူနဲ႔ ထိုင္းက စံခ်ိန္တင္ပါတယ္။ (အိႏၵိယေတာင္မွ ICCPR အပါအဝင္ သေဘာတူ အတည္ျပဳထားတာ ၈ ေစာင္ပဲ ရိွပါတယ္။ လက္မွတ္ထိုး႐ံု ထိုးထားတာ ၂ ေစာင္ပါ။)

ေပါက္ေဖာ္ႀကီးေတြက ၈ ေစာင္ကို သေဘာတူ အတည္ျပဳထားပါတယ္။ ICCPR ကို လက္မွတ္ပဲ ထိုးထားတာ အထက္မွာ ေျပာခဲ့ၿပီးပါၿပီ။ သည္ေတာ့ သူတို႔ မီးသီးျခင္ေထာင္ေထာင္ေနတာ ၉ ေစာင္က်န္ေနေသးတယ္လို႔ ေျပာလို႔ရပါလိမ့္မယ္။

အားလံုးေတြးဆ ဆင္ျခင္ၾကည့္ႏိုင္ၾကပါေစ
အတၱေက်ာ္
(၁၄၀၉၁၉)

(အခ်က္အလက္ေတြကို သည္က ယူပါတယ္။ http://indicators.ohchr.org/ )

စာၾကြင္း – ICCPR နဲ႔ အေမရိကန္အေၾကာင္းေတာ့ ထည့္မေရးျဖစ္ခဲ့ပါဘူး။ မလိုလို႔ပါ။ သို႔ေသာ္ တခ်ိဳ႕က ထင္ရာ ေလွ်ာက္ေျပာေနလို႔ ထပ္ျဖည့္လိုက္ပါရေစ။

၁၉၉၂ ကတည္းက လက္မွတ္ေရးထိုးအတည္ျပဳခဲ့တဲ့ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမယ္ ICCPR က အေမရိကန္ ဖြဲ႕စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပံု အေျခခံဥပေဒပါ ျပ႒ာန္းခ်က္အရ ႏိုင္ငံရဲ႕ အေခါင္အခ်ဳပ္ ဥပေဒ (Supreme Law of the Land) ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။

သို႔ေပတည့္ ျခြင္းခ်က္ေတြ၊ နားလည္မႈေတြ၊ ေၾကညာခ်က္ေတြ တသီႀကီးနဲ႔ သေဘာတူ အတည္ျပဳခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ အလြယ္ေျပာရင္ ICCPR ကို မူအရ လက္ခံတယ္၊ သေဘာတူတယ္၊ ဒါေပမယ့္ ဘာေတြကိုေတာ့ မလိုက္နာဘူး၊ ဘာေတြကိုေတာ့ အေရးေပၚအေျခအေနမွာဆို က်င့္သံုးမယ္ဆိုတာမ်ိဳးေပါ့။ (အကိုးအကား – 1. https://bit.ly/2kJnQV9 , 2. https://bit.ly/2GQRBxh )

အတည္ျပဳလက္မွတ္ေရးထိုးတဲ့ ႏိုင္ငံတိုင္းက RUD (Reservations, Understandings and Declarations) လို႔ ေခၚတဲ့ ျခြင္းခ်က္ေတြ၊ နားလည္မႈေတြ၊ ေၾကညာခ်က္ေတြနဲ႔ ကန္႔သတ္ လိုက္နာလို႔ ရပါတယ္။ စာခ်ဳပ္ထဲမွာ ပါတဲ့အတိုင္း ၏သည္မလြဲ၊ တေသဝမတိမ္း လိုက္နာဖို႔ မလိုပါဘူး။ ဒါလည္း သေဘာတူအတည္ျပဳလက္မွတ္ထိုးၿပီးမွပါေနာ္။

ျဖည့္စြက္ခ်က္ -အထက္က စာကို ေရးတုန္းက လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ႏိုင္ငံတကာ သေဘာတူစာခ်ဳပ္ ၁၈ ေစာင္မွာ က်ေနာ္တို႔ ႏိုင္ငံက ၅ ေစာင္ကို သေဘာတူလက္မွတ္ေရးထိုး (ratify) ထားၿပီး တေစာင္ကိုေတာ့ လက္မွတ္ ထိုး႐ံုပဲ ထိုး (sign) ထားေၾကာင္း ေရးခဲ့ပါတယ္။

၁၆ ရက္အၾကာ စက္တင္ဘာ ၂၉ ရက္ေန႔မွာေတာ့ ကုလသမဂၢအေထြေထြညီလာခံမွာ အဲဒီ့ လက္မွတ္ထိုး႐ံု ထိုးထားတဲ့ တေစာင္ကို ျမန္မာႏိုင္ငံက သေဘာတူ လက္မွတ္ေရးထိုးလိုက္ေၾကာင္း ၾကားသိရပါတယ္။

Optional Protocol to the Convention on the Rights of the Child on the involvement of children in armed conflict :2002 ဆိုတဲ့ ၂၀၀၂ ခုႏွစ္ လက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡတြင္ ကေလးသူငယ္မ်ား ပါဝင္ပတ္သက္မႈႏွင့္ စပ္လ်ဥ္းသည့္ ကေလးသူငယ္ အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ ႏိုင္ငံတကာ သေဘာတူစာခ်ဳပ္အတြက္ သေဘာဆႏၵအေလ်ာက္ လိုက္နာေစာင့္ထိန္းအိပ္သည့္ က်င့္ဝတ္လို႔ ဘာသာျပန္ရင္ သင့္မယ္လို႔ ယူဆရတဲ့ စာခ်ဳပ္ကို သေဘာတူ လက္မွတ္ေရးထိုးလိုက္တာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ႀကိဳဆိုအပ္တဲ့ ေဆာင္ရြက္ခ်က္ပါပဲ။

ဓာတ္ရွင္နယ္က လုလင္ငယ္ေသြး

🎥🎥🎥🎥🎥🎥🎥🎥🎥🎥🎥🎥

နိဒါန္း

မေန႔က ေျပာခဲ့တဲ့ “အျပရွည္” (long take) နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး လူငယ္ဓာတ္ရွင္သမားေလးတေယာက္နဲ႔ ဆက္ေဆြးေႏြးလိုက္တဲ့အခါ သူနဲ႔ က်ေနာ့္ၾကားက ကြာဟမႈကို ျမင္လိုက္ရပါတယ္။

က်ေနာ့္ရပ္တည္မႈက ျမန္မာ႐ုပ္ရွင္ကို တိုးတက္ေကာင္းမြန္လာေစခ်င္တယ္။ လူငယ္ဓာတ္ရွင္သမားေလးလည္း အလားတူပါပဲ။ က်ေနာ္တို႔မွာ တူညီတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္၊ ရပ္တည္ခ်က္ ရိွေနပါတယ္။

ဒါေပသည့္ က်ေနာ္က သမား႐ိုးက် ဓာတ္ရွင္အျမင္ကို အေျခခံၿပီး ေျပာေနတာပါ။ သူက အႏုပညာဓာတ္ရွင္လို႔ ဘာသာျပန္ရင္ ေကာင္းမလား မသိဘူး၊ art film ဆိုတဲ့ သမား႐ိုးက်က ခြဲထြက္တဲ့ ဓာတ္ရွင္ကို အားသန္သူ ျဖစ္ေနပါတယ္။

အဲဒါကို ေဆြးေႏြးရင္းနဲ႔ကမွ ဘြားခနဲ ေတြ႕လိုက္တယ္။

အႏုပညာဓာတ္ရွင္

အဲဒီ့ “အႏုပညာဓာတ္ရွင္”ကို အမ်ိဳးမ်ိဳး ေခၚၾကတယ္။ တခ်ိဳ႕က မွီခိုမႈကင္းရွင္းလြတ္လပ္တဲ့ ဓာတ္ရွင္ (Independent Film) လို႔ ေခၚတယ္။ အဲဒါကိုပဲ အတိုေကာက္ အင္ဒီဓာတ္ရွင္လို႔လည္း ေခၚတဲ့သူက ေခၚတယ္။ စမ္းသပ္မႈဓာတ္ရွင္ (Experimental Film) ၊ စာေရးဆရာဓာတ္ရွင္ (Auteur Film) [ျပင္သစ္လို အိုတာ (auteur) ဆိုတာက အဂၤလိပ္လို author ပါ]၊ အႏုပညာတိုက္ဓာတ္ရွင္ (Arthouse Film) စသျဖင့္လည္း ေခၚၾကတယ္။

ကြာျခားခ်က္

သမား႐ိုးက် ဓာတ္ရွင္ေတြက အလြယ္ေျပာရင္ ပိုက္ဆံရဖို႔ ႐ိုက္တာ။ အႏုပညာဓာတ္ရွင္က်ေတာ့ စိတ္ဆာလို႔ ႐ိုက္တာ။ မတူေတာ့ဘူး။

သမား႐ိုးက် ဓာတ္ရွင္မွာက ေငြေၾကးအရင္းအႏွီး အမ်ားႀကီးလိုတယ္။ အႏုပညာဓာတ္ရွင္က စရိတ္က်ဥ္းက်ဥ္းနဲ႔ ဖန္တီးတာပါ။ သမား႐ိုးက်ဓာတ္ရွင္မွာက နာမည္ႀကီး၊ လူႀကိဳက္မ်ား သ႐ုပ္ေဆာင္ေတြ သံုးေပမယ့္ အႏုပညာဓာတ္ရွင္မွာက်ေတာ့ တခါမွ သ႐ုပ္မေဆာင္ဖူးသူ သာမန္လူေတြကိုလည္း သံုးတတ္ၾကတယ္။

သမား႐ိုးက် ဓာတ္ရွင္မွာက ဇာတ္လမ္း ဇာတ္ကြက္က ရွင္းလင္း ျပတ္သားတယ္။ အႏုပညာဓာတ္ရွင္က က်ေတာ့ ဇာတ္လမ္းဇာတ္ကြက္ထက္ အမ်ားႀကီး ပိုစိမ္းတဲ့ ဇာတ္လမ္းေတြျဖစ္ေနပါတယ္။ ေသခ်ာတာကေတာ့ ပရိသတ္နားလည္ဖို႔ ခက္တဲ့ ဓာတ္ရွင္အမ်ိဳးအစားလို႔ ဆိုရပါလိမ့္မယ္။ ဘာေတြ ျဖစ္ေနပါလိမ့္လို႔ ပရိသတ္က ပင္ပန္းဆင္းရဲျခင္းႀကီးစြာ စဥ္းစားေနရတတ္တယ္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ လူေတြရဲ႕ ခံစားခ်က္ေတြ၊ အေတြးေတြ၊ အိပ္မက္ေတြကို အႏုပညာဓာတ္ရွင္က သ႐ုပ္ေဖာ္တာပါ။ ကိုယ္သာ သူ႔ေနရာမွာ သူ႔လို ၾကံဳရရင္ ဘာလုပ္မလဲ၊ ကိုယ္ကေရာ ဘယ္လို လူစားလဲဆိုတဲ့ ေမးခြန္းကို အႏုပညာဓာတ္ရွင္ ၾကည့္ၿပီးတဲ့အခါ ၾကည့္မိသြားသူက တစိမ့္စိမ့္ ေတြးေနရတာမ်ိဳးလို႔လည္း ဆိုႏိုင္မလား မသိဘူး။

ဒံုးေဝးရင္ မခံစားႏိုင္

သမား႐ိုးက် ပန္းခ်ီနဲ႔ ျဒပ္မဲ့ (စိတၱဇ) ပန္းခ်ီနဲ႔ ကြာျခားတာမ်ိဳးလို႔ ပမာေဆာင္ရင္ သင့္မယ္ ထင္ပါတယ္။ သမား႐ိုးက် ပန္းခ်ီလည္း အေရာင္ေတြ၊ စုတ္ခ်က္ေတြ သံုးတာပဲ။ ျဒပ္မဲ့ ပန္းခ်ီလည္း အေရာင္ေတြ စုတ္ခ်က္ေတြ သံုးတာပဲ။ သမား႐ိုးက် ပန္းခ်ီက်ေတာ့ ျမင္ရသူက သိတယ္၊ ဒါ ဘုရား၊ ဒါ မင္းသမီး၊ ဒါ ဝတ္လစ္စလစ္၊ ဒါ ပန္းခင္း၊ တန္းသိႏိုင္တယ္။ ျဒပ္မဲ့ ပန္းခ်ီက်ေတာ့ နားလည္ဖို႔ အေတာ္ အားစိုက္ရတယ္။ ဓာတ္သိေတြပဲ ခံစား နားလည္ႏိုင္တာမ်ိဳး။ က်ေနာ္ဆို နားကို မလည္ဘူးဆိုတာ ဝန္ခံပါတယ္။ ၾကည့္လို႔ေတာ့ ေကာင္းသား၊ ဒါႀကီးကျဖင့္ အၾကည့္ရ ဆိုးလိုက္တာ ဆိုတာမ်ိဳးပဲ ရိွပါတယ္။

အႏုပညာဓာတ္ရွင္ဆိုလည္း က်ေနာ္နဲ႔ နည္းနည္း ေဝးပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ပန္းခ်ီေလာက္ေတာ့ မေဝးဘူး ထင္တယ္။ ပန္းခ်ီမွာ က်ေနာ္က ရန္ကုန္နဲ႔ မႏၱေလးေလာက္ ေဝးတယ္ဆိုရင္ ဓာတ္ရွင္မွာေတာ့ ရန္ကုန္ မိတၳီလာေလာက္ပဲ ေဝးမယ္ ထင္ပါတယ္။

ျပင္သစ္နဲ႔ ဥေရာပ သမား႐ိုးက် ႐ုပ္ရွင္အနည္းအပါး ၾကည့္ဖူးထားတာရယ္၊ တေလာဆီကပဲ ျပင္သစ္ ေက်ာင္းဆင္း ကိုရီးယား ဒါ႐ိုက္တာ Kim Ki-Duk ရဲ႕ ဇာတ္ကားတခ်ိဳ႕ကို ၾကည့္ထားလိုက္တာရယ္ေၾကာင့္ နည္းနည္းေတာ့ ခံစားလို႔ ရတယ္။ အျပည့္အဝ နားလည္လွပါတယ္လို႔ေတာ့ မဆိုဝ့ံပါဘူး။

စိတ္ဆတ္တဲ့သူနဲ႔ေတာ့ သိပ္မဟပ္

နားမလည္လို႔လည္းပဲ မေန႔က “အားလား အိုင္လား”ကို ေရးျဖစ္ခဲ့တာပါ။ က်ေနာ္ ၾကည့္ခြင့္ရလိုက္တဲ့ ျမန္မာ အႏုပညာဓာတ္ရွင္ ႏွစ္ကားထဲက အျပရွည္ေတြကို အေတာ္ စိတ္ပ်က္တဲ့ စိတ္နဲ႔ ေရးလိုက္တာကို ဝန္ခံပါတယ္။

ပိုဆိုးတာက က်ေနာ္က မူလကတည္းက စိတ္မရွည္တတ္တဲ့သူ။ ငယ္ငယ္က မႏၱေလးမွာ က်ေနာ့ ဆံပင္ တေခ်ာင္းခ်င္းကို စိမ္ေျပနေျပ ညႇပ္ေပးတဲ့ ဆံသဆရာ ၾကာလြန္းမက ၾကာေနတာကို စိတ္မရွည္ေတာ့တာနဲ႔ ဆက္မညႇပ္ေတာ့ဘဲ တဝက္တပ်က္နဲ႔ စိတ္ဆိုးမာန္ဆိုး ထြက္လာခဲ့ဖူးတယ္။ အဲဒီ့ဆိုင္လည္း ေနာက္ ဘယ္ေတာ့မွ ေျခဦးမလွည့္ေတာ့ဘူး။

အဲသလို စိတ္ လက္တဆစ္သမားအတြက္ လူတေယာက္ အိပ္ေပ်ာ္ေနတာႀကီးကိုပဲ ကင္မရာ အေသေထာင္ၿပီး ၃ မိနစ္ေလာက္ ႐ိုက္ျပတာမ်ိဳးကို ဘယ္လိုမွ သည္းမခံႏိုင္တာလည္း အမွန္ပါပဲ။

ကဝိပစၥည္းေတြနဲ႔ က်ေနာ္

တကယ္ေတာ့ အဲလို ႐ိုက္ျပတာမ်ိဳးက အႏုပညာဓာတ္ရွင္မွာ အဆန္းမဟုတ္ဘူးတဲ့ဗ်။ ရွင္စမ္း…

အဲဒါမ်ိဳးကို ၇ မိနစ္၊ ၁၀ မိနစ္ေလာက္ အေတာင့္လိုက္ ငုတ္တုတ္ထိုင္ၾကည့္ႏိုင္တဲ့အထိ သည္းခံႏိုင္တဲ့သူက အႏုပညာကို ခံစားတတ္တဲ့သူ ျဖစ္သလိုလိုပဲ။ သည္းမခံႏိုင္တဲ့သူက လူၿပိန္းေပါ့ဗ်ာ။ ေခတ္စကားနဲ႔ဆို အၿပိန္းေပါ့။

ဝန္ခံပါတယ္။ က်ေနာ္ လူၿပိန္းပါ။ ဘာပညာရွင္မွလည္း မဟုတ္ပါဘူး။ အႏုပညာနဲ႔လည္း အေဝးႀကီးပါ။ က်ေနာ္က ေတာင္ၾကည့္ ေျမာက္ၾကည့္ ေလွ်ာက္ပတ္ၾကည့္တာ ဝါသနာပါတဲ့ သာမန္လူတေယာက္ပါပဲ။ ဟိုနားမွာ ၾကည့္ေကာင္းတာေလး ေတြ႕ရင္ ရပ္ေမာ့လိုက္၊ သည္နားမွာ လူစုစု ျမင္ရင္ ဝင္ေမာ့လိုက္ေလာက္ပဲ လုပ္တတ္ပါတယ္။ စိတ္ဝင္စားေတာ့လည္း ေျခသလံုးအေတာင့္ခံၿပီး ဆက္ၾကည့္တာေပါ့။ မဝင္စားေတာ့ရင္လည္း ကိုယ့္လမ္းကိုယ္ ဆက္သြားတာေပါ့။ သည္ေလာက္ပါပဲ။

နိဂံုး

လူငယ္ဓာတ္ရွင္သမားေတြ အဲေလာက္အထိ အပတ္တကုပ္ အားထုတ္ေနတာ၊ အဆင့္တဆင့္ တန္းဝင္လာေအာင္ ႀကိဳးပမ္းေနၾကတာကိုေတာ့ တအားကို ႏွစ္ေထာင္းအားရ ျဖစ္မိတာလည္း အမွန္ပါ။ အထူးသျဖင့္ သမား႐ိုးက်က ခြဲထြက္ၿပီး ေနရာသစ္ ဖန္တီးတည္ေဆာက္လိုၾကတဲ့ စိတ္ဓာတ္ကို အလြန္ ေလးစားမိပါတယ္။ ဆထက္ ထမ္းပိုး ေအာင္ျမင္ၾကပါေစေၾကာင္းလည္း ဆုေတာင္းေပးလိုက္ပါတယ္။

(က်ေနာ့္ဘက္ကလည္း ပ်င္းစရာေကာင္းေအာင္ ရွည္လ်ားတဲ့ အျပရွည္ေတြကို သည္းခံၿပီး စိတ္ရွည္လည္ရွည္ ၾကည့္တတ္ေအာင္ ႀကိဳးစားေပးသြားမယ္ေညာ္…😁)

အားလံုး ေတြးဆ ဆင္ျခင္ၾကည့္ႏိုင္ၾကပါေစ…
အတၱေက်ာ္
(၀၆၀၉၁၉)

အားလား အိုင္လား

🎥🎥🎥🎥🎥🎥

စကားပလႅင္

လူငယ္ ဓာတ္ရွင္သမားေလးေတြနဲ႔ က်ေနာ္နဲ႔ ၾကားမွာ ေဆြးေႏြးစရာေလး တခု ရိွလာပါတယ္။

No photo description available.က်ေနာ္က ဓာတ္ရွင္သမားမဟုတ္ပါဘူး။ ဓာတ္ရွင္ဝါသနာအိုးသာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဝါသနာအိုးထဲမွာမွ က်ေနာ္က အဘိုးႀကီး ဝါသနာအိုး။ ဓာတ္ရွင္ကို အေသအလဲ ႀကိဳက္သူ၊ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ၾကည့္ဖူးသူ ျဖစ္ပါတယ္။

အကန္းေတြၾကားက တဖက္လပ္ျဖစ္ျမဲအတိုင္း တျခား ဓာတ္ရွင္ဝါသနာအိုးေတြထက္ စာရင္ က်ေနာ္က သိုးေဆာင္းစာေလး အနည္းအပါး ေသစာရွင္စာေလာက္ တတ္ေတာ့ သိုးေဆာင္းဘာသာနဲ႔ ကားေတြလည္း ၾကည့္ဖူး၊ သိုးေဆာင္းဘာသာနဲ႔ ေရးထားတဲ့ ဓာတ္ရွင္အေၾကာင္း ေဆာင္းပါးစံုနဲ႔တကြ နာမည္ေက်ာ္ သိုးေဆာင္း ဇာတ္ကား မူရင္း ဇာတ္ညႊန္းတခ်ိဳ႕ကိုလည္း အနည္းအပါး ဖတ္ဖူးထားတာေလးေတာ့ နည္းနည္း ပိုသေပါ့။

“အျပရွည္”

အခု လူငယ္ ဓာတ္ရွင္သမားေတြနဲ႔ ေဆြးေႏြးစရာက “အျပရွည္”ကိစၥပါ။

လူငယ္ဓာတ္ရွင္သမားေလးတေယာက္ကို သူတို႔ ႐ိုက္ကူးထားတဲ့ ကားေတြထဲက အျပရွည္ေတြအေၾကာင္း က်ေနာ္က ေထာက္ျပတဲ့အခါ “အဲဒီ့ အျပရွည္ကလည္း လမ္းေၾကာင္းတခုလို႔ ေျပာရမယ္ ထင္ပါတယ္”လို႔ ဆိုလာလို႔ပါ။ ဆိုလိုတာက ဒါက အသစ္မို႔ ဘိုးေတာ္ လိုက္လို႔ မမီျဖစ္ေနပံုပဲလို႔ အနက္ ထြက္သလိုပါပဲ။

အဲဒါ အသစ္မဟုတ္

က်ေနာ္ အဘုိးႀကီးကေတာ့ “အျပရွည္”လို႔ ဆိုလိုက္တာနဲ႔ ဗမာဒါ႐ိုက္တာ ပေဂးႀကီး (ဦး)“သုခ”ရဲ႕ နာမည္ေက်ာ္ “စကားေျပာေသာ အသည္းႏွလံုး”ဇာတ္ကားကို အရင္ဆံုး တန္းျမင္လိုက္ပါတယ္။

ဇာတ္ကားလည္း အနားမွာ အလြယ္တကူ မရိွ၊ အဲတုန္းကလည္း မွတ္မထားမိေသာ္လည္း ဦးသိန္းေမာင္လား မသိ၊ အကယ္ဒမီ ရသြားတဲ့ အဲဒီ့ “စကားေျပာေသာ အသည္းႏွလံုးဇာတ္ေၾကာင္းေဖာ္ခန္း”ႀကီးဟာ တကတ္ထဲနဲ႔ ကင္မရာ ေထာင္ၿပီး ႐ႈေထာင့္မေျပာင္းဘဲ အၾကာႀကီး ႐ိုက္ျပသြားခဲ့တာကိုေတာ့ မွတ္မိေနပါတယ္။

ေျပာရရင္ ျပဇာတ္တပုဒ္ကို စင္နဲ႔တည့္တည့္က ကင္မရာအေသေထာင္ၿပီး ႐ိုက္ျပလိုက္တာမ်ိဳးပါ။

ဘိုလိုဆိုရင္ေတာ့ “long take”ေပါ့။

နမူနာေကာင္းတခု

ႏိုင္ငံျခား ဇာတ္ကားေတြမွာလည္း အျပရွည္ေတြကို “အား”တခုအျဖစ္ သံုးခဲ့တာ ၁၉၅၀ ျပည့္လြန္ႏွစ္ေတြကတည္းကပါ။

အထင္ရွားဆံုးကေတာ့ ေဟာလီးဝု(ဒ္) ႐ုပ္ရွင္နယ္မွာ အသစ္ထြင္ႏိုင္စြမ္း အျပည့္နဲ႔ ဆရာႀကီးတဆူ ျဖစ္ေလသူ ေအာ္ဆန္ ဝဲ(လ္)(ဇ္)ရဲ႕ Touch of Evil ဇာတ္ကား (၁၉၅၈ ခုႏွစ္) ထဲက ၃ မိနစ္ စကၠန္႔ ၂၀ ၾကာ အျပရွည္ပါပဲ။ https://youtu.be/Yg8MqjoFvy4 မွာ ၾကည့္ႏိုင္ၾကပါလိမ့္မယ္။

အဲဒီ့မွာ ၾကည့္လိုက္မယ္ဆိုရင္ ဦးသုခလို ကင္မရာကို အေသ ေထာင္႐ိုက္ထားတာ မဟုတ္ဘဲ တကတ္တည္းမွာ ကင္မရာကို ေထာင့္အမ်ိဳးမ်ိဳး ေျပာင္း၊ ျမင္ကြင္း အက်ဥ္း၊ အက်ယ္ မ်ိဳးစံုေျပာင္းၿပီး ႐ိုက္ျပသြားတာကို ေတြ႕ရပါလိမ့္မယ္။

အျပရွည္မွာ ဘာအေရးႀကီးလဲ

ဦးသုခေရာ ဝဲ(လ္)(ဇ္)ပါ မလြဲမေသြ လုပ္ခဲ့ၾကရတာတခုကေတာ့ သည္လို အျပရွည္အတြက္ မျဖစ္မေန လိုအပ္ခ်ပ္ပါပဲ။

အဲဒါကေတာ့ အစမ္းေလ့က်င့္မႈ (ဇာတ္တိုက္တာ) ကို နာနာလုပ္ခဲ့ၾကရတာပါ။

ဦးသုခဆီမွာက သ႐ုပ္ေဆာင္ေတြဟာ အဲဒီ့အျပရွည္ ကတ္ႀကီးတကတ္စာအတြက္ ဇာတ္ဝင္စကားနဲ႔ အမူအရာေတြ ေၾကညက္ေအာင္ အဖန္ဖန္ ဇာတ္တိုက္ခဲ့ၾကရမွာ မလြဲပါဘူး။

ဝဲ(လ္)(ဇ္)ရဲ႕ အျပရွည္က်ေတာ့ အဲဒါထက္ အမ်ားႀကီး ပိုခက္ပါတယ္။

ကင္မရာ ဆရာနဲ႔ စက္အဖြဲ႕၊ မီးအဖြဲ႕၊ ျဖတ္ေလွ်ာက္၊ ဇာတ္ဝင္ပစၥည္း၊ သ႐ုပ္ေဆာင္ အားလံုး သူ႔ေနရာနဲ႔သူ အခ်ိန္ကိုက္ျဖစ္ေနေအာင္ ဇာတ္တိုက္ရတာ ဘယ္လိုမွ တရက္ထဲနဲ႔ မၿပီးႏိုင္တာမ်ိဳးႀကီးပါ။ (ဒါ့ေၾကာင့္လည္း ဘတ္ဂ်က္ေက်ာ္တဲ့ ဒါ႐ိုက္တာ၊ အခ်ိန္မီ မၿပီးတဲ့ ဒါ႐ိုက္တာရယ္လို႔ သူ႔ေခတ္နဲ႔ သူ႔အခါတုန္းက နာမည္ႀကီးခဲ့တာပါပဲ။) က်ေနာ္ အမွတ္မမွားရင္ အဲဒီ့ ၃ မိနစ္ စကၠန္႔ ၂၀ အျပရွည္အတြက္ ၆ ရက္ ဇာတ္တိုက္ခဲ့ရတယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။

၇ မိနစ္ေက်ာ္ေတာင္ မနားတမ္း ႐ိုက္တဲ့ ကတ္

ထင္ရွားတဲ့ ေနာက္ နမူနာတခုက ၇ မိစန္ေက်ာ္ အျပရွည္ႀကီးကို ႐ိုက္ျပခဲ့တဲ့ ျပင္သစ္ ဒါ႐ိုက္တာ Jean-Luc Godard ပါပဲ။ ၁၉၆၇ ခုႏွစ္က ႐ံုတင္တဲ့ Weekend အမည္နဲ႔ ႐ုပ္ရွင္ကားထဲက ယာဥ္ေၾကာ ပိတ္ဆို႔ေနတဲ့ အခန္းကို ၇ မိနစ္ေက်ာ္ ႐ိုက္ျပခဲ့တာပါ။ (ဝါသနာပါရင္ ကိုယ့္ဘာသာ ရွာေဖြ ၾကည့္ၾကပါေတာ့ဗ်ာ။ က်ေနာ္ အလြယ္မေတြ႕လို႔ လင့္(ခ္) မေပးႏိုင္တာ ခြင့္လႊတ္ပါ။)

အဲဒီ့ ဒါ႐ိုက္တာဟာ ျပင္သစ္ လိႈင္းသစ္႐ုပ္ရွင္ လႈပ္ရွားမႈကို စတင္ခဲ့သူမ်ားထဲက တေယာက္ျဖစ္ပါတယ္။

ေျပာမယ္ဆိုရင္ေတာ့ အမ်ားႀကီး က်န္ပါေသးတယ္။ ယုတ္စြအဆံုး အပစ္အခတ္ အသတ္အပုတ္ ဓာတ္ရွင္ (Action Film) ေတြမွာေတာင္မွ အျပရွည္နဲ႔ ပရိသတ္ကို ဖမ္းစားႏိုင္ခဲ့တဲ့ နမူနာေတြ ရိွပါတယ္။

အျပရွည္ေတြပါလ်က္ကနဲ႔ ထင္ရွားတဲ့ ေခတ္ၿပိဳင္ ေဟာလီးဝု(ဒ္)ကားကေတာ့ လီအိုနာဒို ဒ ခါပရီယိုရဲ႕ ေျပာင္ျေမာက္တဲ့ သ႐ုပ္ေဆာင္မႈနဲ႔ The Revenant (၂၀၁၅) ပါပဲ။ မကၠဆီကန္ ဒါ႐ိုက္တာ Alejandro González Iñárritu ႐ိုက္ခဲ့တာပါ။

အေကာင္းဆံုး သ႐ုပ္ေဆာင္၊ အေကာင္းဆံုး ဓာတ္ပံု၊ အေကာင္းဆံုး ဒါ႐ိုက္တာဆိုတဲ့ ေအာ္စကာဆု ၃ ဆု ရခဲ့တဲ့ ဇာတ္ကားလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ (အေကာင္းဆံုး ဇာတ္ကားဆု ဆန္ခါတင္ စာရင္းမွာ ပါခဲ့ေသာ္လည္း မရခဲ့ပါဘူး။)

က်ေနာ့္အျမင္

အႀကိမ္ႀကိမ္ ေျပာခဲ့ဖူးပါတယ္။ ဓာတ္ရွင္ရဲ႕ ဘာသာစကားက တခု သတ္သတ္ပါ။ ဓာတ္ရွင္ (Movie) လို႔ ဆိုလိုက္တာနဲ႔ လႈပ္ေနတဲ့ အ႐ုပ္ေတြနဲ႔ ဇာတ္ေၾကာင္းကို ေဖာ္ယူရပါတယ္။

အဲဒီ့ဘာသာစကားမွာ ကင္မရာ ႐ိုက္ခ်က္ေတြ ပါတယ္၊အလင္းအေမွာင္ ပါတယ္၊ ေဆးေရာင္စံုေခတ္မွာ အေရာင္ေတြ ပါလာတယ္၊ ေနာက္ခံ ေတးဂီတေတြ၊ (တိတ္ဆိတ္ေနတာလည္းပါတဲ့) အသံေတြပါတယ္၊ သ႐ုပ္ေဆာင္ေတြရဲ႕ ကိုယ္ဟန္အမူအရာစံုလည္း ပါတဲ့အခါ ပါတယ္၊ ဇာတ္ဝင္စကားလည္း ပါတဲ့အခါ ပါပါတယ္။

အျပရွည္ကို က်ေနာ္ မဆန္႔က်င္ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ၿငိမ္ေနတဲ့ အျပရွည္ဆိုရင္ေတာ့ ဘာလို႔ ဓာတ္ရွင္ၾကည့္ေနေတာ့မွာလဲေနာ္။ ႐ုပ္ေသ ဓာတ္ပံုပဲ ၾကည့္ေတာ့မွာေပါ့။

ဆိုၾကပါစို႔ဗ်ာ၊ ဇာတ္ေဆာင္ တေယာက္ ကြန္ပ်ဴတာေရွ႕မွာ ထိုင္ၿပီး စာ႐ိုက္ေနတာကို ကင္မရာ အေသေထာင္ၿပီး ၂ မိနစ္ေလာက္ ျပမယ္ဆိုရင္ကို အလိုလို ေနရင္း အိုင္သြားေတာ့မွာပါ။ ၿငီးေငြ႕လာေတာ့မွာပါ။

အဲဒီ့ ၂ မိနစ္စာ ကင္မရာ အေသေထာင္ျပတဲ့ တကတ္မွာပဲ၊ ကြန္ပ်ဴတာ ႐ိုက္ေနသူရဲ႕ ေနာက္ခံမွာ တေယာက္က ပ်ာေလာင္ ပ်ာေလာင္နဲ႔ ထြက္လာ၊ ကြန္ပ်ဴတာ႐ိုက္ေနသူကို တခုခု လွမ္းေျပာ၊ ကြန္ပ်ဴတာ႐ိုက္ေနသူက အေလးမထား၊ သူ႔ဟာသူ ဆက္႐ိုက္ေန၊ ဟိုတေယာက္ ပ်ာေလာင္ ပ်ာေလာင္နဲ႔ ျပန္ထြက္သြား၊ မိန္းမႀကီးတေယာက္ ခ်က္ခ်င္း ဝင္ခ်လာ၊ ကြန္ပ်ဴတာ ႐ိုက္ေနသူရဲ႕ ေဘးမွာ ကုန္းကုန္းကြကြနဲ႔ ဟိုရွာ သည္ရွာလုပ္၊ ဟိုၾကည့္ သည္ၾကည့္လုပ္၊ ကြန္ပ်ဴတာ ႐ိုက္ေနသူကို ၾကည့္၊ ေအးေအးေဆးေဆး ျပန္ထြက္သြား၊ ကေလးတေယာက္ ကစားစရာ တခုနဲ႔ ခုန္ေပါက္ ဝင္လာျပန္…

အဲဒါမ်ိဳးဆိုရင္ အဲဒီ့ ၂ မိနစ္စာကို ၾကည့္ရတာ ပရိသတ္အတြက္ အိုင္မသြားေတာ့ဘူးေပါ့။

မႏိႈင္းေကာင္း ႏိႈင္းေကာင္း

ဆရာႀကီး ေရႊဥေဒါင္းလို ပုဂၢိဳလ္မ်ိဳးက ဝါက်ရွည္ႀကီးနဲ႔ တပိုဒ္စာလံုးကို တဝါက်တည္း ေရးလို႔ ရပါတယ္။

ေတာ္ရိေလ်ာ္ရိ စာေရးသူတေယာက္သာ အဲလို ေရးရင္ လိပ္ပတ္လည္ဖို႔ေတာင္ အေတာ္ ခက္ေနမွာပါ။

ဓာတ္ရွင္မွာလည္း အတူတူပါပဲ။ အျပရွည္ေတြဟာ ေနရာတက် သံုးတတ္ရင္ တကယ့္ “အား”ဆိုတာ ဓာတ္ရွင္သမိုင္းက ျပခဲ့ၿပီးပါၿပီ။ မသံုးတတ္ရင္ေတာ့ အားမျဖစ္ဘဲ ဇာတ္ကို “အိုင္သြားေစတဲ့” “အေမွာင့္”သာ ျဖစ္ေၾကာင္းလည္း သတိထားၾကဖို႔ လိုလိမ့္မယ္ ထင္ပါတယ္။

နိဂ်ံဳးုခုတ္ရရင္…

က်ေနာ္ နည္းနည္း ကၽြမ္းက်င္တဲ့ စာေပနဲ႔ပဲ ေျပာၾကည့္ပါရေစ။ အလကၤာေတြ၊ ဥပစာေတြဟာ စာေရးဖြဲ႕ရာမွာ သံုးတတ္ရင္ အလြန္ အေထာက္အကူ ျဖစ္ေစပါတယ္။ ကိုယ္ေဖာ္ေနတဲ့ ဇာတ္ေၾကာင္းကို ႐ုပ္လံုးၾကြလာေစပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ တရားလြန္ သံုးျပန္ေတာ့လည္း ဖတ္ရသူ ညည္းလာသလို လိုရင္းကိုလည္း မေရာက္ႏိုင္ေတာ့ျပန္ဘူးဆိုတာ စာေရးသူတိုင္း သတိထားအပ္ပါတယ္။

ဓာတ္ရွင္မွာလည္း အလားတူပါပဲ။ အရာရာကို သူ႔ေနရာနဲ႔သူ အံဝင္ခြင္က် သံုးသြားရင္ ဇာတ္ကားေလးေတြ ၾကြတက္ေနမွာပါ။ ကိုယ္စြဲလန္းႏွစ္သက္တာတခုေၾကာင့္ တမ်ိဳးတည္းကို နင္းကန္ ခ်သံုးရင္ေတာ့ ဆားေတြ နင္းကန္ ထည့္ထားတဲ့ ဟင္းလို စားသံုးသူ ပရိသတ္မွာ ႐ံႈ႕မဲ့သြားေစတတ္တာကိုလည္း သတိခ်ပ္သင့္တယ္လို႔ ျမင္မိရေၾကာင္းပါခင္ဗ်ား။

အားလံုးေတြးဆ ဆင္ျခင္ၾကည့္ႏိုင္ၾကပါေစ
အတၱေက်ာ္
(၀၅၀၉၁၉)

တဖက္လပ္နဲ႔ စံုလံုးကန္း

🥺🥺🥺🥺🥺🥺🥺🥺

မျမင္ခ်င္လည္း ျမင္ေနရလို႔ပါ

ပူးတြဲပံုမွာ အဂၤလိပ္လို ထင္ရာေရးထားတာပဲ အမ်ားစု ေတြ႕ေတာ္မူၾကပါတယ္။ ဗမာ သတ္ပံုမွားေနတာ ျမင္တဲ့လူ တေယာက္မွ မရိွရွာဘူး ထင္ပါတယ္။

No photo description available.အလွမ္းက်ယ္ အလယ္လပ္ေတြေပါ့ဗ်ာ။

အမွန္ေတာ့ ဒါမ်ိဳးေတြ ဝင္ကို မေျပာခ်င္ေတာ့ပါဘူး။ ဆန္စင္ရာ က်ည္ေပြ႕လိုက္ေနရင္ ေက်ာက္သားနဲ႔ လုပ္ထားတဲ့ က်ည္ေပြ႕ေတာင္ ဒိုးျပားသာသာ က်န္စရာ အေၾကာင္းျမင္လို႔ပါ။

သတ္ပံုမွားတဲ့ ေရႊျပည္ေတာ္

“မုခ္”လို႔ စာလံုးေပါင္းပါတယ္။ ပါဠိပ်က္ပါ။ မူရင္း “မုခ”ျဖစ္ပါတယ္။ မ်က္ႏွာစာပါ။ ေတာင္ဘက္ မ်က္ႏွာစာကို “ေတာင္ဘက္မုခ္” အေရွ႕ဘက္မ်က္ႏွာစာကို “အေရွ႕ဘက္မုခ္”လို႔ ေခၚၾကပါတယ္။

တေန႔ကပဲ ေတြ႕လိုက္ေသးတယ္။ နံနံဂ်ားအဖြဲ႕အစည္းေတြမွာ ဆရက လုပ္ေနတဲ့ ေဒါက္တာဘြဲ႕ခံ ပုတ္ကိုယ္တပါး ေရးထားတဲ့ စာမွာပါ။

“ဆုတ္ကဒ္”ေရာက္ေနတာတဲ့။ ေတာ္ေသးတာေပါ့။ “စုပ္ကဒ္”လို႔ မေရးတာ။

သူ ဘုရားရိွခိုးတဲ့အခါ “အပယ္ေလး bar, Card သံုး bar”လို႔မ်ား ေအာ္ေနသလားလို႔ေတာင္ ေတြးမိတဲ့အထိ ေျပာင္ေျမာက္တဲ့ ေဒါက္တာဘြဲ႕ခံ ကိုယ္ေဒၚမ်တ္ႀကီးပါပဲ။

Card ကို “ကတ္”လို႔သာ တဝမ္းပူသတ္နဲ႔ ေပါင္းပါတယ္။ ဒေထြးသတ္နဲ႔ “ကဒ္”ဆိုတဲ့ စာလံုးေပါင္းက ဗမာစာမွာ မရိွပါဘူးေလာက္ေတာ့ သည္စာတိုေလးကို ဖတ္မိသူေတြ မွတ္သားမိသြားရင္ပဲ ေက်းဇူးတင္မိပါလိမ့္မယ္။

ပူးတြဲပါ ပံုမွာ အဂၤလိပ္လို ဘာသာျပန္သူဟာ တကယ္လို႔မ်ား “ေတာင္ဘက္ ပတ္လမ္း”ကိုဆိုရင္ ဘယ္လိုမ်ား ေရးေလမလဲဆိုတာလည္း ရယ္စရာ ေတြးမိပါတယ္။

အရမ္းျပန္တို႔ရဲ႕ လက္ရာမြန္

ဗမာစာကို အဂၤလိပ္လို ျပန္သူေတြရဲ႕ အရည္အခ်င္းကလည္း ထူးျခားတယ္ခင္ဗ်။

စကားစပ္တံုး ေျပာရဦးမယ္။ တေနရာမွာ ေတြ႕လိုက္တယ္။ နာမည္ေက်ာ္ “မုန္းစြဲ”ကို ဘာသာျပန္ထားတာမ်ား “Clinging with Hatred”တဲ့ဗ်ား။

(၁) Cling ဆိုတဲ့ ႀကိယာေနာက္မွာ လိုက္ရတဲ့ preposition က T-O to သာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘယ္ေတာ့မွ with မသံုးပါဘူး။

(၂) “မုန္းစြဲ”ဟာ “အမုန္းနဲ႔ တြယ္ၿငိျခင္း”ဆိုတဲ့ သေဘာထက္ အမုန္းေၾကာင့္ စြဲတဲ့ “စိတ္အစြဲ”သေဘာကို ဆိုလိုပါတယ္။ “အစြဲအလမ္း”ေပါ့။ ေယာကၡမဆိုတာ ေခၽြးမအေပၚ ေမတၱာမရိွတဲ့သူလို႔ စြဲေနတာမ်ိဳးဟာ “အစြဲ”ပါ။ ဒါမွမဟုတ္ ေသသူတေယာက္ မကၽြတ္မလြတ္ဘူးလို႔ ယူဆတာမ်ိဳးဟာလည္း “အစြဲ”ေပါ့။

အဲဒီ့“အစြဲ”ဟာ “Clinging” မဟုတ္တာေလာက္မွ မသိဘဲ အဂၤလိပ္လို ခပ္ရဲရဲ ဘာသာျပန္သူကို အေလးျပဳလိုက္ခ်င္ပါတယ္။

ကဝိပစၥည္းနဲ႔ ဘာသာျပန္

တေလာက တိုင္းရင္းသားအဖြဲ႕တဖြဲ႕က ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ သီခ်င္းတပုဒ္ရဲ႕ စာသားကို က်ေနာ့္ကို အဂၤလိပ္လို ဘာသာလာျပန္ခိုင္းပါတယ္။

က်ေနာ္ မျပန္ရဲပါဘူး။ (မျပန္ရဲတဲ့အေေေၾကာင္း ပြင့္ပြင္လင္းလင္းပဲ ေျပာၿပီး အဲဒါမ်ိဳးကို ျပန္တတ္သူလို႔ က်ေနာ္ ရာႏႈန္းျပည့္ ယံုၾကည္စိတ္ခ်သူတဦးနဲ႔ ဆက္သြယ္ေပးခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီ့တေယာက္ကလည္း စိတ္မပါရင္ ပိုက္ဆံ ဘယ္ေလာက္ေပးေပး မျပန္မယ့္သူမ်ိဳးပါ။ ကံအားေလ်ာ္စြာ၊ တိုင္းရင္းသားေတြရဲ႕ အားထုတ္မႈ ဆိုတာေၾကာင့္ လိုလိုခ်င္ခ်င္ ျပန္ေပးခဲ့ပါတယ္။ ပိုက္ဆံလည္း တျပားမွ မယူခဲ့ပါဘူး။)

အဂၤလိပ္ဘာသာကို ျပန္ဆိုရာမွာ က်ေနာ္ မထိရဲတာ ကဗ်ာ၊ ဝတၳဳ၊ သီခ်င္းပါပဲ။ အဲဒါေတြက ကဝိပစၥည္းေတြပါ။

ေဆးညႊန္း ဘာသာျပန္ဆို ျပန္ရဲပါတယ္။ သမိုင္း၊ သိပၸံ၊ ဝိဇၨာ စာတန္းေတြ ျပန္ဆို ျပန္ရဲပါတယ္။ က်ေနာ့္ ဘာသာျပန္သက္ ၃၁ ႏွစ္အတြင္းမွာ ဥပေဒေေတာင္ အဂၤလိပ္လို ျပန္ေပးခ့ဲဖူးတာေတြ မနည္းပါဘူး။ ကုမၸဏီ သင္းဖြဲ႕စည္းမ်ဥ္း၊ သင္းဖြဲ႕ မွတ္တမ္းေတြေလည္း မနည္းမေနာ ျပန္ဆိုခဲ့ဖူးပါတယ္။

သို႔ေသာ္ ကဗ်ာ၊ ဝတၳဳ၊ သီခ်င္းလို “ကဝိပစၥည္း”ေတြကို လံုးဝ (ေျခာက္ခါ) မျပန္ရဲပါဘူး။ ယုတ္စြအဆံုး၊ က်ေနာ္ကိုယ္တိုင္ ေရးထားတဲ့ ပင္ကိုယ္ေရး ဝတၳဳတိုကိုေတာင္ ဘာသာမျပန္ရဲပါဘူး။

ျခြင္းခ်က္အေနနဲ႔ က်ိဳင္းတံုက ဝစီပိတ္ဆရာေတာ္ရဲ႕ ကဗ်ာသခ်ႋဳင္းက ၃-၄-၅ ေၾကာင္း ကဗ်ာတိုေလးေတြ ၃-၄ ပုဒ္ေတာ့ Facebook မွာ ျပန္ခဲ့ဖူးတာ ရိွပါတယ္။

စံုလံုးကန္းေတြ ၾကားက တဖက္လပ္ က်ေနာ္

အဲဒါက လြဲရင္ က်ေနာ္ ဘယ္ကဝိပစၥည္းကိုမွ ရဲရဲတင္းတင္း ဘာသာမျပန္ဝံ့ပါ။ အဲလို မျပန္ဝံ့တာကို ကြယ္လြန္သူမ်ားျဖစ္တဲ့ ဆရာေအာင္သင္း၊ ဆရာမာန္ျမင့္ (ကန္႔ဘလူ) တို႔က နားမလည္ရွာခဲ့ၾကဘူး။ က်ေနာ့္ကို ဗမာဝတၳဳတိုေကာင္းေတြ ဘာသာျပန္ဖို႔ တိုက္တြန္းခဲ့ၾကဖူးပါတယ္။ က်ေနာ္က မျပန္တတ္ဘူးလို႔ ေျပာေတာ့ ဆရာေတြက က်ေနာ့္ကို ခြက်သူလို႔ ေအာက္ေမ့ၾကသဗ်။ သူတို႔ခမ်ာ က်ေနာ္ အဂၤလိပ္စာ အေတာ္တတ္တယ္လို႔ ထင္ရွာၾကပံုပါပဲ။

က်ေနာ္က အဂၤလိပ္စာကို “ေသစာ၊ ရွင္စာမွ်သာ”တတ္သူပါ။ စာတအားဖတ္တဲ့ ဝါသနာေၾကာင့္ က်ေနာ္ဟာ အကန္းတို႔ အလယ္က တဖက္လပ္မွ်သာ ျဖစ္ေၾကာင္းလည္း “ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္” “ေကာင္းေကာင္းႀကီး”သိေနပါတယ္။

တဖက္လပ္ဆိုေတာ့ က်န္တဖက္နဲ႔ ျမင္ႏိုင္ေသးတာေပါ့။ ျမင္ေတာ့ မရဲဘူးေပါ့။

အဲေတာ့လည္း “စံုလံုးကန္း”ေတြ ရဲဝံ့ၾကတာ အေလးျပဳရမွာေပါ့ခင္ဗ်ာ… ဟုတ္ဘူးလား…

အားလံုး ေတြးဆ ဆင္ျခင္ၾကည့္ႏိုင္ၾကပါေစ
အတၱေက်ာ္
(၂၇၀၈၁၉)

အလုပ္နဲ႔ သက္ေသျပခ်က္တရပ္

ဒီမိုကေရစီနဲ႔ ေရြးေကာ္

“သြယ္ဝိုက္ဒီမိုကေရစီ”လို႔ ဆိုတဲ့ လူထုက ေရြးေကာက္တင္ေျမႇာက္တဲ့ ကိုယ္စားလွယ္ေတြနဲ႔ လႊတ္ေတာ္ကို ဖြဲ႕စည္း၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး၊ တရားစီရင္ေရး၊ တရားဥပေဒျပဳေရးအတြက္ အာဏာအပ္ႏွင္းၾကတဲ့ စနစ္မွာ ေရွးဦးအက်ဆံုးနဲ႔ အခရာ အက်ဆံုးက “ေရြးေကာက္ပြဲ”ေတြပါပဲ။ ေရြးေကာက္ပြဲေတြ လြတ္လပ္မယ္၊ မွ်တမယ္ဆိုရင္ လူထုလိုခ်င္တဲ့သူ အစစ္အမွန္ေတြကို ေရြးျဖစ္မွာေပါ့။ မလြတ္လပ္၊ မမွ်တရင္ လူထု မလိုခ်င္တဲ့သူေတြ စင္ေပၚ ေရာက္လာမွာေပါ့။ ဒါ အရွင္းႀကီးပါပဲ။

သည္အခါမွာ “ေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္” (“ေရြးေကာ္”လို႔ ဆက္သံုးသြားပါမယ္။)ရဲ႕ အခန္းက႑က အရမ္း စကားေျပာ လာပါၿပီ။ ေရြးေကာ္ေတြကိုယ္တိုင္က မွီခိုမႈ၊ ေၾကာက္ရမႈ၊ ဘက္လုိက္မႈ ကင္းရွင္း လြတ္လပ္ပါမွ၊ တနည္းေျပာရင္ ေရြးေကာ္ေတြ ကိုယ္တိုင္က သမာသမတ္ ရိွပါမွ လြတ္လပ္၊ မွ်တတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲေတြ ေပၚထြန္းလာမွာ ေျမႀကီးလက္ခတ္ မလြဲပါဘူး။

Image may contain: 5 people, people smiling, eyeglasses, selfie and closeup

မႏွစ္က ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႔ စြဲခ်က္ေတြ

၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ေမလ ၉ ရက္ေန႔မွာ က်င္းပခဲ့တဲ့ မေလးရွားႏိုင္ငံရဲ႕ အေထြေထြ ေရြးေကာက္ပြဲမွာေတာ့ မေလးရွားႏိုင္ငံရဲ႕ ေရြးေကာ္ဟာ မဲလိမ္ခဲ့တယ္ဆိုတဲ့ စြဲခ်က္ေတြ အုတ္ေအာ္ေသာင္းသဲ ေပၚထြက္လာခဲ့ပါတယ္။

မေလးမွာက ၂၀၀၆ ခုႏွစ္ ႏိုဝင္ဘာ ၂၃ ရက္ကတည္းက တရားဝင္ ဖြဲ႕စည္းထားတဲ့ ဘာဆီ (Bersih) ဆိုတဲ့ မဟာမိတ္အဖြဲ႕က အခိုင္အမာရိွေနတယ္။ အဲဒီ့မဟာမိတ္အဖြဲ႕ရဲ႕ နာမည္အျပည့္အစံုက သန္႔ရွင္း မွ်တတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားအတြက္ မဟာမိတ္အဖြဲ႕ (Coalition for Clean and Fair Elections) [မေလးလို Gabungan Pilihanraya Bersih dan Adil] ေပါ့။

ေရြးေကာက္ပြဲ မက်င္းပခင္ ၃ ရက္အလိုျဖစ္တဲ့ ၂၀၁၈ ေမ ၆ ရက္မွာကတည္းက ဘာဆီက ေရြးေကာ္ဟာ မသမာမႈေတြ က်ဴးလြန္ေနတယ္ဆိုၿပီး စြဲခ်က္ ၁၀ ခ်က္နဲ႔ သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲ လုပ္ခဲ့ပါတယ္။

ေရြးေကာက္ပြဲအၿပီး ၂၀၁၈ ၾသဂုတ္မွာ ဘာဆီက ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ မဟာသီယာဆီကို တိုင္စာပို႔ပါေတာ့တယ္။ မဲဆႏၵနယ္ နယ္နိမိတ္သတ္မွတ္ရာမွာ ပညာျပခဲ့တဲ့နည္းနဲ႔ တပါတီက မဲပိုရသေယာင္ ဖန္တီးခဲ့တာ၊ မဲေရတြက္တာ ၾကာလြန္းမက ၾကာတာ၊ မဲေပးရမယ့္ေန႔ကို ၾကားရက္ကို ေရြးလိုက္ျခင္းအားျဖင့္ မဲေပးသူ နည္းေအာင္ လုပ္ခဲ့တာ၊ ႏိုင္ငံျပင္ပေရာက္ေနသူေတြ စာတိုက္ကေန မဲေပးရ ခက္ေအာင္ မဲျပားေတြကို ေနာက္က်မွ ႏိုင္ငံျခားတုိင္းျပည္ေတြကို ပို႔ခဲ့တာဆိုတဲ့ စြဲခ်က္မ်ားနဲ႔ ေရြးေကာ္ဟာ မသမာမႈမ်ား က်ဴးလြန္ခဲ့ေၾကာင္း စြပ္စြဲလိုက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။

ခံု႐ံုးဖြဲ႕၊ ေရွာင္ထြက္

၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလ ၁၈ ရက္ေန႔မွာေတာ့ သည္အမႈကို စံုစမ္းစစ္ေဆးဖို႔ ျပည္ေထာင္စုတရားသူႀကီးေဟာင္း ၅ ဦးပါတဲ့ ခံု႐ံုးကို ဖြဲ႕စည္းမယ္လို႔ အစိုးရက စီစဥ္ပါေတာ့တယ္။

အဟဲ… ေရြးေကာ္ကလည္း ဘယ္ရမလဲေနာ္။ ေနာက္တရက္မွာပဲ ေရြးေကာ္အဖြဲ႕ဝင္ ၅ ေယာက္က ေရြးေကာ္ကေန ႏုတ္ထြက္သြားပါေတာ့တယ္။ က်န္တဲ့တေယာက္ကလည္း ႏိုဝင္ဘာ ၂၇ ရက္မွာ ႏုတ္ထြက္ပါတယ္။ ေရြးေကာ္အဖြဲ႕ဝင္ ၆ ေယာက္စလံုး တာ့တာျပသြားေတာ့ ခံု႐ံုးက တိုးလို႔တန္းလန္း။ ဆက္စစ္ရမွာလား၊ မစစ္ရဘူးလား။

သို႔ေပတည့္ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းအရ ႏုတ္ထြက္တာ တရားဝင္မွာက ၂၀၁၉ ဇႏၷဝါရီ ၁ ရက္ေန႔မွ တရားဝင္မွာ။ ဒါနဲ႔ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာ ၅ ရက္ေန႔မွာ ခံု႐ံုးကို ဖြဲ႕လိုက္တယ္။

ခံု႐ံုးရဲ႕ ဆံုးျဖတ္ခ်က္

ျပႆနာက ႏုတ္ထြက္တာျဖစ္တဲ့အတြက္ အဲဒီ့ ေရြးေကာ္ဆရာႀကီးေတြဟာ အၿငိမ္းစားလစာ ခံစားခြင့္ ရိွေနတယ္။ အထုတ္ခံရတယ္ဆိုရင္ ခံစားခြင့္မရိွဘူး။ ဘာဆီက ခံု႐ံုးက စစ္ေဆး၊ အျပစ္မရိွရင္ အၿငိမ္းစား လစာ ခံစားေစ၊ ရိွရင္ မခံစားေစနဲ႔၊ အဲလို ျပတ္ျပတ္သားသား ျဖစ္ေစခ်င္တယ္။ ေရွ႕ေနခ်ဳပ္ကလည္း ဘဝင္မက်ဘူး။ သည္လို ထြက္တာဟာ သူတို႔ရဲ႕ မသမာမႈကို စံုစမ္းစစ္ေဆးမယ့္ ခံု႐ံုးကို သက္သက္မဲ့ ေမွာင့္လိုက္တာပဲလို႔ ေျပာတယ္။

ခံု႐ံုးက စြဲခ်က္တင္သင့္ မတင္သင့္ မဲခြဲေတာ့ ၃ မဲ ၂ မဲနဲ႔ စြဲခ်က္မတင္သင့္ဘူးျဖစ္သြားတယ္။ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈ မလုပ္ေတာ့ဘူးေပါ့။

ဘာဆီလည္း မေက်နပ္ဘူး။ တာဝန္ရိွသူေတြဟာ ႏုတ္ထြက္လိုက္ရင္ ဘာပဲ က်ဴးလြန္ခဲ့ က်ဴးလြန္ခဲ့ ေရွာင္ထြက္လို႔ ရတယ္ဆိုတဲ့ သတင္းစကားကို ခံု႐ံုးက ပါးလိုက္တာပဲလို႔ ဆိုတယ္။

ေရွ႕ေနခ်ဳပ္ကေတာ့ ေျပာတယ္။ ခံု႐ံုးက အၾကံျပဳခ်က္ကိုသာ ေပးတာ၊ ဥပေဒေၾကာင္းအရ စည္းေႏွာင္မႈ မရိွဘူး။ ဒါ့ေၾကာင့္ သည္အမႈအတြက္ တျခားလမ္းေတြ ရိွေသးတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ အၾကံျပဳခ်က္ ၅ ရပ္ကို ဘုရင့္ဆီ သူတင္မယ္လို႔ ဆိုတယ္။

ေရြးေကာ္ ဥကၠဌသစ္

ေရြးေကာ္အတြက္ အလြတ္တန္း ေရွ႕ေန အာ့(ထ္) ဟာရြန္ကို ဥကၠဌသစ္အျဖစ္ ၂၀၁၈ စက္တင္ဘာ ၂၁ ရက္မွာ ဘုရင္က ဖြဲ႕အုပ္ဥနဲ႔အညီ ခန္႔အပ္လိုက္ပါတယ္။ အသက္ ၅၆ ႏွစ္အရြယ္သာ ရိွေသးတဲ့ ဟာရြန္က မေလးတကၠသိုလ္နဲ႔ လန္ဒန္က ဘုရင့္ေကာလိပ္တို႔က ဥပေဒ ဘြဲ႕မ်ား ရယူခဲ့သူ ျဖစ္ၿပီး ၁၉၈၇ ခုႏွစ္ကစၿပီး ေရွ႕ေနအျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့တဲ့သူပါ။ ေရြးေကာက္ပြဲ ဥပေဒေတြကို ကၽြမ္းက်င္ပိုင္ႏိုင္သူလို႔ ဆိုပါတယ္။

ေရြးေကာ္ကို ခန္႔ထားသူ ဦးလူလည္

သည္ႏွစ္ ေဖေဖာ္ဝါရီ ၁၅ ရက္မွာေတာ့ ေနာက္ထပ္ ေရြးေကာ္အဖြဲ႕ဝင္ ၅ ေယာက္ကို ဖြဲ႕အုပ္ဥနဲ႔အညီ ဘုရင္က ခန္႔လိုက္ျပန္ပါတယ္။ သည္ေနရာမွာ ဖြဲ႕အုပ္ဥ (ဖြဲ႕စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပံုအေျခခံဥပေဒ) ကို ထည့္သာ ေျပာရတယ္။ မေလး ဖြဲ႕အုပ္ဥမွာ ေရြးေကာ္ကို ဘုရင္က ခန္႔ရမယ္လို႔ ျပ႒ာန္းထားေပမယ့္ အဲလို ခန္႔တဲ့အခါ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္က အမည္စာရင္း တင္သြင္းသူကို ခံရမယ္လို႔ ဖြဲ႕အုပ္ဥပမွာပဲ ဆိုထားျပန္တာမို႔ လက္ေတြ႕မွာ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္သေဘာက်သူေတြကို ခန္႔ရတာေပါ့။

သို႔ေသာ္ သည္တခါ ခန္႔ပံုက သင္းတယ္။ ဒါမွ မဟုတ္ စိတ္ဝင္စားစရာ ေကာင္းလြန္းလွပါတယ္။ တနည္းေျပာရင္ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ “လ်င္တာ”၊ လူရည္လည္တာ၊ လူဝါးဝတာကို ျပလိုက္တယ္လို႔ေတာင္ က်ေနာ္ျဖင့္ ထင္မိပါတယ္။

လန္ထြက္ေနတဲ့ ဒုဥကၠဌ

ပထမဆံုးက ဒုဥကၠဌအျဖစ္ ခန္႔ထားခံရတဲ့ အာဇမီ ရွရြမ္ပါ။ မေလးတကၠသိုလ္၊ ဥပေဒဌာနက တြဲဖက္ပါေမာကၡ။ အင္ထနက္မွာ ေနာက္လိုက္ေနာက္ပါ အလြန္မ်ားသူ၊ ေရာ့(ခ္)ၾကယ္ပြင့္လို႔ေတာင္ တင္စားခံရတဲ့ ဂ်င္းေဘာင္းဘီနဲ႔ တီရွပ္သာ တစိုက္မတ္မတ္ ဝတ္ဆင္သူ၊ ဆံပင္ရွည္ကို ေနာက္မွာ စုၿပီး စည္းထားသူ “လန္ထြက္ေနတဲ့” ပါေမာကၡပါ။ ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံက ဥပေဒ ဘြဲ႕ရခဲ့တဲ့သူ ျဖစ္ၿပီး မေလးတကၠသိုလ္မွာ ၂၉ ႏွစ္တာ စာသင္ေပးခဲ့သူ ျဖစ္ပါတယ္။

၂၀၁၄ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလမွာ သူ႔ကို ကုလားျဖဴအဂၤလိပ္တို႔ ခ်န္ရစ္ခဲ့တဲ့ ဥပေဒ ျဖစ္တဲ့ “ႏိုင္ငံေတာ္ အၾကည္ညိဳ ပ်က္ေစမႈ” ပုဒ္မတပ္ၿပီး ဖမ္းဆီးခဲ့ေပမယ့္ စြဲခ်က္ကို ေနာက္ပိုင္းမွာ ပယ္ဖ်က္ခဲ့ဖူးပါတယ္။ အၾကည္ညိဳပ်က္တယ္လို႔သာ စြပ္စြဲတယ္၊ တကယ္တမ္းမွာသူက ဖြဲ႕အုပ္ဥနဲ႔ မညီတာကို ေထာက္ျပခဲ့တာသာ ျဖစ္ပါတယ္။ (မေလး ႏိုင္ငံေရးက ႐ႈပ္ေထြးလြန္းပါတယ္။ အဲဒါကို အေသးစိတ္ရွင္းရင္ က်ေနာ္လည္း အီ၊ ပရိသတ္လည္း စိမ့္သြားပါလိမ့္မယ္။ ဝါသနာပါရင္ ကိုယ့္ဘာသာသာ ရွာရွက္ဖတ္ၾကပါေတာ့ဗ်ာ။)

အဲလိုလူက ဒု ဥကၠဌျဖစ္လာတာပါ။ သူ႔အသက္ကို ရွာမေတြ႕ေပမယ့္ ၅၀ ဝန္းက်င္ပဲ ျဖစ္ေလာက္ပါတယ္။ ၅၅ ေတာင္ ေက်ာ္ေသးပံု မရပါဘူး။

တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူ မတ္မတ္ေလးလည္း ပါသဗ်

ေနာက္တေယာက္က ဘာဆီလႈပ္ရွားမႈမွာ ပါဝင္ခဲ့သူ ျဖစ္ၿပီး ခန္႔အပ္ခံရခ်ိန္မွာ ဘာဆီရဲ႕ ရင္းျမစ္အရာရိွအျဖစ္ တာဝန္ယူထားတဲ့ အမ်ိဳးသမီး ဇိုး ရန္ဒါဝါပါ။ အသက္က ၃၀ ေက်ာ္ေလးပဲ ရိွပါေသးတယ္။

သူကလည္း လန္ထြက္ေနတဲ့ ပါေမာကၡလို ေခသူမဟုတ္ပါပဲ။ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ေမလမွာ သူနဲ႔ ဘာဆီက တျခားတက္ၾကြ လႈပ္ရွားသူေတြကို ပုလိပ္က ေခၚစစ္တာ ခံခဲ့ဖူးသူပါ။ အမႈကေတာ့ စုေဝးခြင့္အက္ဥပေဒကို ေဖာက္ဖ်က္လို႔ ဆိုပဲ။

လန္ဒန္ စီးပြားေရး ေက်ာင္း (LSE) က ပါရဂူဘြဲ႕ရ၊ ပထမတန္း ဂုဏ္ထူးနဲ႔ ေအာင္ျမင္ခဲ့သူ ျဖစ္ပါတယ္။ ပါရဂူဘြဲ႕မွ တဘြဲ႕မဟုတ္ ႏွစ္ဘြဲ႕ရသူပါ။ က်ေနာ္ထင္တယ္၊ တကမၻာလံုးမွာ မဟုတ္ဘူးဆိုရင္ေတာင္ အာရွက ေရြးေကာ္ေတြထဲမွာ သူဟာ အသက္အငယ္ဆံုး ေရြးေကာ္အဖြဲ႕ဝင္ ျဖစ္ပါတယ္။ (သူ႔ပံု သီးျခားထည့္ထားပါတယ္။)

က်န္ ၃ ေယာက္

က်န္တဲ့ ၃ ေယာက္မွာ တေယာက္က ႏိုင္ငံျခားေရး ဝန္ႀကီးဌာန အတြင္းဝန္ခ်ဳပ္ေဟာင္းရယ္၊ လူသားရင္းျမစ္ ဝန္ႀကီးဌာန ညြန္ခ်ဳပ္ေဟာင္း အမ်ိဳးသမီးရယ္၊ မေလးရွား ကီဘန္ဆာ(န္) တကၠသိုလ္က အႀကီးတန္းသုေတသီရယ္တို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

မေလးရွားႏိုင္ငံရဲ႕ သမိုင္းမွာ သည္ေရြးေကာ္ဟာ အသက္အငယ္ဆံုး အဖြဲ႕ဝင္ေတြနဲ႔ ဖြဲ႕စည္းထားတာပါပဲ။

မုဒိတာ ပြားခ်င္စရာ

သည္ေရြးေကာ္ကို ေဖေဖာ္ဝါရီလကမွ ဖြဲ႕စည္းလိုက္တာမို႔ သူ႔သက္တမ္းက အခုမွ ၆ လသာသာပဲ ရိွပါေသးတယ္။ သူတို႔ ဘယ္ေလာက္စြမ္းၿပီလဲဆိုတာကို မျပႏိုင္ေသးဘူးေပါ့။

သို႔ေသာ္ လူငယ္ေတြနဲ႔ ေသြးသစ္ေလာင္းလိုက္တာ၊ အမ်ိဳးသမီးႏွစ္ဦး ပါဝင္တာ၊ ႏိုင္ငံေတာ္ အၾကည္ညိဳပ်က္ေစမႈနဲ႔ စြပ္စြဲခံရဖူးသူ၊ တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူေတြ ထည့္ထားတာမ်ားဟာျဖင့္ရင္ အလြန္အင္မတန္ မုဒိတာပြားခ်င္စရာပါပဲ။ ပိုမုဒိတာ ပြားထိုက္တာက တကယ့္ပညာတတ္ေတြ ဦးေဆာင္ေနတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းျဖစ္ေနတာပါ။

အလုပ္နဲ႔ ျပတဲ့ သက္ေသ

အသက္ ၉၃ ႏွစ္အရြယ္ လက္ရိွ မေလးဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ (ဆရာဝန္ဘြဲ႕ရ) ေဒါက္တာ မဟာသီယာ မိုဟာမက္ရဲ႕ အေျမာ္အျမင္က မအိုေသးဘူးဆိုတာ လက္ေတြ႕ ျပလိုက္တာလို႔ ျမင္မိပါတယ္။ ဒါမွမဟုတ္ အထက္မွာ က်ေနာ္ေရးခဲ့သလို သူ လူရည္လည္လြန္းတာပါ။

ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးဆိုတာ ပါးစပ္က အျမႇဳပ္ထြက္ေအာင္ ဘယ္ေလာက္ေျပာေျပာ၊ လက္ေတြ႕ ဘာမွ ျဖစ္မလာရင္ အလကားပါပဲ။ မဟာသီယာႀကီးကေတာ့ ေရြးေကာ္ကို အထက္ပါအတိုင္း ျပဳျပင္ဖြဲ႕စည္းလိုက္ျခင္းအားျဖင့္ အလုပ္နဲ႔ သက္ေသျပလိုက္တယ္လို႔ က်ေနာ္ျဖင့္ ႐ႈျမင္သံုးသပ္ေနမိရပါေတာ့တယ္။

အားလံုး ေတြးဆ ဆင္ျခင္ၾကည့္ႏိုင္ၾကပါေစ
အတၱေက်ာ္
(၃၀၀၈၁၉)

က်မ္းကိုး စာရင္း
https://bit.ly/2zwMBYp
https://bit.ly/2ZINSuo
https://bit.ly/2ZEXw0K
https://bit.ly/2UewY1r
https://bit.ly/34eTIDc
https://bit.ly/2Zyvu3b
https://bit.ly/2HwmRQb
https://bit.ly/2Lad6K1

အတၳဳပၸတၱိဓာတ္ရွင္ဆိုတာ… အႏုပညာသည္ဆိုတာ…

Bohemian Rhapsody ဆိုတာ သမား႐ိုးက် စိတ္ကူးစိတ္သန္း မရိွသူ လူတစုရဲ႕ သံပိုင္းကဗ်ာရွည္လို႔ ျပန္ဆိုရမယ္ ထင္ပါတယ္။

၁၉၈၀ ျပည့္လြန္ႏွစ္ေတြမွာ လူငယ္ဘဝကို ျဖတ္သန္းခဲ့ရေတာ့ Queen သီခ်င္းေတြ ႀကိဳက္ခဲ့ဖူးတယ္။ Freddie Mercury ဆိုတဲ့နာမည္ကို ၾကားဖူးတယ္။

မႏွစ္က ႏွစ္ကုန္မွာ ဘန္ေကာက္ကို ေရာက္ခိုက္ ဓာတ္ရွင္ၾကည့္မယ္လုပ္ေတာ့ အဲဒီ့ ဇာတ္ကား ႐ံုတင္ေနေပမယ့္ သိပ္ေကာင္းမယ္ မထင္လို႔ မၾကည့္ျဖစ္ခဲ့ဘူး။

ေဟာ… မေန႔တေန႔ကက်ေတာ့ အဲဒီ့ကားက ေအာ္စကာဆု ၄ ဆု ရသြားတယ္၊ သ႐ုပ္ေဆာင္ဆုလည္း ရတယ္ၾကားလိုက္ၿပီးတဲ့ေနာက္ ႐ံုလည္း ျပန္တင္တာ ၾကံဳရတာမို႔ ဝင္ၾကည့္ျဖစ္သြားပါေတာ့တယ္။

ဇာတ္ကားနာမည္က Queen အဖြဲ႕ရဲ႕ နာမည္ေက်ာ္ သီခ်င္းပါ။ ဖရက္ဒီပဲ ေရးခဲ့ ဆိုခဲ့တာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။Image may contain: 1 person, closeup

သို႔ေသာ္ သမား႐ိုးက်က ျပတ္ျပတ္သားသား ခြဲထြက္ လြတ္ေျမာက္ေနတဲ့ အႏုပညာရွင္တေယာက္ရဲ႕ အတၳဳပၸတၱိ ဇာတ္ကားတကားအတြက္ သည္အမည္က သိပ္ကို လိုက္ဖက္လြန္းပါတယ္။

ေနာက္တခ်က္က အတၳဳပၸတၱိကို ႐ိိုက္ျပပံု။ လူ႔ဘဝမွွာ ၄၅ ႏွစ္ ေနသြားတဲ့ အဲဒီ့ အႏုပညာသည္ရဲ႕ ဂီတဘဝ ၁၅ ႏွစ္ကိုပဲ ႐ိုက္ျပသြားတယ္။

၂ နာရီ ၁၄ မိနစ္ၾကာ ဇာတ္ကားဆိုတာ အေတာ္ရွည္တယ္လို႔ ဆိုရပါမယ္။ ၁၅ ႏွစ္ကို ၂ နာရီ ၁၄ မိနစ္နဲ႔ ဝင္ေအာင္ ႐ိုက္ျပဖို႔ဆိုတာ ႐ုပ္ရွင္ ဘာသာစကားကို အျပည့္အဝ နားလည္တတ္ကၽြမ္းမွ ျဖစ္ႏိုင္တာမ်ိဳး။

ဇာတ္ပႏၷက္ျဖစ္တဲ့ ဖရက္ဒီ့ ဘဝ လာရာ လမ္းေၾကာင္း အေျခခံကို ၃-၄ မိနစ္ေလာက္နဲ႔ ပံုေဖာ္ထားတယ္။ သူနဲ႔ သူ႔အေမ၊ သူနဲ႔ သူ႔အေဖရဲ႕ ဆက္ဆံေရး၊ သူ႔ရဲ႕ ေဖာက္ထြက္လိုတဲ့ အငုံ႔စိတ္ အားလံုးကို မိနစ္ နည္းနည္းေလးနဲ႔ ပီေအာင္ ျပသြားတယ္။

သမိုင္းအခ်က္အလက္ အလြဲေတြ အေတာ္မ််ားမ်ား ပါတယ္လို႔ ေဝဖန္သူေတြက ဆိုၾကပါတယ္။ ဒါကေတာ့ ဇာတ္နာေအာင္ ဖန္တီးရတာပဲလို႔ ဒါ႐ိုက္တာက တံု႔ျပန္ပါတယ္။ ေျပာသူေရာ၊ တုံ႔ျပန္သူပါ ႏွစ္ဖက္စလံုး မမွားပါဘူး။ ကဗ်ာမွာဆိုရင္ စာဆို႔ အခြင့္အေရးေပါ့။ ဓာတ္ရွင္မွာေတာ့ ဇာတ္ဆရာ့ အခြင့္အေရးေပကပဲ။

သို႔ေသာ္ ဖရက္ဒီနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အေရးႀကီးတဲ့ အခ်က္ကို ပီျပင္ေအာင္ ေဖာ္ညြန္းႏိုင္ခဲ့တယ္လို႔ ျမင္ပါတယ္။

Image may contain: 1 person, on stageဖရက္ဒီဆိုတဲ့ အဆိုေတာ္ဟာ အေတြးအေခၚအရ ပိတ္မိေနသူ မဟုတ္ဘူး။ ေရွး႐ိုးစြဲ မဟုတ္ဘူး။ သူမ်ားထက္ ထူးၿပီးေရာဆိုၿပီး တမင္လုပ္ ေဖာက္ထြက္ေနသူလည္း မဟုတ္ဘူး။ သူ႔ပင္ကို ဗီဇကိုက လြတ္ေျမာက္ေနတာ။ ဘယ္သူ႔လက္ေအာက္ခံမွ မဟုတ္၊ ဘာဝါဒရဲ႕ အပိတ္အေႏွာင္ကိုမွ မခံရဘဲ အႏုပညာကိုသာ သည္းသည္းမည္းမည္း ဇြဲႀကီးႀကီး ဖက္တြယ္ လုပ္ကိုင္သြားသူဆိုတာ မိိမိရရ ျပသြားႏိုင္ခဲ့တယ္လိို႔ ျမင္မိပါတယ္။

အေတြးေတြ ရလာတယ္။ ရွည္လ်ားလွတဲ့ လူတေယာက္ရဲ႕ ဘဝဇာတ္ေၾကာင္းကို ၁ နာရီခြဲ ၂ နာရီေလာက္အတြင္းမွာ ဓာတ္ရွင္အျဖစ္ ႐ိုက္ျပတဲ့အခါ အဲဒီ့လူဟာ ဘယ္လို လူစားလဲဆိုတာ ပီျပင္ေအာင္ ႐ိုက္ျပႏိုင္ရင္ ဓာတ္ရွင္သမား တာဝန္ေက်တယ္လို႔ ဆိုႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။

ေနာက္တခုက ပံုနဲ႔ ျပထားပါတယ္။ တကယ့္ ဖရက္ဒီနဲ႔ ဖရက္ဒီအျဖစ္ သ႐ုပ္ေဆာင္သူ။ ႐ုပ္ခ်င္း တထပ္တည္း တူစရာ မလိုပါဘူး။ နီးစပ္ရင္ ျဖစ္ပါတယ္ဆိုတဲ့ အျမင္။ (အရပ္ခ်င္းေတာင္ မတူဘူးဗ်။ ဖရက္ဒီအစစ္က ျမင့္တယ္။ သ႐ုပ္ေဆာင္က ဂ်ပု။)

အေရးႀကီးဆံုးကေတာ့ အႏုပညာသမားစစ္စစ္ဆိုတာ ဘယ္လိုလူလဲ။ ပုဂၢိဳလ္ေရး၊ အယူဝါဒ အစြန္းတခုခုေနာက္ကို ေကာက္ေကာက္ပါေအာင္ လိုက္ေနသမွ် အဲဒီ့လူဟာ အႏုပညာသမား မဟုတ္ဘူး။ အေယာင္ေဆာင္ပဲ။

အႏုပညာသမားစစ္ရင္ အကုန္လံုးနဲ႔ ကင္းတယ္။ ဆိုရွယ္လစ္ သ႐ုပ္မွန္ေတြ၊ အႏုပညာသည္ ျပည္သူ႔အတြက္ေတြ မေအာ္တတ္ဘူး။ သူ ဖန္တီးခ်င္တဲ့ အႏုပညာကို ႐ိုး႐ိုးသားသား လုပ္တယ္။ စိတ္ေရာ ကိုယ္ပါ ႏွစ္ၿပီး လုပ္တယ္။

က်ေနာ္ တခါက ေရးခဲ့ဖူးသလို အႏုပညာသမားစစ္စစ္က ဘယ္သူ႔ လက္ေအာက္ခံ၊ ႏို႔သက္ခံမွ မဟုတ္ဘူးဆိုတာကို သည္ဇာတ္ကားထဲက သြားေလသူ အဆိုေတာ္ သီခ်င္းေရးဆရာက ပီပီျပင္ျပင္ ျပသြားခဲ့ပါတယ္။

(Octave ေလးခုနဲ႔ ဆိုႏိုင္သူ၊ ေခတ္ေပၚေတးဂီတသမိုင္းမွာ အေျပာင္ေျမာက္ဆံုးတေယာက္ျဖစ္သူ ဖရက္ဒီ့ ဆိုပံုဆိုေပါက္နဲ႔ ဆိုဟန္ကို သည္မွာ ၾကည့္ႏိုင္ပါတယ္။ https://youtu.be/A22oy8dFjqc )

 

အားလံုး ေတြးဆ ဆင္ျခင္ၾကည့္ႏိုင္ၾကပါေစ…

အတၱေက်ာ္

(၀၁၀၃၁၉)

ရလိုမႈ တခုတည္း မၾကည့္ၾကပါနဲ႔…

💰💰💰💰💰💰💰💰💰💰💰💰

တဖက္က ေတာ္ေတာ့္ကို လပ္ေနရွာၾကတာကလား

(တိုင္းရင္းသားအကုန္လံုး ပါဝင္တယ္လို႔ သတ္မွတ္ထားေသာ) ျမန္မာမဟုတ္တဲ့ ဗမာအားလံုး မဟုတ္ေတာင္ အေတာ္မ်ားမ်ားဟာ တဖက္လပ္ေတြ ျဖစ္ကုန္ၾကၿပီလို႔ ေျပာရင္မလြန္ဘူး ထင္ပါတယ္။

က်ေနာ့္ ဖြဘုတ္ ကလ်ာဏမိတၱေတြထဲမွာ အခြန္ဦးစီးက ႀကီးႀကီးမာစတာေတြ ရိွတယ္။ သူတို႔ထဲက တခ်ိဳ႕ဟာ အခြန္ေဆာင္ရမွာ ႏိုင္ငံသားတိုင္း တာဝန္ဆိုတဲ့ ဘုတ္အုပ္ႀကီးထဲက စာေတြကို ဇာခ်ဲ႕ၿပီး ဖြဘုတ္မွာ တင္တယ္။ အခြန္ေပးေရးအတြက္ ဖြဘုတ္ကတဆင့္ စည္း႐ံုး လံႈ႔ေဆာ္တယ္ေပါ့။ သူတို႔ တရားပါတယ္။ အခြန္ လ်ာထားခ်က္အတိုင္း အျပည့္အဝ ေကာက္ခံႏိုင္မွ သူတို႔ ဖင္ထိုင္ခံုေလး ျမဲေနမွာကိုး။ ေျပာေပါ့။ ေရးေပါ့။

သို႔ေသာ္… သည္ေမာင္ေတြ တဖက္လပ္ပံုက အခြန္ထမ္း လူထုဘက္ကေတာ့ တစက္ကမွ ေတြးေဖာ္မရတာပဲ။

တန္ေအာင္ အရင္လုပ္

တရက္ကေတာ့ မေနႏိုင္လို႔ ေျပာမိသြားတယ္။ စခယ္(န္)ဒီ ေနးဗွီးယန္းႏိုင္ငံေတြမွာ အခြန္ကို ဝင္ေငြရဲ႕ ၄၀ % ဝန္းက်င္၊ တခ်ိဳ႕ဆို အဲ့ထက္ေတာင္ မ်ားေသး၊ ေပးရတယ္။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီ့ အခြန္ထမ္း လူထုအတြက္ အိမ္ရာ မပူရ၊ အိုနာစာ ရံပံုေငြ မပူရ၊ က်န္းမာေရး၊ ပညာေရး၊ သြားလာေရး မပူရေအာင္ အစိုးရက လုပ္ေဆာင္ေပးထားတယ္။ အဲဒါမ်ိဳးသာ ျဖစ္လို႔ကေတာ့ က်ေနာ္တို႔လည္း သိပ္ေပးခ်င္တာေပါ့ဗ်ာ။

ေရႊနံနံႀကီးမွာက်ေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ေပးလိုက္တဲ့ အခြန္အမ်ားစုက ႏွစ္စဥ္ ရသံုးခန္႔မွန္းေျခ ေငြစာရင္း ထြက္လာတဲ့အခါ ဘယ္ဌာနကို အမ်ားဆံုး ေရာက္သြားသလဲ။ လူထုနဲ႔ သက္ဆိုင္တဲ့ က်န္းမာေရး၊ ပညာေရး၊ လူမႈဖူလံုေရးအတြက္ ဘယ္ႏွရာခိုင္ႏႈန္းစီ ေရာက္သလဲ။ ဒါေတြကို အမ်ားသိမို႔ မီးေမာင္းထိုးမျပခ်င္ပါဘူး။ သို႔ေပတည့္ အဲဒီ့တခ်က္နဲ႔တင္ အခြန္က ေပးခ်င္စရာ သိပ္မေကာင္းတာကို ထိုင္ခံုျမဲခ်င္သူေတြ မျမင္ရွာၾကတာ သိပ္သနားစရာ ေကာင္းတာပဲ။

သေဘာပါလား ပရိသတ္

သည့္ထက္ပိုတဲ့ အခ်က္ကေတာ့ ဘယ္ဌာနဆိုင္ရာသြားသြား၊ ဘာကိစၥအတြက္သြားသြား၊ ဘယ္ေလာက္ပဲ ေသးငယ္တဲ့ ကိစၥျဖစ္ေနပါေစ၊ က်ေနာ္တုိ႔ ေပးထားတဲ့ အခြန္က ျဖစ္လာတဲ့ ေငြေတြကို လစာအျဖစ္ စားသံုးေနသူ ဂိတ္ေစာင့္မွသည္ ညႊန္ၾကားေရးမွဴးခ်ဳပ္အထိက လူထုကို ကူညီေပးမယ္၊ စိတ္ခ်မ္းသာေအာင္ အတတ္ႏိုင္ဆံုး ေဆာင္ရြက္ေပးမယ္ဆိုတဲ့ စိတ္ဓာတ္မ်ိဳးေတြနဲ႔ မဟုတ္ဘဲ သေဟာက္သဟ လုပ္ခ်င္တဲ့ ဉာဥ္အျပည့္နဲ႔ ျဖစ္ေနတာႀကီးဟာ အင္မတန္ ခါးသီးလွပါတယ္။

လူထုဝန္ထမ္းလို႔ ေျပာင္းေခၚသင့္တာ ၾကာ

အမွန္က သူတို႔ေတြဟာ လူထုဝန္ထမ္း (Public Servants) ေတြပါ။ လူထုကို အလုပ္အေကၽြးျပဳရမွာပါ။

ဒါေပသည့္ ဗမာလိုက်ေတာ့ လူထုဝန္ထမ္းလို႔ မေခၚဘဲ အစိုးရဝန္ထမ္း (Government Servants) လို႔ ေခၚလိုက္ၾကတယ္။ အဲဒီ့မွာတင္ သူတို႔ဟာ လူထုကို အလုပ္အေကၽြးမျပဳေတာ့ဘဲ အစိုးရကိုသာ အလုပ္အေကၽြးျပဳေနၾကတဲ့၊ တနည္းေျပာရရင္ အစိုးရ အလုိက် မွန္မွန္ မွားမွား၊ မ်က္စိမိွတ္ ကျပအသံုးေတာ္ခံေနၾကတဲ့ မ်က္ကန္းဝန္ထမ္းေတြ ျဖစ္ကုန္ၾကတယ္။ စံုလံုး မကန္းဘူးဆိုေတာင္ အထက္က ေျပာခဲ့တဲ့ အခြန္ေပးေရး လံႈ႔ေဆာ္ေဆာင္ရြက္ေနၾကသူေတြလို တဖက္လပ္ေတြ ျဖစ္ကုန္ၾကပါေတာ့တယ္။

လူလို စဥ္းစားရင္

အဲသလို ဝန္ထမ္းေတြနဲ႔ မလႊဲသာတိုင္း ရင္ဆိုင္ေနၾကရတဲ့ လူထုက အခြန္ကို ၾကည္ၾကည္သာသာ ေပးခ်င္ၾကပါ့မလား။ ငါတို႔ ပိုက္ဆံလည္း စားေနေသး၊ ငါတို႔အေပၚလဲ ေမာက္မာေသးလို႔ပဲ ေတြးၾကမွာပါ။ အဲဒါကို အခြန္က တာဝန္ရိွသူေတြ ျမင္သင့္တယ္။ အခြန္ေပးေစခ်င္ရင္ ေပးေပ်ာ္မယ့္ အခင္းအက်င္းကို အရင္ဆံုး ဖန္တီးဖို႔ လိုပါလိမ့္မယ္။ အဲလိုမဟုတ္ဘဲ ပုဒ္ထီး ပုဒ္မေတြနဲ႔ ကိုင္ကိုင္ေပါက္ေနရင္ေတာ့ လက္နက္ျပ ေငြေတာင္းတဲ့ လုပ္ရပ္နဲ႔ မနီး႐ိုးစြဲသာ ျဖစ္ေနပါလိမ့္မယ္။

အခုလည္း လာျပန္ပါၿပီ။ လွ်ပ္စစ္ခြန္… အလြယ္ေျပာရင္ မီတာခေပါ့ဗ်ာ။

ေစ်းတက္တာ ျပႆနာ မဟုတ္၊ တက္ပံု လြဲခဲ့တာ

မီတာခေတြ ေစ်းတက္တုန္းက က်ေနာ္ တလံုးတပါဒမွ် မေျပာခဲ့ဘူး။ ေစ်းတက္တာကို ဘယ္သူ သေဘာတူတူ မတူတူ၊ က်ေနာ္ သေဘာတူတယ္။

အမွန္က အခုလို ျဗဳန္းခနဲ တက္ရမွာ မဟုတ္ဘဲ ဟိုး ဆိုရွယ္လစ္ေခတ္ကတည္းက ငါးျပားတိုး၊ ဆယ္ျပားတိုးနဲ႔ ျဖည္းျဖည္းခ်င္း တိုးတိုးသြားရမွာ။ ျပားေခတ္ ကုန္သြားတဲ့အခါ တက်ပ္တိုး၊ ႏွစ္က်ပ္တိုးေပါ့။ က်ပ္ေခတ္ ကုန္ေတာ့လည္း တဆယ္တိုး၊ ႏွစ္ဆယ္တိုးနဲ႔ ႏွစ္ေပါင္း ၄၀ ေလာက္အတြင္းမွာ ျဖည္းျဖည္းခ်င္း မသိမသာသာ တိုးခဲ့ရင္ ခုေလာက္ ႐ုပ္ပ်က္ဆင္းပ်က္ ျဖစ္စရာမလိုဘဲ လူထုလည္း အခုႏႈန္းထားကို ၾကည္ၾကည္ျဖဴျဖဴ ေပးေနၾကမယ္လို႔ ျမင္မိပါတယ္။

ထားပါေတာ့… အခုက်ေတာ့လည္း အမ်ား သေဘာတူတူ မတူတူ၊ ႏႈန္းထားသစ္နဲ႔ မီတာခ စာရြက္က ေရာက္လာပါၿပီ။ ေစ်းတက္တာကို အေစာႀကီးကတည္းက သေဘာမွ်သူ က်ေနာ္တို႔ မိသားစုအတြက္က ျပႆနာ မရိွပါဘူး။ မီတာစာရြက္ေလးေတြ ဓာတ္ပံု႐ိုက္ျပၿပီး နတ္သံေႏွာစရာလည္း အေၾကာင္း မရိွပါဘူး။

လွ်ပ္စစ္ဌာနရဲ႕ လုပ္ေပါက္အသစ္

ေျပာစရာ ျဖစ္လာတာက အထက္က ေျပာခဲ့တဲ့ အေၾကာင္းအရာပါပဲ။ လွ်ပ္စစ္ဌာနက လူထုဆီက ပိုက္ဆံလည္း လိုခ်င္ေသးတယ္၊ လူထုက ၾကည္ၾကည္ျဖဴျဖဴ ေပးခ်င္စရာေကာင္းေနေအာင္ ဖန္တီးမထားဘဲ လူထုကို ဒုကၡေပးတဲ့ စနစ္ႀကီးနဲ႔ စခန္းသြားပံုပါ။

သည္လ မီတာခက အမ်ားနည္းတူ က်ေနာ္တို႔အတြက္ ႏွစ္ဆ တက္သြားပါတယ္။ ဟုတ္ကဲ့… ၂ သိန္း ၆ ေသာင္းေက်ာ္ က်သင့္ပါတယ္။

အဟဲ… သြားေဆာင္ေတာ့ ဘာျဖစ္တယ္ မွတ္တံုး။

ႏွစ္သိန္းေက်ာ္ေနလို႔ ဘဏ္မွာ သြားေဆာင္ပါတဲ့။ ဟုတ္ကဲ့… သည္အထိက လက္ခံႏိုင္ပါတယ္။

သို႔ေသာ္ ဘဏ္မွာေဆာင္ၿပီးရင္ ဘဏ္ခ်လံကို သက္ဆိုင္ရာၿမိဳ႕နယ္႐ံုးဆီ ျပန္လာျပပါတဲ့။

ဟား… တယ္ဟုတ္ပါလား။ အေတာ္ အဆင္ေျပေအာင္ စီမံထားတာပဲ။

အကုန္လံုး အထက္စီးကခ်ည္းပဲ။ သည္လိုလုပ္ရင္ လုပ္၊ မလုပ္ရင္ မီးျဖတ္မယ္ေပါ့။ ဟုတ္တယ္ေလ… သူတို႔ ေျပာတဲ့အတိုင္း ဘဏ္မွာ မေဆာင္ရင္ မီတာခ မေပးဘူး၊ မီးျဖတ္လို႔ ရတယ္။ ဒါမွမဟုတ္ ၿမိဳ႕နယ္႐ံုးဆီ ဘဏ္ခ်လံ ျပန္လာမျပဘူးဆိုရင္လည္း သူတို႔စာရင္းမွာ မီတာခ မေဆာင္ထားဘူး၊ ဒါဆိုလည္း မီးျဖတ္လို႔ ရတယ္။ အဲလို မဟုတ္ဘူးလား။

လူထုကို ေကာင္းေကာင္း ဒုကၡေပးထားတဲ့ က်င့္စဥ္ေကာင္း က်င့္စဥ္ျမတ္ကို အခုလမွာ စတင္ ရင္ဆိုင္ရပါေတာ့တယ္။

အေျခခံနီတိေလးေတာ့ သတိထားသင့္

မီးခြန္၊ ေရခြန္၊ ဘာခြန္၊ ညာခြန္ ေကာက္ခ်င္သူေတြအေနနဲ႔ အေျခခံ နီတိေလးတခ်က္ေတာ့ သိထားသင့္မယ္ ထင္ပါတယ္။

“သူတပါး အိတ္ကပ္ထဲက ပိုက္ဆံကို လိုခ်င္ရင္ အဲဒီ့လူက ၾကည္ၾကည္ျဖဴျဖဴ ေပးခ်င္လာေအာင္ ကိုယ့္ဘက္က အရင္ ျပင္ဆင္ လုပ္ကိုင္ရတယ္”ဆိုတဲ့ နီတိပါပဲ။

မေၾကာက္ရင္ေတာ့ လုပ္ၾကေပါ့ေလ

မဟုတ္လို႔ကေတာ့ ခင္ဗ်ားတို႔ဟာ မသထာေရစာ အပင္းအဆိပ္ေတြကို မ်ိဳေနၾကသူေတြ ျဖစ္ေနၾကမွာပဲ။ သည္ဘဝမွာေရာ၊ ဘဝဆက္တိုင္းမွာပါ ခင္ဗ်ားတို႔အတြက္ ဝဋ္နဲ႔ ငရဲက အျမဲ ကပ္လိုက္ေနမွာေလးလည္း သတိရၾကေစခ်င္ပါတယ္။ သည္ဘဝကို ထည့္ေျပာရတာက ခင္ဗ်ားတို႔သည္လည္း မင္းခစားေတြမို႔ ကမ္းနားသစ္ပင္ေတြဆိုတာ မေမ့ေစခ်င္လို႔ ထည့္ေျပာလိုက္တာေနာ္။

လူထုအိတ္ကပ္ထဲက ပိုက္ဆံကို လိုခ်င္ရင္ တျခားဟာ အသာထားဦး၊ ေပးေခ်ရတဲ့အခါ လူထုမွာ ဝန္မပို ဝန္မပိဘဲ လြယ္ကူ အဆင္ေျပသက္သာမယ့္ နည္းေလာက္ေတာ့ အရင္ဦးဆံုး ဖန္တီးသင့္တဲ့အေၾကာင္း…

ဟုတ္ကဲ့…

သိစိတ္နဲ႔ ျဖစ္ေစ၊ မသိစိတ္နဲ႔ျဖစ္ေစ လူထုကို ဒုကၡေပးသူ ေမာင္မင္းႀကီးသားအေပါင္း သက္ရွည္က်န္းမာ ေဘးဘယာ ေဝးကြာၾကပါေစသား…

အားလံုး ေတြးဆဆင္ျခင္ၾကည့္ႏိုင္ၾကပါေစ…

အတၱေက်ာ္

(၁၆၀၈၁၉)