Let’s Open Our Mind’s Eye

စိတ္မ်က္စိကို ဖြင့္ရေအာင္

——————————————–

???????????????????????????????မိတ္ေဆြစာတည္းတစ္ေယာက္က ကြ်န္ေတာ့္ကို ေျပာျပတယ္။ လူငယ္ လက္သစ္စာနယ္ဇင္း ဆရာမေလးတစ္ေယာက္က  ဆရာလူထုစိန္ဝင္းကို မေက်မနပ္နဲ႔ “ကြယ္ရာက” ျပန္ေျပာတဲ့စကားတဲ့။ လူငယ္ေတြနဲ႔ အထိအေတြ႕ အလြန္မ်ားၿပီး လူငယ္ေတြအေပၚ ေစတနာထားတဲ့ ဆရာဦးစိန္ဝင္းက လူငယ္ေတြကို စာမ်ားမ်ား ဖတ္ၾကဖို႔ သူ႔စာေတြထဲမွာ အခါအားေလ်ာ္စြာ တိုက္တြန္းတတ္တယ္။ အဲဒါကို မေက်နပ္တာတဲ့။ အဲဒီ့ကေလးမက “အင္တာနက္ထဲမွာ ကြ်န္မတို႔ေတြ ေန႔စဥ္ဖတ္ေနတဲ့ စာေတြကို အဲဒီ့ဆရာ ဖတ္ဖူး၊ ျမင္ဖူးလို႔လား”လို႔  ျပန္ေျပာတယ္ဆိုပဲ။

အေၾကာင္းမသိရင္ အဲဒီ့ကေလးမေလး စကားက ဟုတ္သလိုလိုပါ။ အေၾကာင္း သိရင္ေတာ့ အဲဒီ့စကားက အေတာ္ေလး အံေခ်ာ္ေနတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ့္ကိုသာ အဲဒီ့စကားမ်ိဳး တိုက္႐ိုက္လာေျပာရင္ အဲဒီ့ ကေလးမေလးကို အားနာနာနဲ႔ ပထမဆံုး ေမးမိမွာက “ညည္း အဂၤလိပ္စာ ဘယ္ေလာက္မ်ား တတ္လို႔လဲဟင္…”လို႔သာ ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ ဒါမွမဟုတ္ရင္လည္း တ႐ုတ္စာ၊ ျပင္သစ္စာ၊ စပိန္စာလို တျခား အမ်ားသံုး ဘာသာစကား တစ္ခုခုကိုမ်ား တစ္ဖက္ကမ္းခတ္ တတ္ပြန္ေနပါသလားလို႔ ေမးရေတာ့မွာပါ။

မွန္ပါတယ္။ အင္တာနက္ထဲမွာ “သတင္းအခ်က္အလက္ေတြ” အမ်ားႀကီး ရွိပါတယ္။ သို႔ေပတည့္ အဲသလို ေအာတိုက္ေနတဲ့ သတင္း အခ်က္အလက္ေတြ အားလံုးဟာ ကမၻာမွာ လူသံုးမ်ားတဲ့ ဘာသာစကားေတြနဲ႔ ေရးထားတာေတြပါ။ ျမန္မာလို ေရးထားတာေတြ မဟုတ္ပါဘူး။ အဲေတာ့ ကမၻာ့လူသံုးမ်ား ဘာသာစကားတစ္ခုခုကို တတ္ကြ်မ္းမွသာလွ်င္ အဲဒါေတြကို ဖတ္႐ႈႏိုင္မွာလည္း ေသခ်ာေနပါတယ္။ ဒါက ပထမဆံုး အခ်က္ပါ။

ဒုတိယအခ်က္ကေတာ့ အဲဒီ့အင္တာနက္ထဲမွာ ရွိေနတာက “သတင္း အခ်က္အလက္”ေတြသာ ျဖစ္ပါတယ္။ “ရသစာေပ”ေတြ မဟုတ္ပါဘူး။ ရသစာေပေတြ လံုးလံုး မရွိဘူးလို႔ေတာ့ မေျပာလိုပါဘူး။ ရွိတန္သေလာက္ ရွိပါတယ္။ သို႔ေပမယ့္ တကယ့္ ရသေျမာက္ ဝတၳဳရွည္ႀကီးေတြ က်ရင္ေတာ့ အလကား ဖတ္လို႔ မရေတာ့ဘူး။ ပိုက္ဆံေပး ဝယ္ၿပီး ဖတ္မွ ရႏိုင္တာေတြ ျဖစ္ကုန္ပါတယ္။ ရသေျမာက္ ဝတၳဳရွည္အကုန္လံုးလည္း အင္တာနက္ ထဲမွာ မရႏိုင္ပါဘူး။ ရွိေနတဲ့ ရသစာေတြက အတိုအထြာေလးေတြပါ။ (ကြ်န္ေတာ္ ကိုယ္တိုင္ အဲဒီ့အတိုအထြာေတြထဲက တခ်ိဳ႕ကို ဘာသာျပန္ျပလာခဲ့တာ ၁၉၉၉ ခုႏွစ္ကတည္းကပါ။)

တတိယအခ်က္ကေတာ့ နည္းပညာေပါက္ကြဲမႈေခတ္၊ သတင္းအလွ်ံပယ္ေခတ္ရဲ႕ သဘာဝပဲျဖစ္ပါတယ္။ သည္အခ်က္က အင္မတန္ အေရးႀကီးပါတယ္။ သည္အခ်က္ေၾကာင့္လည္း သည္စာကို ေရးျဖစ္ရေတာ့တာပါ။

သတင္းအလွ်ံပယ္ေခတ္မွာ သတင္းအခ်က္အလက္(information)နဲ႔ အသိပညာ (knowledge)က တကယ့္ကို အလွ်ံပယ္ျဖစ္သလို လူတိုင္း လက္လွမ္းမီႏိုင္တဲ့ အရာျဖစ္လာပါၿပီ။ ဆိုၾကပါစို႔၊ ဂရိႏိုင္ငံသမိုင္းကို သိခ်င္တယ္၊ ဒါမွမဟုတ္ ေနာက္ဆံုးေပၚ ေဆးဝါးတစ္ခုအေၾကာင္း သိခ်င္တယ္ ဆိုပါစို႔။ တစ္ခ်ိန္တုန္းက အဲဒါမ်ိဳး သိခ်င္ရင္ အေတာ့္ကို ကရိကထ မ်ားလွပါတယ္။ သမိုင္းကို သိခ်င္တဲ့အခါ စာၾကည့္တိုက္ႀကီးေတြကို အားကိုးရတယ္။ ေနာက္ဆံုးေပၚ ေဆးဝါးအေၾကာင္း သိခ်င္တဲ့အခါ အဲဒီ့ ေဆးဝါးအေၾကာင္း ပါတဲ့ ေဆးပညာ စာနယ္ဇင္း တစ္ခုခုကို မနည္း လိုက္ရွာရတယ္။ အဆက္အသြယ္လည္းေကာင္း၊ အခ်ိန္လည္းေပးႏိုင္မွ အဲဒါေတြကို သိႏိုင္တယ္။ ေက်းရြာေလးမွာ ေနထိုင္သူတစ္ေယာက္အေနနဲ႔ အဲဒါမ်ိဳးေတြကို သိခ်င္ ဖတ္ခ်င္ေနရင္ ဘယ္လိုမွ လြယ္လြယ္ကူကူ မသိႏိုင္ မဖတ္ႏိုင္ခဲ့ဘူး။

အခု သတင္းအခ်က္အလက္အလွ်ံပယ္ေခတ္မွာက်ေတာ့ အဲလို မဟုတ္ေတာ့ဘူး။ ဟိုး ဇနပုဒ္မွာ ေနထိုင္လင့္ကစား အင္တာနက္ကို လက္လွမ္းမီ ေနၿပီဆိုတာနဲ႔ တစ္ၿပိဳင္နက္ ဘာသိခ်င္သလဲ၊ သက္ဆိုင္ရာ ဘာသာစကားကိုသာ တတ္ကြ်မ္းမယ္ဆိုရင္ မိနစ္ပိုင္းအတြင္းမွာ လိုခ်င္တာကို အလြယ္တကူ ရွာေဖြ ဖတ္႐ႈႏိုင္ေနပါၿပီ။ သိရႏိုင္ပါၿပီ။ ဒါဟာ သတင္းအခ်က္အလက္ အလွ်ံပယ္ေခတ္ရဲ႕ အားသာခ်က္ပါ။

အဲဒီ့ အားသာခ်က္နဲ႔အတူ ဒြန္တြဲေနတာကေတာ့ သတင္း အခ်က္အလက္ေတြ၊ အသိပညာေတြကို သိရွိထားျခင္းဟာ ဘာမွ အေရးမပါေတာ့ပါဘူး။ ဆိုလိုတာက ဗဟုသုတ စံုလင္႐ံုနဲ႔ လူေတာ မတိုးႏိုင္ေတာ့ပါဘူး။ အေတြ႕အၾကံဳရင့္က်က္႐ံုနဲ႔လည္း လူလုပ္လို႔ မရေတာ့ဘူး။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ အေတြ႕အၾကံဳ ႏုနယ္လွၿပီး ဗဟုသုတ နည္းပါးသူတစ္ေယာက္အေနနဲ႔လည္း သူ သိခ်င္တာကို မိနစ္ပိုင္းအတြင္းမွာ အလြယ္တကူ ရွာေဖြ သိရွိလာႏိုင္ေနတဲ့ ေခတ္ကာလႀကီး ျဖစ္ေနလို႔ပါပဲ။ လန္ဒန္က ၿမိဳ႕ႀကီးသား တစ္ေယာက္ သိႏိုင္တာကို အာဖဂန္နစၥတန္ႏိုင္ငံရဲ႕ ေက်းရြာေလးက ေတာသားေလး တစ္ေယာက္လည္း အခ်ိန္မဆိုင္းဘဲ သိႏိုင္ေနတဲ့ ေခတ္ႀကီးပါ။ သည္ေတာ့ ေတာသားေလးအေပၚမွာ ၿမိဳ႕ႀကီးသားက ငါသိ၊ ငါတတ္ သြားလုပ္လို႔ မရေတာ့ဘူး။

အလားတူပဲ၊ ကိုယ့္ဆီ လာၿပီး ေဈးဝယ္တဲ့သူ၊ အလုပ္အပ္တဲ့သူကို လွိမ့္လို႔၊ ၿဖီးလို႔ မရေတာ့ဘူး။ သူက ကိုယ့္ဆီ မလာခင္ကတည္းက သူ ဝယ္မယ့္ ပစၥည္းအေၾကာင္းေတြ၊ ေဈးႏႈန္းေတြကိုျဖစ္ေစ၊ ကိုယ့္အလုပ္နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကိုျဖစ္ေစ အင္တာနက္ထဲမွာ ႀကိဳတင္ ရွာေဖြ သိရွိထားႏိုင္ပါၿပီ။ ဆိုၾကပါစို႔၊ စကၤာပူႏိုင္ငံက ေက်ာင္းတစ္ေက်ာင္းမွာ ေက်ာင္းအပ္ခ်င္တယ္ဆိုပါစို႔။ ဆိုင္ရာ ဘာသာစကားကိုသာ တတ္ကြ်မ္းမယ္ ဆိုရင္ အဲဒီ့ေက်ာင္းနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကို အင္တာနက္ထဲကတစ္ဆင့္ အျပည့္အစံု သိႏိုင္ေနၿပီ။ ဒါတင္မကေသးဘဲ၊ အဲဒီ့ေက်ာင္းကို တိုက္႐ိုက္လွမ္းဆက္သြယ္ ၿပီး စံုစမ္းႏိုင္ေနၿပီ။ ၾကားပြဲစား ေျပာသမွ်ကို ယံုေနစရာ မလိုေတာ့ဘူး။

တစ္ေန႔က ကြ်န္ေတာ့္အိမ္သူ တာခ်ီလိတ္ကို အလည္သြားတယ္။ ကြ်န္ေတာ္က အလုပ္ မျပတ္တာနဲ႔ ရန္ကုန္မွာ က်န္ရစ္တယ္။ သူက ကြ်န္ေတာ့္ဆီ တာခ်ီလိတ္ကေရာ၊ မိုင္းလားကေရာ၊ မယ္ဆိုင္ကပါ ဖုန္းေတြ ျပန္ျပန္ဆက္ေနတယ္။ သူ႔အသံကို ၾကည္ၾကည္လင္လင္ ၾကားေနရတယ္။ တစ္ခ်ိန္တုန္းက၊ ဟိုးလြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္၂၀ ေက်ာ္တုန္းကဆို ဘယ္လိုမွ မျဖစ္ႏိုင္တာႀကီးက အခုေတာ့ လြယ္ကူေနၿပီ။

တာခ်ီလိတ္ရဲ႕ တာေလာေဈးထဲက ပစၥည္းတစ္မယ္ရဲ႕ ေရာင္းေဈးကို စကၠန္႔မဆိုင္းဘဲ ရန္ကုန္က သိႏိုင္ေနသလို ကမၻာတစ္ခုလံုး ႀကိဳက္တဲ့ေနရာကလည္း သိႏိုင္ေနၿပီ။ ေခတ္ႀကီးက နည္းပညာရဲ႕ ေစာင္မမႈေၾကာင့္ တအားကို ေျပာင္းသြားၿပီ။ သိခ်င္တာ သိရဖို႔ သိပ္ကို ျမန္ဆန္လြယ္ကူသြားၿပီ။
ေျပာခ်င္တာက သတင္းအခ်က္အလက္နဲ႔ အသိပညာဟာ မည္သူမဆို ေပါေပါပဲပဲနဲ႔ အလြယ္တကူ ရရွိႏိုင္တဲ့ အရာေတြ ျဖစ္လာတာနဲ႔အညီ အဲဒီ့ သတင္းအခ်က္အလက္နဲ႔ အသိပညာတို႔ရဲ႕ တန္ဖိုးကလည္း အဆမတန္ က်ဆင္းသြားပါေတာ့တယ္။

အသိပညာ ျပည့္စံုျခင္းဟာ မေကာင္းဘူးလားဆိုေတာ့ ေကာင္းတယ္။ သို႔ေပမယ့္ အသိတစ္ခုတည္းနဲ႔ မလံုေလာက္ေတာ့ဘူး၊ ရပ္တည္လို႔ မရေတာ့ဘူး။ ဆိုခဲ့တဲ့အတိုင္း ကိုယ္သိသလို မည္သူမဆို သိႏိုင္ေနတဲ့ ေခတ္ႀကီးထဲမွာ ကိုယ္သိထားသေလာက္ဟာ ဘာမွ တန္ဖိုး မရွိေတာ့ဘူး။

အသိပညာကို လူတိုင္း အလြယ္တကူ ရႏိုင္ေပမယ့္ လူတိုင္း မရႏိုင္တာက “ဉာဏ္ပညာ အေျမာ္အျမင္”(wisdom)နဲ႔ “အေတြးသစ္အျမင္သစ္” (creativity) ပါပဲ။ အဲဒါကိုက်ေတာ့ ဘယ္ နည္းပညာ၊ ဘယ္ ကြန္ပ်ဴတာကမွ  စီမံျပဳျပင္မေပးႏိုင္ေတာ့ဘူး။ ဖန္တီး ထုတ္လုပ္မေပးႏိုင္ေတာ့ဘူး။

အသိပညာ (knowledge)ကေန ဉာဏ္ပညာ (wisdom)ျဖစ္လာဖို႔အတြက္ အဆင့္ တစ္ဆင့္ လိုတယ္။ အဲဒါက ေတြးေတာဆင္ျခင္မႈ (thinking and reflecting) ပဲ။

အဲဒီ့ေတြးေတာဆင္ျခင္မႈအတြက္က်ေတာ့ အေလ့အက်င့္လိုတယ္။ ေတြးေတာတယ္၊ ဆင္ျခင္တယ္ဆိုတာ စိတ္နဲ႔ လုပ္ရတဲ့ အလုပ္။ ေတြးက်င့္၊ ဆင္ျခင္က်င့္ေလး အထံုစြဲေနမွ ေတြးလို႔တတ္တယ္၊ ဆင္ျခင္လို႔ တတ္တယ္။  အက်င့္မရွိရင္ မေတြးျဖစ္ဘူး။ အဲဒါ စိတ္ရဲ႕ သဘာဝပဲ။

နမူနာ ေျပာပါရေစ။ ဂဏန္းေပါင္းစက္ေတြ တအားေပါလာတဲ့ေခတ္မွာ  ၅၀ဝ ကို ၁၈ နဲ႔ ေျမႇာက္မယ္ဆိုရင္ေတာင္ ဂဏန္းေပါင္းစက္ကိုပဲ အားကိုးေနၾကၿပီ။ အဲလို ဂဏန္းေပါင္းစက္ကို အားကိုးက်င့္က သိပ္မ်ားလာတဲ့အခါ အဲဒီ့အတြက္အခ်က္ကိုပဲ စိတ္တြက္ တြက္တဲ့အခါ အခ်ိန္က ပိုၾကာေနတတ္ ပါတယ္။ ဦးေႏွာက္က စိတ္တြက္ တြက္တဲ့ အေလ့အထမွ မရွိေတာ့တာကိုး။

ေနာက္ထပ္ နမူနာတစ္ခုက ဖုန္းနံပါတ္ကို စာအုပ္ထဲမွာ ေရးမွတ္တာပါ။ ဒါမွမဟုတ္ အခုေခတ္ တယ္လီဖုန္းေတြထဲမွာ ဖုန္းနံပါတ္ေတြကို အလြယ္တကူ မွတ္သား သိုေလွာင္ထားႏိုင္တဲ့ စနစ္ေတြ တြဲပါေနတာမို႔ ဖုန္းထဲမွာ မွတ္ထားတာပါ။ အဲသလို မွတ္ေတာ့ ဘာျဖစ္တံုး။ ဟုတ္ကဲ့… အေရးဆို စာအုပ္ျပန္လွန္ရ၊ ဖုန္းကို ဖြင့္ၾကည့္ရနဲ႔ အေတာ္ ကရိကထ မ်ားကုန္ပါတယ္။

အရင္က ကြ်န္ေတာ့္ေခါင္းထဲမွာ ဖုန္းနံပါတ္ အေတာ္မ်ားမ်ားကို အလြတ္ ရေနတယ္။ ဆက္ေနက် လူေတြ၊ ႐ံုးေတြရဲ႕ ဖုန္းေတြဟာ ေခါင္းထဲမွာ အသင့္ရွိေနတယ္။ စာအုပ္ထဲမွာ မွတ္တဲ့အက်င့္၊ ဖုန္းထဲမွာ မွတ္တဲ့အက်င့္က ရွိလာေတာ့ ေခါင္းက ဘာမွ မမွတ္ေတာ့ဘူး။ ဆက္ေနက် ဖုန္းကိုေတာင္  ဆယ္ခါ ဆက္မယ္ဆိုရင္ ဆယ္ခါလံုး ျပန္ၾကည့္ေနရတယ္။ ပိုဆိုးတာက ဖုန္းနဲ႔ မွတ္တဲ့ စနစ္မွာ နာမည္နဲ႔ နံပါတ္နဲ႔ တြဲမွတ္ထားတာပဲ။ အဲေတာ့ ဖုန္းဆက္ခ်င္ရင္ အဲဒီ့လူရဲ႕ နာမည္ကို ရွာၿပီး ဆက္လိုက္႐ံုပဲ၊ သူ႔ ဖုန္းနံပါတ္ ဂဏန္းေတြကို ႏွိပ္ေနစရာေတာင္ မလိုေတာ့ဘူး။ အဲေတာ့ ဂဏန္းေတြက ေခါင္းထဲကို ဝင္မလာေတာ့ဘူး။ ဝင္မလာေတာ့ မမွတ္မိေတာ့ဘူး။

ဒါေတြဟာ ဦးေႏွာက္ရဲ႕ “က်င့္သားရလြယ္ပံု”ေတြကို ထင္ဟပ္ေစတဲ့ နမူနာပါပဲ။

အဲေတာ့ ကြ်န္ေတာ္ေျပာေနတဲ့ ေတြးေတာဆင္ျခင္မႈဟာလည္း အက်င့္ လိုတယ္ဆိုတာ စာဖတ္သူ လူႀကီးမင္း လက္ခံႏိုင္ေလာက္ၿပီ ထင္ပါတယ္။ ေတြးေတာဆင္ျခင္မႈဆိုတာ စိတ္က လုပ္ရတာ။ တတိယမ်က္လံုးလို႔ ေခၚ တဲ့ အာ႐ံုဝင္စားမႈနဲ႔ လုပ္ရတာ။

အဲဒီ့အာ႐ံုဝင္စားမႈအတြက္ အက်င့္လိုတယ္။ တတိယ မ်က္လံုးကို သံုးတဲ့ အက်င့္ ရွိထားလို႔ လိုတယ္။

႐ုပ္ျမင္သံၾကား ဇာတ္လမ္းတြဲကို စိတ္ဝင္တစားနဲ႔ မလြတ္တမ္း ေစာင့္ၾကည့္ေနသူေတြအေနနဲ႔ တတိယမ်က္လံုးကို သံုးတဲ့အက်င့္က မရွိႏိုင္ေတာ့ဘူး။ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို အင္တာနက္ထဲမွာ အငမ္းမရ ဖတ္႐ႈေနသူ ေတြလည္း အတူတူပဲ၊ တတိယမ်က္လံုးက ေသသြားႏိုင္တယ္။

ဇာတ္လမ္းတြဲကို ပကတိမ်က္လံုးနဲ႔ ၾကည့္ေနတာ၊ အြန္ေစာဆိုလည္း အြန္ေစာဆိုတဲ့ ကိုရီးယား႐ုပ္ကိုပဲ ျမင္ေနတယ္၊ ခ်န္ဂင္ဆိုလည္း သူျပတဲ့ အ႐ုပ္ကိုပဲ ျမင္ေနတယ္။ အဲဒီ့အထဲမွာ ေမ်ာပါေနတယ္။ ရသ ေျမာက္တာကိုး။ အဲဒီ့ရသကို ခံစားေနရင္းနဲ႔ တတိယမ်က္လံုးက အလိုလို ေသသြားတာကို သတိမထားမိၾကဘူး။

အဲဒီ့ဇာတ္လမ္းကို ႐ုပ္ျမင္သံၾကားဇာတ္လမ္းအေနနဲ႔ မဟုတ္ဘဲ ရသ စာတစ္အုပ္အေနနဲ႔ ဖတ္မယ္ဆိုပါစို႔။ တတိယမ်က္လံုးက အလိုလိုပြင့္လာၿပီ။  စာထဲမွာ အ႐ုပ္ ရွိမေနဘူးေလ။ အဲေတာ့ စိတ္မ်က္စိက အလိုလို အလုပ္ လုပ္ရၿပီ။ အြန္ေစာဆိုတာကို စိတ္မ်က္လံုးထဲမွာ ႐ုပ္လံုး ေဖာ္ၾကည့္ရတယ္၊ ႐ုပ္သံထဲမွာ ျပထားတဲ့ အြန္ေစာထက္ အဆေပါင္း တစ္သိန္း ပိုေခ်ာတဲ့သူလည္း ျဖစ္ေနႏိုင္သလို အြန္ေစာဟာ ကိုယ္လည္း ျဖစ္ႏိုင္သြားၿပီ။

အဲလိုနဲ႔ ရသစာ မ်ားမ်ားဖတ္သူဟာ စိတ္ကို အလုပ္ေပးတဲ့ အတတ္ကို သင္ယူစရာ မလိုလိုဘဲ အလိုလို ကြ်မ္းက်င္လာပါေတာ့တယ္။ ထစ္ခနဲရွိ ေတြးယူတဲ့အက်င့္၊ ဆင္ျခင္တဲ့ အက်င့္ကလည္း အထံုစြဲလာပါေတာ့တယ္။
ေရးရင္းနဲ႔ ဝါရင့္စာေရးဆရာတစ္ဦး အမွတ္တမဲ့ ေျပာလိုက္တဲ့စကားက ေခါင္းထဲ ေပၚလာျပန္တယ္။ သူက ကေန႔ေခတ္ လူေတြ စာမဖတ္ဘူးလို႔ မေျပာပါနဲ႔တဲ့။ ည ခုနစ္နာရီနဲ႔ ရွစ္နာရီၾကားမွာ ျမန္မာျပည္က လူအမ်ား စာဖတ္ေနၾကပါတယ္တဲ့။ ကိုရီးယားကားေတြ ၾကည့္ရင္း ေအာက္က စာတန္း ထိုးေတြကို အမီ လိုက္ဖတ္ေနၾကတာကို သူက ေထာက္ျပတာပါ။

ဒါလည္း အမွတ္တမဲ့ဆိုရင္ ဟုတ္သလိုလိုပဲ။ လူေတြ စာဖတ္ေနၾကတာေတာ့ မွန္တယ္။ ဒါေပမယ့္ ႐ုပ္သံမွာ ထိုးတဲ့စာတန္းကို အမီ လိုက္ဖတ္ရင္းက အ႐ုပ္ကိုလည္း ၾကည့္ရေသးတယ္၊ ဇာတ္လမ္းေၾကာကို မိေအာင္လည္း လိုက္ေနရေသးတယ္ဆိုေတာ့ အဲဒီ့အခ်ိန္မွာ သူတို႔စိတ္က မနားဘူး။ စာလံုးေတြ ဝါက်ေတြကို ဖတ္ေနၾကတာမွန္ေပမယ့္ ကြ်န္ေတာ္ ေျပာတဲ့ စိတ္မ်က္စိ (ဝါ) တတိယမ်က္လံုးကို သံုးခြင့္ မရတဲ့နည္း၊ တစ္နည္းေျပာရရင္ စိတ္မ်က္စိကို ေသေစတဲ့ နည္းနဲ႔သာ ဖတ္ေနၾကတာပါ။

အဲဒါဟာ စာအုပ္စာေပကို ဖတ္႐ႈျခင္းနဲ႔ ကြာျခားခ်က္ပဲ။ စာအုပ္စာေပကို ဖတ္တဲ့အခါက်ေတာ့ ကိုယ္ရပ္ခ်င္တဲ့အခ်ိန္မွာ ရပ္ထားလိုက္လို႔ရတယ္၊ ကိုယ္ဖတ္ခ်င္တာကို ေနာက္ေၾကာင္းျပန္ ဖတ္လို႔ရတယ္။ စိတ္က အလုပ္ လုပ္ေနရတယ္။ စာအုပ္ၿပီးသြားရင္ေတာင္ စိတ္က ဆက္အလုပ္လုပ္လို႔ ေကာင္းခ်င္ ေကာင္းေနတတ္ျပန္ေသးတယ္။ စိတ္မ်က္စိထဲမွာ ျမင္ေယာင္လို႔ မဆံုး ျဖစ္ေနႏိုင္ျပန္ေသးတယ္။

ခ်ဳပ္ရရင္ေတာ့ အဲဒီ့ဝါရင့္စာေရးဆရာ ေျပာဖူးတဲ့စကား၊ အစမွာ ေရးျပခဲ့တဲ့ လက္သစ္စာနယ္ဇင္းဆရာမေလးက ဆရာလူထုစိန္ဝင္းကို ကြယ္ရာကေန ခံပက္တဲ့စကားေတြ အားလံုးဟာ မမွားေပမယ့္ အျပည့္မမွန္ဘူးဆိုတာကို ေျပာခ်င္တာပါ။ သူတို႔စကားေတြအရ စာေတြကို ဖတ္ေတာ့ ဖတ္ေနၾကတယ္၊ ဒါေပမယ့္ ပကတိမ်က္လံုးနဲ႔ ဖတ္တိုင္း စာဖတ္တာ မမည္သလို စာဖတ္ျခင္းရဲ႕ အက်ိဳးေက်းဇူးကိုလည္း ဘယ္လိုနည္းနဲ႔မွ ရႏိုင္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။

စာဖတ္တယ္ဆိုတာဟာ စိတ္ကို အလုပ္ေပးဖို႔ပါ။ တတိယမ်က္လံုး ရွင္သန္လာေစဖို႔ပါ။ ဆရာလူထုစိန္ဝင္းက စာမ်ားမ်ား ဖတ္ခိုင္းတာဟာ ရသစာေပေတြကို နာနာဖတ္ခိုင္းတာလို႔ ကြ်န္ေတာ္ ယူဆမိပါတယ္။ ဒါမွလည္း ေတြးက်င့္၊ ဆင္ျခင္က်င့္ရလာမယ္လို႔ ကြ်န္ေတာ္ ယံုၾကည္သလို ဆရာလူထု စိန္ဝင္းကလည္း ယံုၾကည္ထားလို႔ ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။

အဲဒီ့ကေလးမေလး ခံပက္တဲ့ စကားမွာကိုက အေတြးမပါ၊ ဆင္ျခင္မႈ မပါတာကို ရိပ္ခနဲ ေတြ႕ရႏိုင္ပါတယ္။ အေတြးပါရင္၊ ဆင္ျခင္မႈ ရွိေနရင္ သည္စကားမ်ိဳးကို အလြယ္တကူ ေျပာျဖစ္လိမ့္မယ္မထင္ဘူး။ ဟိုဆရာက ဘာျဖစ္လို႔ သည္စကားေျပာတာလဲ၊ သူက ေစတနာနဲ႔ ေျပာတာလား၊ သက္သက္မဲ့ ႏွိပ္ကြပ္ေနတာလား၊ ဘယ္သူ႔အက်ိဳးအတြက္ ေျပာေနတာလဲ စတာေတြကို ေတြးျဖစ္ခဲ့မယ္၊ ဆင္ျခင္ၾကည့္ျဖစ္ခဲ့မယ္ဆိုရင္ သည္လိုစကားမ်ိဳး သူ႔ပါးစပ္က လြယ္လြယ္ ထြက္မလာႏိုင္ပါဘူး။

အဲဒီ့အတြက္ အဲဒီ့ကေလးမေလးကို အျပစ္မတင္ခ်င္ဘူး။ တင္လည္း မတင္ရက္ဘူး။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ခမ်ာမယ္ ေတြးက်င့္၊ ဆင္ျခင္က်င့္မွ မရွိခဲ့ရွာတာကိုး။ ဘာျဖစ္လို႔ ေတြးက်င့္ ဆင္ျခင္က်င့္ မရွိရတာလဲဆိုရင္ေတာ့ ငယ္ကတည္းက ျပင္ပစာေပ၊ ဒါမွမဟုတ္ ရသစာေပ အဖတ္အ႐ႈ နည္းခဲ့တာမို႔ပဲဆိုတာ မွန္းဆႏိုင္ပါတယ္။ အျပင္စာဖတ္ျခင္းကို အားမေပးတဲ့ မိဘအသိုင္းအဝိုင္း၊ ေက်ာင္းေနဝန္းက်င္မ်ားက ကေန႔လူငယ္ေတြရဲ႕ တတိယမ်က္လံုးကို တိမ္ဖံုးေနေစပါတယ္။

အဲေတာ့ အေတာ္မ်ားမ်ားဟာ လူတိုင္း အလြယ္တကူ ေပါေပါပဲပဲ ရႏိုင္တဲ့ အသိပညာနဲ႔ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို လက္လွမ္းမီႏိုင္၊ သိရွိႏိုင္တာကိုပဲ အဟုတ္ႀကီးထင္၊ ငါ့ျပင္မရွိ ေအာက္ေမ့ေနမိတတ္ၾကပါတယ္။ ထပ္ေျပာပါရေစ၊ လူတိုင္း အလြယ္တကူ ေပါေပါပဲပဲ ရႏိုင္တဲ့ အသိပညာနဲ႔ သတင္း အခ်က္အလက္မ်ားဟာ လူတစ္ေယာက္အတြက္ ဘာမွ တန္ဖိုးမရွိေတာ့ပါဘူး။ အရွိန္အဟုန္နဲ႔ ေျပာင္းလဲေနတဲ့ သည္ ေခတ္ႀကီးမွာ လူတစ္လံုး သူတစ္လံုး ျဖစ္ဖို႔ အသိပညာေတြ၊ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြနဲ႔လည္း ေဖးမထားလို႔ မရႏိုင္ေတာ့ပါဘူး။ ဉာဏ္ပညာရွိမွ၊ အေတြးသစ္အျမင္သစ္ေတြ ေဖာ္ယူ သံုးစြဲတတ္မွ သူမ်ား ေနာက္ၿမီးဆြဲဘဝက လြတ္ေျမာက္ႏိုင္၊ သတင္းအခ်က္အလက္ အလွ်ံပယ္ေခတ္ႀကီးမွာ အမ်ားနဲ႔ ယွဥ္ႏိုင္မွာပါ။

သည္အတြက္ ေတြးေတာဆင္ျခင္တဲ့ အေလ့အထေလးကို ေမြးယူဖို႔ လိုပါတယ္။ အဲဒီ့အေလ့ေလးရဖို႔အတြက္ တတိယမ်က္လံုး (ဝါ) စိတ္မ်က္စိ ကို ရွင္သန္ေနေအာင္ လုပ္ရပါမယ္။ အဲသလို လုပ္ဖို႔အတြက္ စာအုပ္စာေပကို စိတ္မ်က္စိနဲ႔ ဖတ္တဲ့အက်င့္ေလး စြဲသြားေအာင္ ဦးဆံုးလုပ္ရပါေတာ့မယ္။

ကြ်န္ေတာ့္ ေဆြးေႏြးခ်က္ကို စာဖတ္သူ လူႀကီးမင္းရဲ႕ ကိုယ္ပိုင္ဉာဏ္နဲ႔ ဆင္ျခင္ၾကည့္ေစခ်င္ပါတယ္။ စိတ္မ်က္စိနဲ႔ စာဖတ္ျခင္းဟာ ဘဝအတြက္၊ လူတစ္လံုး သူတစ္လံုး ျဖစ္လာဖို႔အတြက္ တကယ္ အေရးပါတယ္၊ မပါဘူးဆိုတာကိုလည္း ေသခ်ာ ေတြးၾကည့္ဖို႔လည္း ေမတၲာရပ္ခံပါရေစ။

ဟုတ္ကဲ့… ကြ်န္ေတာ္ေျပာတာကို သေဘာတူတယ္၊ လက္ခံႏိုင္တယ္ ဆိုရင္ေတာ့ စာဖတ္သူလူႀကီးမင္းရဲ႕ ပတ္ဝန္းက်င္မွာ ရွိေနတဲ့ ကေလးသူငယ္ေလးေတြ၊ လူငယ္လူရြယ္ေလးေတြ စိတ္မ်က္စိနဲ႔ စာဖတ္ျဖစ္လာေအာင္ ကိုယ္စြမ္းသေလာက္ ဝိုင္းဝန္းေဖးမရင္း လက္တြဲေခၚလိုက္ၾကပါစို႔လားခင္ဗ်ာ။

အားလံုး ေတြးဆ ဆင္ျခင္ၾကည့္ႏိုင္ၾကပါေစ
အတၱေက်ာ္
(၁၅၁၂၀၈)

—————————————————————————————————————————————————

(၂၀ဝ၉ခုႏွစ္  ဇြန္လထုတ္ ကလ်ာမဂၢဇင္းမွာ ေဖာ္ျပခဲ့တဲ့ ေဆာင္းပါးကို အစအဆံုး ျပန္လည္ ေဖာျ္ပလိုက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။)